Roberto Laxe
O mundo das caixas de aforros no estado español esta convulso, vivindo un profundo proceso de reestruturación, con fusións entre entidades, intervencións estatais sobre aquelas nas que a crise se cebou (Caixa Castela a Mancha, Caixa Sur), plans de viabilidade e pelexas internas polo poder, como se deu en Caixa Madrid o pasado ano. O Banco de España anunciou que só poden quedar unha ducia de Caixas, cando hoxe existen 41.
Neste ambiente volátil e complexo é que hai que entender a fusión entre Caixa Galicia e Caixanova, que durante máis de medio ano supuxo unha “historia para non durmir”, con enfrontamentos locais, manifestacións na rúa e rozamentos entre políticos do mesmo partido (o PSOE). Ao final, parece que hai acordo para impulsar unha nova Caixa en Galicia, e xa todos contentos....
Pero todos non... Porque agora, ademais dos flocos sobre as sedes operativas e as sociais, o que se vai a negociar é a nai do cordeiro, o persoal que vai resultar da fusión.
A reestruturación do sistema bancario e financeiro español
Nos 80 produciuse a reestruturación da banca privada, coa concentración das chamadas “7 irmás”, que deu orixe ao tres grandes grupos actualmente existentes. Da fusión entre o Banco Santander, o Central e o Hispano, que logo se comeron ao Banesto, xurdiu o grupo bancario máis grande do Estado Español, o BSCH. Da confluencia entre o Banco Bilbao, o Biscaia e o Banco Exterior/Argentaria (que era un banco estatal, privatizado nos 90) saíu o BBVA. O terceiro gran grupo é o ligado ao OPUS, o Banco Popular Español.
A porta que abriu esa reestruturación foi a derrota da folga dos bancarios a mediados dos 80 contra a liberalización da xornada laboral. A traizón de CCOO, asinando o convenio coa patronal de madrugada, cando os piquetes aínda estaban a pechar oficinas, permitiu os procesos antes descritos.
Neste sentido o proceso é distinto, pois a reestruturación se cimento sobre a base dunha derrota previa dos traballadores e as traballadoras. Existe ademais, outra diferenza. Os bancos eran privados, non institucións públicas como as caixas, onde hai un peso importante das Comunidades Autonomas, concellos e mesmo sindicatos. Pero o obxectivo é o mesmo, “racionalizar” o sistema financeiro para enfrontar a crise; daquela a crise dos 70 -a mal chamada do “petróleo”-, agora a que provocou o estalido da burbulla inmobiliaria.
Porque non o esquezamos, o diñeiro que ten que fluír para que o sistema funcione está en mans do sistema financeiro, sexan bancos privados sexan institucións públicas. Por iso, a pelexa polo control e polas fusións das caixas é un asunto estratéxico para a burguesía española: practicamente o 50% do aforro do pobo traballador español está en mans das caixas.
E é moito diñeiro para deixalo en mans de políticos e institucións; por iso, iniciouse un profundo proceso de reestruturación que vai atopar o seu marco na lei acordada entre ZP e Rajoy para “despolitizar” as caixas, é dicer, para desde o control dos “técnicos”, estas ábranse ao investimento privado, á súa venda por accións.
Da bancarización á privatización
As Caixas de Aforro españolas, aínda sendo institucións públicas “sen ánimo de lucro”, están tremendamente bancarizadas, nun proceso que comezou cando nos 80 permitíuselles abrir oficinas fóra dos seus ámbitos de influencia; despois, coas fusións dos 80 e 90, que reduciu o seu numero (no caso galego de seis ou sete caixas só quedaron as dous actuais), e cando no 94 comezaron a entrar no negocio da banca privada a través da compra de accións de bancos pequenos (e non tan pequenos como o Banco Pastor), até converterse, nalgúns casos, en accionistas maioritarios: o Banco Etcheverria/Caixa Galicia, o Banco Galego/Caixanova. Un proceso non alleo ao resto do estado: case todas as caixas teñen a súa “marca” na banca comercial.
A bancarización non só fíxose dunha maneira indirecta, como a descrita, senón que tamén o fixeron de maneira directa, entrando en competencia coa banca comercial, con produtos financeiros similares e captando préstamos e créditos.
Pero isto pon ás caixas en condicións de debilidade fronte aos seus competidores privados, pois ao carecer dun capital social que apoie as súas actividades de risco en épocas de crises, a súa estabilidade financeira depende da captación de recursos, préstamos e créditos á conta do que sexa. Ademais, ao estar ligadas a unha “clase política” municipal e autonomica profundamente imbricada na burbulla inmobiliaria, as caixas de aforro convertéronse, tamén, nunha fonte de financiamento das “aventuras” especulativas que están hoxe en crises e estaas arrastrando en moitas ocasións á intervención do estado.
Esta implicación nestas “aventuras” permiten toda a demagoxia dos sectores da burguesía que buscan facerse co “botin” das caixas, sobre a superioridade do privado sobre o publíco: os “políticos” son acusados de manirrotos, coma se os construtores e inmobiliarias fosen unhas hermanitas da Caridade.
No camiño da reestruturación: o FROB
O goberno, para facilitar unha saída “digna” para moitos dirixentes de caixas corruptos, para concentrar as mesmas e, sobre todo, para sentar as bases da súa privatización aprobou o ano pasado o FROB (Fondo para a Reordenacion Ordenada Bancaria) para con diñeiro público - inicialmente 9 mil millóns de euros-, engrasar ese proceso de reestruturación e unificación; sexa sobre a base que sexa. Tanto dá que se inter territorial como interna a cada comunidade, iso déixano á vontade dos políticos e empresarios da zona. O Banco de España, e o goberno, ao que realmente apreman é a concentrar e fundamentalmente “racionalizar”, como din eles, os cadros de persoal.
Os plans laborais de viabilidade fanse en función dun dobre criterio, que nada teñen que ver cos principios orixinais das caixas de aforro (os establecidos no século XVIII de favorecer o aforro das clases traballadoras, para garantir uns ingresos dignos, seguros de vellez, etc.), un, preparalas para ser vendidas a anacos - para iso preparan a lei de caixas, a través da cal van dar entrada á posibilidade de véndaa de accións coma se dunha sociedade mercantil calquera se trate-, e a súa posterior privatización, dúas, que para iso os cadros de persoal deben estar axustadas ás necesidades dos futuros compradores, a banca comercial privada; e estes non compran empresas con persoais “sobredimensionadas”.
