Carlos Dafonte.
Na terminoloxía marxista, cando falamos de temporalidade, se distinguen épocas, etapas, situacións e conxunturas.
Coido que hoxe o máis acertado é caracterizar o momento actual como a etapa da crise capitalista que nos conduce a unha situación especifica que vivimos en cada país e a nivel planetario, que reciben despois dun análise dende a perspectiva de clase, varias determinacións: Situación contrarrevolucionaria, reaccionaria, estable, prerrevolucionaria e revolucionaria.
Debemos ter claro que ningunha das tres últimas concorda co que estamos a vivir, tampouco a primeira, pois de ser así estaríamos nunha etapa de importantes cambios estruturais levados adiante pola clase traballadora, como por exemplo a posibilidade de tomar o poder, ou os medios de produción xa nas mans da sociedade, e a burguesía e os seus aliados impoñendo o fascismo como método para poñer fin a esa situación.
Aínda que o fascismo comece en moitos lugares a “asomar a súa cacholiña”, aínda non temos chegado, polo menos no estado español a esa situación; polo tanto creo que a nivel dunha parte do planeta e no propio territorio, se debemos caracterizar un rasgo fundamental da situación política na que vivimos, é a de vivir mergullados nunha onda reaccionaria que é necesario comprender as circunstancias que a producen.
Indico algunhas das características ao meu entender, da situación: a) derrota ideolóxica do pensamento de esquerdas resultado do combate da burguesía contra do marxismo, desaparición de moitos partidos que tiñan este pensamento como guía para a acción, e imposición de dicotomías nas sociedades que non permiten centrar o enfrontamento entre burguesía e proletariado, explotadores-explotados e o desvía cara nacionais-emigrantes. b) ruptura total do consenso existente nos países europeos do centro do sistema imperialista, que permitiron crear o que chamamos estado de benestar. Os obxectivos das oligarquías se centran en conseguir a perda dos dereitos acadados pol@s traballador@s. A queda da URSS foi un elemento importante para esta ruptura. c) diante da crise económica estrutural, substitución do globalismo por un nacionalismo exacerbado cuxa máxima máis coñecida e o “América primeiro” pulado por Trump, que racha co libre comercio e tenta apoderarse dos recursos doutros países. d) enterro polo tanto da diplomacia e utilización da forza para conseguir os seus obxectivos.
Onde a influenza da cadea imperialista liderada polos USA é máis forte, consegue impor o seu dominio e loita por manter a hexemonía mundial, hai determinadas caracteristicas na política que merecen ser discutidas e axudan a comprender as razóns do avance da onda reaccionaria: En primeiro lugar a negativa a crear unha “Europa dende os Países Baixos ata os Uraís”, o proxecto de Gorbachov, e máis tarde asumido polo presidente da Federación Rusa Vladimir Putin, que chegou a solicitar a entrada na OTAN; propostas rexeitadas que van ter unhas consecuencias importantes. Entre outras, a consideración de Rusia como un inimigo ao que hai, senón destruír, cousa moi difícil por ser a principal potencia nuclear, si debilitar e para elo “todos os inimigos dos rusos “malos”, son os meus amigos”. E dentro deste amplo abano atópanse como aliados para este obxectivo, ata o importante movemento neonazi ucraíno que apoia decididamente o golpe do Maidán de 2013 e sostén ao presidente actual Zelenski.
Dentro dese apoio dado pola OTAN e a UE a movementos ou personalidades moi reaccionarias, podíamos inquirir, que fixeron cando Claudia Meloni gañou as eleccións en Italia e se tiña coñecemento da súa formación e estar encadrada nunha organización fascista e falaba de Benito Mussolini como o líder máis importante da Italia do século XX?. Ou do seu proxecto levado a cabo de construír cárceres para emigrantes en Albania?. E non esquezamos, Hitler foi o maior aliado da Italia fascista.
Ou cando nos países nórdicos comezaron a gañar eleccións, posto que a UE e a OTAN o permitían, líderes de partidos claramente de extrema dereita.
Todo estaba permitido con tal de que considerasen a Rusia e China como as forzas do mal que disputaban a hexemonía á cadea imperialista liderada polos USA.
Que isto é certo, valga como exemplo a actitude fronte a Orbán presidente de Hungria. Cal era a diferencia para todos os atrancos que impuñan a algunha das súas decisións? Só unha, que non consideraba a Rusia como un inimigo e era reticente a axudar a Ucraína pois a limpeza étnica tamén afectaba á minoría húngara. E non falamos do candidato electo de Rumanía que mediante triquiñuelas xurídicas anularon a súa elección.
É dicir a OTAN-USA marca a axenda dunha UE que máis que unha asociación cuns obxectivos económicos moi claros, os sacrifica para converterse nun apéndice da organización militar sometida aos intereses dos USA, que apoia ás forzas políticas reaccionarias de Europa e que apoia de facto, que no leste do Mediterráneo os sionistas xudeus, leven a cabo un xenocidio sobre o pobo semita palestino e despois sigan falando do conxunto de valores humanos dos que a UE é portadora. Debíalles caer a cara de vergoña. Ata a aqueles como a dirixencia española que de cando en vez protestan, que está moi ben, pero non acaban de tomar e propor medidas que si danen os intereses dos xenocidas.