Para iso, o goberno, a través do FROB, vai pór o diñeiro necesario para que este axuste e reestruturación prodúzase coas menores tensións sociais posibles, favorecendo as prexubilacións e as baixas incentivadas, nunha actitude cando menos paradoxal, posto que na reforma laboral están a negociar xusto o contrario, a proibición das prexubilacións e o atraso da idade de xubilación.
A consecuencia fundamental: a perdida de postos de traballo
Disto é do que se trata cando se abre un proceso de fusión como o de Caixa Galicia e Caixanova, como o de Caixa España e Caixa Douro en Castela Leon, ou o que sexa. Mais alá de discusións localistas sobre onde se vai a situar a sede operativa ou a sede social, as consecuencias da concentración son fundamentalmente a destrución de miles de postos de traballo directos e indirectos.
Os directos, porque se escondan tras prexubilacións ou baixas incentivadas, o que é evidente é que eses postos de traballo desaparecen, posto que non se establece nin esta en a negociación algo que se esta, mesmo, no Estatuto dos Traballadores, un contrato de substitución que supoña a substitución por mozas nas mesmas condicións que os que se van.
Pero tamén supón a destrución de postos indirectos: subcontratas de limpeza, de seguridade (os antigos conserxes), de subministracións, etc. Os negociadores da patronal, das caixas, fan estas contas: non son só o mil ou dous mil directos, senón tamén os indirectos, os que van a “racionalizar”. E isto só pódese responder desde a unidade de todos contra uns plans que afectan a todos.
Neste sentido é moi progresivo o punto 9 do comunicado conxunto das Seccións Sindicais de Caixanova e Caixa Galicia, reivindicando o compromiso co mantemento das condicións laborais de todas as persoas que traballan en empresas vinculadas a ambas as Caixas, algo que non sucede, por exemplo, no Plan de Viabilidade acordado en Castela Leon, onde se desentienden de todas aquelas que non sexan ao 100% das caixas.
Pero, e esta é outra falacia do Banco de España, do goberno e a patronal: porqué hai que pechar unha oficina que esta enfronte doutra, se cando eran empresas separadas, as dúas daban beneficios. O único que sucederá, se se admite esa lóxica, é que o persoal resultante ollaría como o seu traballo multiplícase por dous, pois terá de atender nunha oficina o que antes se atendía en dúas.
Por isto, entrar no debate de que ten que haber recortes de persoal, é aceptar o mecanismo do mercadeo dos postos de traballo e nestas condicións a batalla esta perda: a lóxica do capital é sempre a mesma, para ser rendibles hai que reducir persoal. Se nunha empresa privada esta lóxica é máis que discutible, nunha institución que se supón ?sen ánimo de lucro? é inadmisible: a rendibilidade dunha Caixa de Aforros débese medir pola súa obra social, polos seus servizos, non pola repartición de dividendos.
Hai unha outra alternativa
O drama da situación é que as mesmas direccións sindicais están imbuídas desa lóxica da “rendibilidade” capitalista, e por iso mesmo encaran a batalla con conciencia de derrota. Fronte a esta lóxica, hai outra alternativa, que pasa, primeiro, por non admitir nin un só recorte de persoal, é dicir, polo mantemento de todos os postos de traballo.
Os sindicatos deberían ter como centro explicar que tras o plan de viabilidade escóndese a privatización das Caixas (o soño dourado dos Botin e cia), e que isto supón un retroceso de anos nas conquistas dos traballadores e traballadoras en salarios, xornada e dereitos sociais.
Isto supón que a resposta á pregunta formulada por un economista, de que a xestión privada das caixas sería mellor que a publica debido ao sistema de incentivos que se deriva da existencia de propietarios?, É un ROTUNDO NON. Significa explicar aos traballadores e traballadoras que o sistema de incentivos dos propietarios non ten como base a resolución de necesidades sociais, senón a da repartición de beneficios, e como din os bombeiros nas súas mobilizacións “publico é servizo, privado é beneficio”.
Para construír esta alternativa os sindicatos deberían romper coa vella táctica do “divide e vencerás”. Mentres “eles”, a patronal, coordinan as súas accións; desde a Confederacion Española de Caixas de Aforro (o seu novo presidente xa anuncio a súa intención de avanzar a privatización das caixas) até o Banco de España, pasando polo goberno, achegando diñeiro, técnicos e tertulianos ao seu proxecto, os traballadores e traballadoras negocian parcialmente con cada entidade nunha nova versión do “sálvese quen poida”.
Neste sentido, hai que avanzar en plans de asembleas e mobilizacións, antes do 14 de xuño, data de presentación de borradores dos Plans de Viabilidade das caixas en fusión, culminando nunha xornada de loita de todas as caixas afectadas (as galegas e as non galegas), para esixir do Banco de España o mantemento de todos os postos de traballo e o compromiso escrito, por lei, que garanta o carácter público das Caixas de Aforro.
Para que as Caixas cumpran os seus fins sociais hai que sacar dos seus consellos aos políticos corruptos e aos empresarios e banqueiros que, coa súa lóxica do beneficio privado, son a orixe da corrupción, e pór baixo control da clase traballadores a través das organizacións sociais, sindicais e asociacións veciñais.
A privatización das Caixas de Aforro ou o que algúns entenden por “refundar” o capitalismo
O pasado ano, cando os gobernos das potencias imperialistas e as potencias “emerxentes”, viron que o sistema financeiro mundial estaba ao bordo do precipicio, lanzáronse ao resgate con nacionalizacións encubertas de bancos (Lehmann Brothers, North Rock Scotland) en países tan “liberais” como a EE UU ou Gran Bretaña, e cando no resto do mundo lanzar unha operación “humanitária” de resgate dos “pobres” bancos e banqueiros, afundidos baixo o peso da súa propia crise; pois ben, cando sucedeu todo isto, desde Sarkozy até Brown, desde Obama até ZP, todos lanzaron consígnaa de “refundar o capitalismo” baixo outras paradigmas: control do desenfreo das entidades financeiras, control dos mercados, nacionalización se era preciso de institucións financeiras, etc.
Non pasou un ano desde aquel “aquelarre” refudandor, a conferencia de Londres, e as augas volveron á súa canle: o peor da crise, para eles, parece pasar, a situación, polo menos no que fai ás grandes potencias como os USA, Alemaña, Francia ou Japon, esta máis ou menos controlada (a expensas de sorpresas desagradables como a grega), agora toca prepararse para a saída da crise, para iniciar un novo proceso de acumulación de capital, interrompido abruptamente polo estalido das subprime e de todas as burbullas especulativas que, case mes a mes, sucédense desde hai dous anos (especulación co euro, cos déficits e as débedas dos estados, cos produtos agroalimentarios, co petróleo, etc.).
A produción industrial, base da riqueza no sistema capitalista, precisa do diñeiro par volver crecer de novo, diñeiro que hoxe este oculto en paraísos fiscais, en mans de institucións estatais, ou pululando nas bolsas ao servizo do que hoxe é rendible, a especulación pola especulación (D-D´). Este é o eixo que explica a obsesion actual dos economistas co deficit, xa non se trata de refundar o capitalismo, pois a estes sres impórtalles un comiño que un estado se afunda baixo o peso do déficit, a cuestión é transferir de novo diñeiro das rendas salariais ao capital - non só a súa extracción directa por via da explotación da clase obreira-, e para iso hai que reducir salarios, servizos sociais, etc., de maneira que o Estado teña de novo diñeiro contante e sonante para financiar a recuperación de empresas e bancos.
Para a recuperación deste proceso, sobre a base dunha taxa de ganancia que recupere o seu atractivo para os investidores, non só é preciso que o diñeiro saque a cabeza dos seus buracos e volva aceitar o proceso produtivo, senón tamén hai que incorporar novos sectores á produción de mercadorías. A crise ten a súa raíz en que sectores tradicionais da produción de mercadorías chegaron ou ao seu teito como xeradores de plusvalía (construción, automóbil) ou están a atopar a súa limite nas súas fontes de materias primas (petróleo); o capital, para recomenzar o proceso de acumulación de capital e recuperar a taxa de ganancia necesita de novos sectores produtivos, cunha taxa de explotación suficientemente atractiva, que recupere a de ganancias. De aquí as orxías privatizadoras de todos os gobernos do mundo na sanidade, a terra, a auga, o aire (enerxía eólica), etc., etc.
O terceiro aspecto para esta recuperación, e o máis importante, é o aumento da taxa de plusvalía que se lle extrae á clase traballadora, aumentando a produtividade do traballo asalariado, xa polo aumento dos ritmos de produción xa pola redución pura e simple das condicións de traballo (salarios, aumento da xornada).
E as caixas de Aforro cumpren o tres requisitos para que este proceso se de: captan unha parte decisiva do aforro das familias e as pequenas empresas, son institucións publicas que até agora escapan ao mercado e a redución dos seus persoais permitiría aos grandes bancos facerse, dunha maneira rendible, cunha cota importante do mercado financeiro. Para que queremos máis?
Galiza, 8 de maio de 2010
viernes, 11 de junio de 2010
miércoles, 19 de mayo de 2010
UN GOBERNO Ó SERVIZO DO GRAN CAPITAL
Carlos Dafonte
O goberno presentou en sede parlamentaria e actuando como voceiro o presidente Rodriguez, as medidas para atalla-lo deficit público; dúas son as que destacan sobre as demais, a conxelación das pensións e a rebaixa dun 5% de media dos salarios dos funcionarios públicos e a súa conxelación para o ano 2011; conxelación que quere dicir como no caso das pensións, unha nova perda de poder adquisitivo, xa que o índice de prezos o consumo vai subir para o 2011, xa o esta a facer este 2010 e a partires de xullo, vaise aumenta-lo IVE en dous puntos. Este goberno que se considera “tan social”, sinala claramente quen son os culpables do déficit, os xubilados e os funcionarios, e nesta lóxica, deben ser quen paguen as súas consecuencias.
Aínda que poden estar relacionados, déficit público e a crise tan fonda que padece a economía, son dúas cousas distintas. En momentos en que gran número de “analistas económicos” e sesudos economistas aseveraban que nos atopábamos nun momento de expansión económica, había un importante déficit público. Economías con grandes déficit son consideradas moitas veces como a “locomotora da economía” mundial. O problema é cando hai déficit en momentos de contracción da economía e se tenta soluciona-lo primeiro con medidas neoliberais, características dos sectores máis conservadores. Os resultados son demoledores para a propia economía.
As consecuencias da crise no estado son moi nidias, máis de catro millóns e medio de traballador@s no paro, peches constantes no pequeno comercio, dificultades na pequena empresa, falla de creto, desaloxo de decenas de miles de familias que perden a súa vivenda por non poder facer fronte ás hipotecas, e un longo etc de situacións que golpean @s asalariad@s preferentemente. E nesta perspectiva de crise fonda, que vai continuar durante un tempo, medidas como as anunciadas por Rodriguez, non axudan a paliar en parte as secuelas da crise, pois vai, entre outras consecuencias, retrae-la demanda agregada. Se a isto lle engadimos a queda da inversión pública, podemos dicir que entre poñer algúns parches ás consecuencias da crise e cumprir coas esixencias da U.E. relativas ó déficit público, o goberno escolle o segundo. Pero, a U.E. non lle esixe un tipo de medidas, as que se anuncian son responsabilidade absoluta do goberno e de quen o apoia, o PSOE.
Pode haber algún/a estúpid@, e emprego este termo na afección de confuso, persoa que non ten moitas luces para analizar unha determinada situación, que lle este agradecid@ ó goberno por aguantar os embates do principal partido da oposición e numerosos medios de comunicación, sen tomar antes estas medidas. Pensar así quere dicir que se consideran as únicas que se podían haber tomado, o cal aumenta esa situación de estupidez. O goberno tivo un marxe de varios anos para tomar medidas verdadeiramente eficaces para corrixir o déficit e facer cargar co peso fundamental da crise a aqueles que a promoveron, á parte máis poderosa da sociedade, especuladores, banqueiros, negociantes e axiotistas. Pero non, o que fixo nestes anos foi facerlles regalo tras regalo, con medidas fiscais que adelgazaban os orzamentos, como facer desaparece-lo imposto de patrimonio, rebaixando a contribución das grandes fortunas no IRPF, mantendo as SICAV, un xeito de evadir impostos e non participar no esforzo común dun país, sen combati-lo fraude fiscal a fondo, que os propios inspectores de facenda cifran en 280.000 millóns de euros, nin a economía somerxida, nin “entrar a saco” nas contratacións de obra pública, nin poñendo freo ós gastos clientelares de moitas autonomías, mentres aumentaban o gasto militar en numerosas aventuras bélicas de carácter imperialista para, parece, ser perdoados polos EEUU, da retirada das nosos tropas de Iraq.