Cando esa extrema dereita que medrou por Europa grazas ao caldo de cultivo que a UE permitiu, despois de reflexionar e analizar a situación consideran importante para a marcha dun determinado país, tanto a nivel social como económico, volver, é o caso da “Alternativa por Alemaña”, aos antigos pactos enerxéticos con Rusia que favorecían o desenvolvemento industrial e económico e opóñense a esas barbaridades que dí o Canciller Merz de que no ano 2028 estaremos en guerra con Rusia, toda a propaganda mediática os cualifica de hitlerianos, etc, etc, sen que iso obvie que haxa personaxes que consideren, como Meloni en Italia no caso de Mussolini, que Hitler tomou medidas importantes e beneficiosas para Alemaña, cuestión que non acepto, e os resultados o explican todo.
A extrema dereita avanza na Alemaña do leste, pero os cidadás da antiga República Democrática, primeiro organizáronse en Die Linke, (A Esquerda), que foi combatida dun xeito furibundo polas forzas políticas da Alemaña do oeste e a UE, ata convertela nunha forza case irrelevante, agás algúns estados ou a cidade de Berlín.
Tamén despois do trunfo de AfD nun estado alemán, destacan os críticos e combaten, que queiran facer escolas para emigrantes e outras para os nen@s e moz@s alemás; pero calaron cando o ministro do Ensino ucraíno en plena limpeza racial contra aos de cultura rusa, preto dun 40% en Ucraína, afirmou que “os nenos ucraínos recibirían clases no primeiro piso das escolas e os de cultura rusa no soto”.
A situación actual das dúas principais guerras da OTAN
Que a onda reaccionaria avanza por toda Europa e América Latina é unha realidade, moitas veces gañando eleccións dun xeito tramposo que os grandes medios en mans da oligarquía venden como democráticas; outra que a guerra que seguiu ao ataque dos USA e Israel a Irán e que os agresores consideraban que decapitando á cúpula, o réxime iraniano caería, acción que puxo en xaque a economía mundial, atopase hoxe nunha nova etapa quizais máis destrutiva que as anteriores e polo tanto máis perigosa, pois os agresores son incapaces de atopar unha solución como non sexa a militar e polo que estamos a ver a vitoria militar é imposible.
Despois da guerra dos 40 días, iniciouse unha nova etapa, a de asedio onde os persas xogaron a carta do peche do estreito de Ormúz e os estadounidenses tentaron controlalo; como non o conseguiron volveron a actividade militar. Diante do fracaso entran en negociacións e asínase o chamado “Memorando de entendemento”, pero os USA que fixeron concesións importantes no mesmo, non están dispostos a cumprilo; é a segunda vez que os USA utilizan acordos e negociacións para non cumprilos; a primeira cando negociaban sobre a actividade nuclear de Irán e aproveitaron a ocasión para atacar na coñecida como guerra dos 12 días, e agora esta, polo tanto é lóxico que non queiran os iranianos volver a sentarse a negociar e exixen que cumpran o xa acordado. Despois do fracaso do “memorando” novos ataques sobre Irán e as manifestacións de Bessent sobre estrangular definitivamente a economía con novas e máis contundentes sancións.
Polo que podemos apreciar, despois da substitución do presidente do Consello de Seguridade, Irán cambia a súa actuación e ataca as bases USA en Jordania, aos barcos de guerra dos USA e petroleiros ligados aos estadounidenses, como resposta aos ataques norteamericanos nunha demostración de estar dispostos a devolver golpe por golpe. E como non poden impor sancións económicas aos USA, posiblemente ataquen todo tipo de empresas, edificios, etc nos países do Golfo Pérsico de propiedade estadounidense.
Tamén e importante incluír a actividade dos utíes no Iemen que tomaron cidades e illas próximas ás costas o que pode dificultar o paso de mercadorías e petróleo polo Canal de Suez. A guerra reactívase con consecuencias difíciles de precisar.
No que respecta a guerra da OTAN en territorio ucraíno contra a Federación Rusa, entrou tamén nunha nova fase, por ser “unha guerra de asedios máis que unha guerra de batallas” a lentitude é maior, e os rusos actuaban cunha certa moderación pois consideraban que a solución debía ser diplomática, aceptaron tres tratados que a OTAN desbaratou; hoxe comezan a se convencer que a solución debe ser militar e agora toman determinacións e pulan operacións militares que antes non tomaban.
Fronte a esta actitude máis agresiva e destrutiva, dende varias capitais europeas premen a Trump, segundo o analista Alexander Mercouris, para que negocien coa Federación Rusa pero con eles presentes. O cal indica un elemento curioso, os europeos non teñen diplomacia? Cansos de dicir que con Putin non se debía negociar, agora piden negociacións e estar presentes nas mesmas. De non ter uns dirixentes incapaces ao servizo dos EEUU, esta guerra podía estar terminada hai anos evitándose un número de baixas importante, pois Ucraína segue a resistir grazas ao apoio en armas, económico e político da UE.