A cuestión estaba clara, se non tomou medidas contra os poderosos, culpables da actual situación, para tentar saír da crise, tampouco o vai facer para combate-lo déficit.
Pódese loitar contra da crise económica sen combati-lo déficit público?. Pódese e fíxose por exemplo, nos EEUU para capea-la crise dos anos 30 do século pasado, cando o presidente Roosvelt levou adiante a política do New Deal, de fortes inversións públicas e aumento dos impostos ós máis poderosos. E iso e o que se lle debe esixir a un goberno que se di de esquerdas e progresista
Aínda que nas circunstancias actuais, considero que esa política tampouco é eficaz, pero menos eficaz é a neoliberal, a da dereita, que facendo cargar ca solución do déficit a funcionarios e xubilados, vai a agravar e atrasar a posible saída desta crise, ata que entremos na seguinte, que como teño repetido moitas veces, vai ser máis fonda que a anterior, e con períodos de recuperación máis curtos.
Xa antes do inicio desta longa e fonda crise económica que asola ós principais países capitalistas, o tema das pensións era obxecto de numerosos comentarios e debates no estado español.
Varios millóns de cotizantes son un bocado moi substancioso para o montón de especuladores e banqueiros que están dispostos a sacar beneficios aínda que sexa correndo o risco, non para eles, de deixar sen futuro estable, que non digno, ós millóns de persoas que finalizaron a súa vida laboral.
Estes e os seus voceiros, que se atopan en todas partes, tamén no goberno actual, ó calor da crise están a premer para que se modifique o actual sistema, que ten o seu inicio no chamado Pacto de Toledo, con argumentos de que é insostible, e que no horizonte de 20 anos, atoparase na creba.
Algúns intelectuais orgánicos da oligarquía tamén, falan de rebaixalas, ou que pasemos máis anos traballando para poder cobrala. Os defensores de formulacións máis extremas, falan de que non debían existir pensións públicas, que o que queira cobrar despois de fina-la súa vida laboral, que subscriba un fondo privado. Estes últimos son unha pequena minoría, pero haber, como as meigas, hailos.
Quen chegue a idade de xubilación se convirte en pensionista, para acadar este obxectivo, retíransenos determinadas cantidades da nómina, e dicir do noso salario, mentres tes vida laboral Pero nos últimos anos os capitalistas e quen están o seu servizo, transformaron este dereito inalienable nun concepto distinto; pagamos hoxe, nos din, para que os pensionistas actuais podan cobra-la súa pensión, do mesmo xeito que cando nos xubilemos, pagarán a nosa pensión os que traballen naquel intre.
Este razoamento, implícito no Pacto de Toledo e aceptado acriticamente pola sociedade civil no seu momento, é un arma moi poderosa ó servizo das clases dominantes, pois introduce ós explotados nun horizonte de temores e deixa o seu futuro como xubilados en mans dos explotadores do traballo alleo. NINGUÉN TEN GARANTIDA A SÚA PENSIÓN. Esta dependerá da situación do mercado laboral e este, das necesidades dos capitalistas, da variación da taxa de ganancia dos mesmos.
Polo tanto mentres @s asalariad@s, que somos a grande maioría da sociedade, non sexamos capaces de dar a batalla, de loitar pola modificación deste alicerce fundamental da nosa explotación, os “donos do sistema” téñennos no seu puño e xa coñecemos como se comportan ó longo da historia.
Cal debe se-lo obxectivo desta loita? Que a Seguridade Social por ser tamén estado, se financie pola vía dos Orzamentos Xerais e non por un sistema de cotas.
A actual rebaixa das pensión, o presidente Rodriguez chamoulle conxelación, ten dous obxectivos fundamentais. En primeiro lugar facer recaer sobre a parte máis feble da sociedade a loita contra o déficit do estado, pero tamén ten un labor pedagóxico, é unha volta máis de parafusa, para ir creando na conciencia dos asalariados a necesidade, como diciamos antes, de aceptar un sistema de pensións moi parecido ó de Chile, posto en práctica na época da ditadura de Pinochet; un modelo sometido ós vaivéns da especulación financeira internacional e incontrolable por parte de quen é o seu dono: os traballador@s. Ademais, como dicía hai xa máis de sete anos o Financial Times, o “guru” da burguesía mundial, referíndose ós fondos de pensións privados británicos, “Os fondos de pensións privados non están máis protexidos que a xubilación prometida polo estado. Esto é así tanto para os esquemas de contribución definida, como para os “planos de ouro” de contribucións definidas ocupacionais” e di máis adiante neste mesmo informe do mes de marzo de 2003, “que os xubilados privados ingleses se están quedando sen xubilación e que xa é moi tarde para que Inglaterra poda impedir os problemas creados por esta clase de sistema xubilatorio”. A perda das xubilacións é unha parte do problema xa que tamén están indo a creba as empresas que tiñan planos de xubilación asociados; os aportes dos traballadores foron investidos en accións, bonos, e outros “produtos”que “perderon gran parte do seu valor”, polo que “cada ano faise maior a brecha entre o que se lle debe pagar ós xubilados e pensionistas e o valor das inversións dos fondos de pensións”. Máis claro auga. Con estas experiencias, máis as dos EEUU ou Chile, non se entende que se siga tentando avanzar cara a privatización do sistema.
O que parece unha broma, se é que algo do que estamos a falar o parece, é que desde o goberno, vicepresidentas, ministros e ata o fiscal xeral do estado, alertánnos estes días ata a saciedade, da existencia de especuladores que poñen en perigo as economías de determinados países e a estabilidade do euro. Parece que “caen do guindo” e descobren, que o capitalismo é especulación, como si a de hoxe fora unha situación excepcional, cando no sistema capitalista é o habitual. Non teñen máis que estudar as ultimas crises, desde a chamada do tequila en México, ata a dos antano “tigres asiáticos”, pasando polo crash das bolsas de 1987, a de Rusia e Brasil de finais da década dos 90 do século pasado.
E chámanlles a estes grupos de especuladores eufemisticamente “os mercados”; en realidade son grupos de inversión que xestionan enormes cantidades de capital ficticio, sen respaldo en algún proceso produtivo, utilizando as modernas tecnoloxías da comunicación, procedente nalgúns casos da economía produtiva, empresas que pechan a consecuencia da queda da taxa de lucro, en outros das grandes fortunas “refuxiadas” nos paraísos fiscais, ou ben do narcotráfico e venda ilegal de armamento, ou de fondos de pensións de países imperialistas. Estes capitais percorren o mundo, todos os días máis dun billón de dólares o fai, buscando aqueles lugares onde podan acada-la maior rendibilidade. Mercan accións, débeda soberana e foxen en tempos de crise dos eslabóns máis febles da cadea imperialista; na actualidade de Grecia, España, Irlanda, Portugal, curiosamente os catro países da U.E.-15 que teñen un menor gasto público por habitante.
Estes especuladores poñen condicións draconianas para merca-la débeda que emite un país para pagar o seu déficit, intereses máis altos, por exemplo. Buscan, a cambio de menos seguridade, pensan que o país ten dificultade para pagar as súas débedas, maior beneficio para os seus investimentos. E esíxenlle os gobernos que tomen medidas internas, como as que tomou o goberno do estado español, que lles garantan o cobro do seu investimento máis os intereses. Se non, non invisten. O normal no sistema capitalista.
O que había que esixirlle ó goberno do PSOE e a oposición do PP, que entre os dous levan gobernando este país os últimos 28 anos, son responsabilidades porque, a pesares do enorme esforzo e a inxente cantidade de riqueza creada en este país pol@s traballador@ asalariad@s, nos atopemos na cola da Unión Europea a 15 en canto a servizos, e teñan aceptado unha construción da mesma, que permite a libre circulación dos capitais sen que paguen algún tipo de imposto e que a actividade destes especuladores, protexida polos estados e organismos supranacionais, que pertencen a asociacións secretas que gobernan o mundo, sen ser elixidos, como o Club Bilderberg ou a Comisión Trilateral, determinen as políticas económicas que sufrimos os habitantes do planeta.
A ofensiva contra dos asalariad@s non fixo máis que comezar neste país. Se a loita contra o déficit público se carga sobre unha parte dos mesmos, a chamada “saída da crise” que o goberno anuncia, ten como peza fundamental unha nova reforma laboral que tenta rebaixar dereitos e entregar ós traballador@s “atados de pes e mans”á CEOE; do que se trata é de que se recupere a taxa de lucro, e isto se consigue, como xa deixou moi claro Marx no libro terceiro do Capital, aumentando o grao de explotación do traballo, reducindo o salario por debaixo do seu valor, por medio da superpoboación relativa, o comercio exterior ou o aumento do capital en accións.
Dúas breves consideracións finais. A primeira, o fracaso da U.E. No xeito de enfrontarse á crise e “os mercados”. Este tema merece unha fonda reflexión sobre o que é verdadeiramente esta UE capitalista, ultraliberal, que crea unha moeda única sen unha política fiscal adecuada, etc. En segundo lugar, Grecia marca o camiño para facer avanzar unha proposta popular alternativa que só sairá da loita. Unha enquisa realizada nese país en estes días de forte mobilización indicaba que o 60% dos entrevistad@s consideraban prioritaria a existencia dun “partido xenuíno da esquerda”
Todo o que esta a pasar esta inmerso na loita de clases, e forma parte do trasvasamento das rendas do traballo ás do capital. Expresouno con moita claridade no ano 2006, o que se di é o home máis rico do mundo, no The New York Times do día 26 de novembro, o chamado “oráculo de Omaha”, Warren Buffet, cando dixo: “Hai loita de clases, de acordo, pero é a miña clase, a dos ricos, a que esta facendo a guerra, e estamos a gañar”. Nas mans d@s asalariad@s, na súa loita, esta que este grupo que non chega ó 1% da poboación do planeta acade os seus obxectivos.
En Galicia no mes de Maio de 2010
O goberno presentou en sede parlamentaria e actuando como voceiro o presidente Rodriguez, as medidas para atalla-lo deficit público; dúas son as que destacan sobre as demais, a conxelación das pensións e a rebaixa dun 5% de media dos salarios dos funcionarios públicos e a súa conxelación para o ano 2011; conxelación que quere dicir como no caso das pensións, unha nova perda de poder adquisitivo, xa que o índice de prezos o consumo vai subir para o 2011, xa o esta a facer este 2010 e a partires de xullo, vaise aumenta-lo IVE en dous puntos. Este goberno que se considera “tan social”, sinala claramente quen son os culpables do déficit, os xubilados e os funcionarios, e nesta lóxica, deben ser quen paguen as súas consecuencias.
Aínda que poden estar relacionados, déficit público e a crise tan fonda que padece a economía, son dúas cousas distintas. En momentos en que gran número de “analistas económicos” e sesudos economistas aseveraban que nos atopábamos nun momento de expansión económica, había un importante déficit público. Economías con grandes déficit son consideradas moitas veces como a “locomotora da economía” mundial. O problema é cando hai déficit en momentos de contracción da economía e se tenta soluciona-lo primeiro con medidas neoliberais, características dos sectores máis conservadores. Os resultados son demoledores para a propia economía.
As consecuencias da crise no estado son moi nidias, máis de catro millóns e medio de traballador@s no paro, peches constantes no pequeno comercio, dificultades na pequena empresa, falla de creto, desaloxo de decenas de miles de familias que perden a súa vivenda por non poder facer fronte ás hipotecas, e un longo etc de situacións que golpean @s asalariad@s preferentemente. E nesta perspectiva de crise fonda, que vai continuar durante un tempo, medidas como as anunciadas por Rodriguez, non axudan a paliar en parte as secuelas da crise, pois vai, entre outras consecuencias, retrae-la demanda agregada. Se a isto lle engadimos a queda da inversión pública, podemos dicir que entre poñer algúns parches ás consecuencias da crise e cumprir coas esixencias da U.E. relativas ó déficit público, o goberno escolle o segundo. Pero, a U.E. non lle esixe un tipo de medidas, as que se anuncian son responsabilidade absoluta do goberno e de quen o apoia, o PSOE.