A situación hoxe en Ucraina é deplorable cun desgaste moi importante no exército, a nivel político, de infraestruturas, na economía, non poden exportar os produtos, nin importar o que necesitan, a recadación de impostos moi baixa e o gasto de guerra hai que mantelo o que pode levar a un proceso hiperinflacionario que vai repercutir tamén no que cobran os miles de mercenarios, que verían minguar os seu salarios.
Fedorov o antigo asesor de Zelenski e exministro, pide eleccións que podía ser unha saída, e Italia, seguro coa anuencia da UE, ofrécelle un traballo para que cese o conflito político interno.
Espero que co empeoramento da situación en Ucraína, en algunhas Chancelerías europeas non se lles ocorra enviar tropas para evitar o colapso, pero dado o grao de incapacidade e independencia e rusofobia dos dirixentes europeos, calquera cousa é posible.
Cada vez máis a economía dos USA avanza na súa crise.
Os últimos datos indican que a débeda acadou os 40 billóns de dólares, débeda que no 2008 ascendía a 9 billóns. Cada vez minguan máis as operacións petroleiras en dólares e polo tanto o dólar perde forza; posiblemente as intervencións en Venezuela e Irán tiñan o obxectivo de parar este proceso, en Venezuela tiveron éxito en Irán fracasaron.
China e outros países están a vender bonos do tesouro norteamericanos, ata algúns dos seus socios máis fieis como Xapón, Corea do Sul ou o Fondo Soberano de Noruega e o Fondo Fiduciario da Seguridade Social dos USA; se venden moito os bonos baixan e polo tanto ninguén os quere. Isto vai redundar na perda de solvencia do dólar e maiores dificultades para facer fronte á débeda e polo tanto se os bonos a 10 anos que están a un interese do 4’ 9% e a 30 ao 5’30 deben subir para que sexan máis atractivos, aínda que vaia a aumentar a débeda; polo de agora a propia FED os merca nunha operación que se coñece cando un banco central a realiza, denominada “flexibilización cuantitativa”; neste caso fabrican dólares sen respaldo algún de creación de riqueza e con eles mercan os bonos que están en mans dos bancos e outras entidades privadas, co que lánzase ou mercado máis cartos co risco de inflación e pode aumentar tamén o risco de “burbullas”, pois os cartos no mercado buscan a máxima ganancia e coñecemos que moitas veces, dan a luz produtos como as célebres “subprimes”.
A esta altura do mandato de Trump, a maioría estamos convencidos que toda a política arancelaria levada pola súa Administración foi un fracaso, os países estranxeiros non son quen os pagan, sobre quen repercute os aranceis é sobre os consumidores dos USA que sofren unha importante inflación e que vai subir máis pois o petróleo sigue subindo, cando escribo estas liñas, o Brent atópase a 101’60 $.
Ademais os USA enfróntanse a outros problemas que non son independentes do xa dito, pero os máis importantes son en primeiro lugar que ter Bonos do Tesouro dos USA é un perigo xa que se tes enfrontamentos con esta Administración e te sanciona pode actuar contra os teus Bonos, polo tanto mitos países venden os bonos estadounidenses e mercan ouro que protexen dentro das súas fronteiras. En segundo lugar, países que non acepten as condicións leoninas que impoñen os USA, teñen hoxe hai alternativa, se queres enfróntante con eles, se un país non está disposto a someterse aos seus intereses, atópanse os BRICS e toda a rede de alianzas económicas e políticas que teceron nestes anos. E vas ter a seguridade que as condicións para comerciar con eles, son moi distintas ás que os USA impoñen e máis ventaxosas.
Están próximas as eleccións de “metade de mandato”, e na Convención republicana Trump eloxiou a lei mediante a que se baixaron os impostos aos máis ricos e anunciou tamén darlle a cada norteamericano 5.000 $ no caso de vencer os republicanos nas mesmas. Baixada de impostos e regalar cartos é dicir, mercar votos e seguir aumentando o gasto público, habería que dispor de un billón trescentos mil dólares para cumprir esa promesa electoral e como o gasto público aumenta e os impostos aos ricos baixan, a débeda segue a aumentar.
Pois ben, nesa convención non falaron de tomar medida algunha para comezar a solucionar a situación actual, que pode levar ao país a suspender pagos.
Hai xente esperanzada que nestas eleccións de “medio mandato”, gañen os demócratas e xunto con algúns republicanos haxa un cambio de rumbo de acadar maioría no Congreso e no Senado. Son bastante escéptico, non hai máis que coñecer quen financia as campañas de congresistas e senadores, grandes empresas, capital sionista e ata Zelenski, para que lle sigan axudando a seguir acumulando beneficios persoais.
É certo, algo agroma no Partido Demócrata, algúns Gobernadores republicanos enfróntanse ás políticas de Trump, pero iso vaille levar a perder as eleccións? E se as perde, os que substitúen aos seus van modificar a súa política?. Veremos.
En Galicia no mes de setembro de 2026.