Pode haber algún/a estúpid@, e emprego este termo na afección de confuso, persoa que non ten moitas luces para analizar unha determinada situación, que lle este agradecid@ ó goberno por aguantar os embates do principal partido da oposición e numerosos medios de comunicación, sen tomar antes estas medidas. Pensar así quere dicir que se consideran as únicas que se podían haber tomado, o cal aumenta esa situación de estupidez. O goberno tivo un marxe de varios anos para tomar medidas verdadeiramente eficaces para corrixir o déficit e facer cargar co peso fundamental da crise a aqueles que a promoveron, á parte máis poderosa da sociedade, especuladores, banqueiros, negociantes e axiotistas. Pero non, o que fixo nestes anos foi facerlles regalo tras regalo, con medidas fiscais que adelgazaban os orzamentos, como facer desaparece-lo imposto de patrimonio, rebaixando a contribución das grandes fortunas no IRPF, mantendo as SICAV, un xeito de evadir impostos e non participar no esforzo común dun país, sen combati-lo fraude fiscal a fondo, que os propios inspectores de facenda cifran en 280.000 millóns de euros, nin a economía somerxida, nin “entrar a saco” nas contratacións de obra pública, nin poñendo freo ós gastos clientelares de moitas autonomías, mentres aumentaban o gasto militar en numerosas aventuras bélicas de carácter imperialista para, parece, ser perdoados polos EEUU, da retirada das nosos tropas de Iraq.
A cuestión estaba clara, se non tomou medidas contra os poderosos, culpables da actual situación, para tentar saír da crise, tampouco o vai facer para combate-lo déficit.
Pódese loitar contra da crise económica sen combati-lo déficit público?. Pódese e fíxose por exemplo, nos EEUU para capea-la crise dos anos 30 do século pasado, cando o presidente Roosvelt levou adiante a política do New Deal, de fortes inversións públicas e aumento dos impostos ós máis poderosos. E iso e o que se lle debe esixir a un goberno que se di de esquerdas e progresista
Aínda que nas circunstancias actuais, considero que esa política tampouco é eficaz, pero menos eficaz é a neoliberal, a da dereita, que facendo cargar ca solución do déficit a funcionarios e xubilados, vai a agravar e atrasar a posible saída desta crise, ata que entremos na seguinte, que como teño repetido moitas veces, vai ser máis fonda que a anterior, e con períodos de recuperación máis curtos.
Xa antes do inicio desta longa e fonda crise económica que asola ós principais países capitalistas, o tema das pensións era obxecto de numerosos comentarios e debates no estado español.
Varios millóns de cotizantes son un bocado moi substancioso para o montón de especuladores e banqueiros que están dispostos a sacar beneficios aínda que sexa correndo o risco, non para eles, de deixar sen futuro estable, que non digno, ós millóns de persoas que finalizaron a súa vida laboral.
Estes e os seus voceiros, que se atopan en todas partes, tamén no goberno actual, ó calor da crise están a premer para que se modifique o actual sistema, que ten o seu inicio no chamado Pacto de Toledo, con argumentos de que é insostible, e que no horizonte de 20 anos, atoparase na creba.
Algúns intelectuais orgánicos da oligarquía tamén, falan de rebaixalas, ou que pasemos máis anos traballando para poder cobrala. Os defensores de formulacións máis extremas, falan de que non debían existir pensións públicas, que o que queira cobrar despois de fina-la súa vida laboral, que subscriba un fondo privado. Estes últimos son unha pequena minoría, pero haber, como as meigas, hailos.
Quen chegue a idade de xubilación se convirte en pensionista, para acadar este obxectivo, retíransenos determinadas cantidades da nómina, e dicir do noso salario, mentres tes vida laboral Pero nos últimos anos os capitalistas e quen están o seu servizo, transformaron este dereito inalienable nun concepto distinto; pagamos hoxe, nos din, para que os pensionistas actuais podan cobra-la súa pensión, do mesmo xeito que cando nos xubilemos, pagarán a nosa pensión os que traballen naquel intre.
Este razoamento, implícito no Pacto de Toledo e aceptado acriticamente pola sociedade civil no seu momento, é un arma moi poderosa ó servizo das clases dominantes, pois introduce ós explotados nun horizonte de temores e deixa o seu futuro como xubilados en mans dos explotadores do traballo alleo. NINGUÉN TEN GARANTIDA A SÚA PENSIÓN. Esta dependerá da situación do mercado laboral e este, das necesidades dos capitalistas, da variación da taxa de ganancia dos mesmos.
Polo tanto mentres @s asalariad@s, que somos a grande maioría da sociedade, non sexamos capaces de dar a batalla, de loitar pola modificación deste alicerce fundamental da nosa explotación, os “donos do sistema” téñennos no seu puño e xa coñecemos como se comportan ó longo da historia.
Cal debe se-lo obxectivo desta loita? Que a Seguridade Social por ser tamén estado, se financie pola vía dos Orzamentos Xerais e non por un sistema de cotas.
A actual rebaixa das pensión, o presidente Rodriguez chamoulle conxelación, ten dous obxectivos fundamentais. En primeiro lugar facer recaer sobre a parte máis feble da sociedade a loita contra o déficit do estado, pero tamén ten un labor pedagóxico, é unha volta máis de parafusa, para ir creando na conciencia dos asalariados a necesidade, como diciamos antes, de aceptar un sistema de pensións moi parecido ó de Chile, posto en práctica na época da ditadura de Pinochet; un modelo sometido ós vaivéns da especulación financeira internacional e incontrolable por parte de quen é o seu dono: os traballador@s. Ademais, como dicía hai xa máis de sete anos o Financial Times, o “guru” da burguesía mundial, referíndose ós fondos de pensións privados británicos, “Os fondos de pensións privados non están máis protexidos que a xubilación prometida polo estado. Esto é así tanto para os esquemas de contribución definida, como para os “planos de ouro” de contribucións definidas ocupacionais” e di máis adiante neste mesmo informe do mes de marzo de 2003, “que os xubilados privados ingleses se están quedando sen xubilación e que xa é moi tarde para que Inglaterra poda impedir os problemas creados por esta clase de sistema xubilatorio”. A perda das xubilacións é unha parte do problema xa que tamén están indo a creba as empresas que tiñan planos de xubilación asociados; os aportes dos traballadores foron investidos en accións, bonos, e outros “produtos”que “perderon gran parte do seu valor”, polo que “cada ano faise maior a brecha entre o que se lle debe pagar ós xubilados e pensionistas e o valor das inversións dos fondos de pensións”. Máis claro auga. Con estas experiencias, máis as dos EEUU ou Chile, non se entende que se siga tentando avanzar cara a privatización do sistema.
O que parece unha broma, se é que algo do que estamos a falar o parece, é que desde o goberno, vicepresidentas, ministros e ata o fiscal xeral do estado, alertánnos estes días ata a saciedade, da existencia de especuladores que poñen en perigo as economías de determinados países e a estabilidade do euro. Parece que “caen do guindo” e descobren, que o capitalismo é especulación, como si a de hoxe fora unha situación excepcional, cando no sistema capitalista é o habitual. Non teñen máis que estudar as ultimas crises, desde a chamada do tequila en México, ata a dos antano “tigres asiáticos”, pasando polo crash das bolsas de 1987, a de Rusia e Brasil de finais da década dos 90 do século pasado.
E chámanlles a estes grupos de especuladores eufemisticamente “os mercados”; en realidade son grupos de inversión que xestionan enormes cantidades de capital ficticio, sen respaldo en algún proceso produtivo, utilizando as modernas tecnoloxías da comunicación, procedente nalgúns casos da economía produtiva, empresas que pechan a consecuencia da queda da taxa de lucro, en outros das grandes fortunas “refuxiadas” nos paraísos fiscais, ou ben do narcotráfico e venda ilegal de armamento, ou de fondos de pensións de países imperialistas. Estes capitais percorren o mundo, todos os días máis dun billón de dólares o fai, buscando aqueles lugares onde podan acada-la maior rendibilidade. Mercan accións, débeda soberana e foxen en tempos de crise dos eslabóns máis febles da cadea imperialista; na actualidade de Grecia, España, Irlanda, Portugal, curiosamente os catro países da U.E.-15 que teñen un menor gasto público por habitante.
Estes especuladores poñen condicións draconianas para merca-la débeda que emite un país para pagar o seu déficit, intereses máis altos, por exemplo. Buscan, a cambio de menos seguridade, pensan que o país ten dificultade para pagar as súas débedas, maior beneficio para os seus investimentos. E esíxenlle os gobernos que tomen medidas internas, como as que tomou o goberno do estado español, que lles garantan o cobro do seu investimento máis os intereses. Se non, non invisten. O normal no sistema capitalista.
O que había que esixirlle ó goberno do PSOE e a oposición do PP, que entre os dous levan gobernando este país os últimos 28 anos, son responsabilidades porque, a pesares do enorme esforzo e a inxente cantidade de riqueza creada en este país pol@s traballador@ asalariad@s, nos atopemos na cola da Unión Europea a 15 en canto a servizos, e teñan aceptado unha construción da mesma, que permite a libre circulación dos capitais sen que paguen algún tipo de imposto e que a actividade destes especuladores, protexida polos estados e organismos supranacionais, que pertencen a asociacións secretas que gobernan o mundo, sen ser elixidos, como o Club Bilderberg ou a Comisión Trilateral, determinen as políticas económicas que sufrimos os habitantes do planeta.
A ofensiva contra dos asalariad@s non fixo máis que comezar neste país. Se a loita contra o déficit público se carga sobre unha parte dos mesmos, a chamada “saída da crise” que o goberno anuncia, ten como peza fundamental unha nova reforma laboral que tenta rebaixar dereitos e entregar ós traballador@s “atados de pes e mans”á CEOE; do que se trata é de que se recupere a taxa de lucro, e isto se consigue, como xa deixou moi claro Marx no libro terceiro do Capital, aumentando o grao de explotación do traballo, reducindo o salario por debaixo do seu valor, por medio da superpoboación relativa, o comercio exterior ou o aumento do capital en accións.
Dúas breves consideracións finais. A primeira, o fracaso da U.E. No xeito de enfrontarse á crise e “os mercados”. Este tema merece unha fonda reflexión sobre o que é verdadeiramente esta UE capitalista, ultraliberal, que crea unha moeda única sen unha política fiscal adecuada, etc. En segundo lugar, Grecia marca o camiño para facer avanzar unha proposta popular alternativa que só sairá da loita. Unha enquisa realizada nese país en estes días de forte mobilización indicaba que o 60% dos entrevistad@s consideraban prioritaria a existencia dun “partido xenuíno da esquerda”
Todo o que esta a pasar esta inmerso na loita de clases, e forma parte do trasvasamento das rendas do traballo ás do capital. Expresouno con moita claridade no ano 2006, o que se di é o home máis rico do mundo, no The New York Times do día 26 de novembro, o chamado “oráculo de Omaha”, Warren Buffet, cando dixo: “Hai loita de clases, de acordo, pero é a miña clase, a dos ricos, a que esta facendo a guerra, e estamos a gañar”. Nas mans d@s asalariad@s, na súa loita, esta que este grupo que non chega ó 1% da poboación do planeta acade os seus obxectivos.
En Galicia no mes de Maio de 2010
miércoles, 12 de mayo de 2010
CRISE GREGA OU CRISE DA UNIÓN EUROPEA
Roberto Laxe
Existe un aforismo que é preciso ter en conta para calquer analise dunha realidade onde misturase feitos con propaganda, declaracions cara a galeria con politicas reais, e é que toda gran mentira ten un chisco de verdade; senon a mentira seria incredible.
O chisco de verdade en todo isto, na crise grega, na española ou na irlandesa... é que xunto cos datos da realidade (elevado deficit e debeda, taxas de desemprego desbocadas, etc.) o sector máis especulativo do capital esta a "xogar" cos riscos e os tipos de xuro dos países que teñen mais problemas na Union Europea. Iso é totalmente certo, os rumores fan parte das decisions nas bolsas, e os fabricantes de rumores estan moi interesados nese xogo.
Este é o elemento que utiliza o goberno para defender as suas políticas, e para defenderse dos ataques, reais ou ficticios, contra a estabilidade monetaria española.
Mas, tras ista verdade o que se agocha é algo moito máis profundo: porqué os especuladores podem xogar ao xogo de presionar a istos paises co gallo do seu deficit ou a súa debeda. E porque tanto as burguesías como os gobernos asustanse tanto, aceptan facer plans de choque que levan aos paises cara a recesion: en Grecia é o plan da UE quen esta abocando ao país a entrar en recesion. É a burguesia imperialista europea quen vai provocar un retroceso dun 3% no PIB grego, porqué?.
E non so iso, ameazan a estados mais grandes que Grecia ou Portugal, os especuladores apuntan tamen ao Estado Español e mesmo Italia. Cuestionan diste xeito, partes centrais da Union Europea, ainda que non o seu corazon, a Alemaña e a Francia. Qué gañan con este debilitamento de partes importantes da Union Europea, e da sua moeda, o euro.
Dicia Conan Doyle no seu persoaxe Sherlock Holmes, que se queres saber quén é o responsable dun crime, busca quen sae beneficiado do mesmo.
Do debilitamento do euro, o primeiro beneficiario é a burguesia aleman, que ate ha poucos meses era a primeira potencia exportadora do mundo (agora é China), e que cun euro forte as suas exportacions debilitabanse. Mas existe outro beneficiario, os EE UU, pois nos ultimos anos via como a sua capacidade de endebedamento baixaba a mesmo ritmo que o dólar perdia control de sectores do mercado mundial. Agora mesmo o 25% do comercio mundial xa se fai en euros, e moitos paises estan pasando parte das suas reservas de divisas á moeda europea (China á cabeza); e isto é un desastre para a economia com máis debeda do mundo, a ianqui.
Mentras o mundo ía sobre rodas coa taxa de ganancia ou os lucros pola especulacion, daba para todos, non existia problema irresolubel. Competian, si, mas, sen que a sangue chegara o rio.
Mas estoupou a crise, a taxa de ganancia caeu por baixo da rendabilidade dos investimentos, a especulacion deixou de ser o balon de oxixeno, pois baseabase nunha capacidade de creto e compra que xa non existe, é dicer, a tarta xa non chega para todos; enton desatase a guerra comercial, financieria, monetaria,... (a guerra por outros medios non esta na orde do día, polo momento). É o salvese quen poda, e cada un salvar os seus investimentos.
A burguesia aleman, principalmente, sendo como é a mais poderosa da Union Europea, impon as súas condicions, que non son outras que as aprobadas no Tratado de Maastricht: o limite do 3% no deficit publico, a debeda publica inferior ao 60% do PIB.... da taxa de inflacion non se preocupan, pois o risco nesta crise é a deflacion. Tanto lle ten que estos limites sexan os criterios para o xogo especulativo: os especuladores son xogadores de casino, os limites de Maastricht (o seu cumplimento ou incumplimento) é o risco que asumen coa xogada, e as axencias de cualificacion, os crupiers.
Os limites impostos ás economias no Tratado fundacional da Union Europea foron acordados nunhas condicions economicas moi diferentes ás de agora: restauracion capitalista no leste, recolonizacion, expansion da "revolucion" tecnoloxica (internet, Pcs á esgallo, informatizacion masiva da economia, etc.), neoliberalismo e privatizacions masivas nos 80 e sobre todo nos 90, destruccion das conquistas da clase traballadora.
Hoxe, a restauracion xa rematou e o unico que existe no mundo é capitalismo, a recolonizacion bate contra procesos como o venezuelano ou o ALBA, a revolucion tecnoloxica chegou o seu teito (a crise das .com a comezos de seculos foi o aviso), e xa non queda que privatizar salvo nalguns países da "vella" Europa. As conquistas dos 60 da clase traballadora xa non existen mais, salvo algunhas na "vella" Europa.
Este é o problema. O Tratado de Maastricht que sirviu para construir unha Union Europea neoliberal, serve agora para rematar o traballo privatizando o pouco que queda no Estado -ista é a esencia da campaña contra o deficit, por iso o limite do 3% sirvelles para ameazar ás poboacions: ou admites a privatizacion, é dicer a conversion en negocio o que ate ao de agora é servizo, ou pecho-, e atacando as conquistas da clase traballadora.
A loxica dun sector da burguesia de toda Europa, a que vai quedar fora de xogo se desde os poderes centrais da Union, presionase moito é a de saírse da UE.
Para todos, ate o de agora, a UE éra a taboa de salvacion, o balon de oxixeno, que, mal que ven, permitialles facer parte da acumulacion de capital dun bloque imperialista. Mas, agora que non ha para todos, van comezar a rexurdir as tendencias "separatistas", ultranacionalistas: a culpa ou é da Union Europea, do euro (co que todos eles estaban moi contentos, non fai tanto tempo), ou dos imigrantes; ou dos dous ao mesmo tempo, como unha maneira de desviar o obxectivo: o problema esta nun tipo de union europea feita baixo os criterios de Maastricht, a Union Capitalista Europea.
E digo isto, porque hoxe, co capitalismo que hoxe temos, é impensable outra union burguesa que non sexa a de Maastricht. Maastricht non é neoliberal, é a expresion "xuridica" do capitalismo deste tempo que tocounos viver. Por iso, gobernos aparentemente non neoliberais como o de ZP asustanse coas manobras especulativas, e admiten a sua presion; se ate un dirixente "sindical" como Toxo, no 1º de maio, fixo eixo no creto. Nas suas palabras a saída crise pasa por que "haxa creto"; é dicer, que a xente, que xa debe ata a camisa, colla máis debeda, que a pequena e mediana empresa, que o gandeiro ou o labrego, pidan diñeiro aos bancos. A receita de Toxo é a receita dun neoliberal con titulo de sindicalista.
Para todos os representantes do sistema, politicos progresistas, sindicalistas de salon, etc., as fronteiras estan nos limites impostos en Maastricht. Fora del non ha vida.
A crise grega en realidade é a crise dun modelo de union europea que non ten que ver coa verdadeira unidade que precisa Europa.
Os gregos colgaron o outro día unha faixa na Acropolis baixo o lema: pobos de Europa, alzade-vos. E situan perfectamente o problema.
As folgas xerais gregas contra os plans da UE baten directamente contra a aplicación dos limites impostos polo Tratado de Maastricht: reducir o deficit ao 3% e a debeda ao 60%, e para iso se teñen que vender illas do Exeo, que as vendan; mas que comecen privatizando, conxelando...
Grecia é o que lle reservan a todos paises de Europa (e que non se pensen os alemans o franceses que non lles vai tocar), é o campo de probas. A especulacion como xustificacion deu resultado, agora estan probando co Estado Español. Asustan aos gobernos con datos para xerar na poboacion a sensacion de que os limites de Maastricht son leis da vida, leis da natureza, contra as que non se pode loitar.
E teñen que asustar a gobernos como o español, o grego ou o portugués, porque son gobernos que din representar á clase traballadora, "socialistas", que prometen non tocar as conquistas sociais, que a sua base electoral e social esta xusto na clase traballadora (a un Sarkozi, un Berlusconi, ou Aznar/Rajoy non lle tremaria a man porque a sua base social é outra ben distinta, a que pide man dura, disciplina -Aznar dixit-, despido libre e gratuito-nin 33 dias quere a CEOE-); mentras baixo man van facendo a mesma politica que os outros. Mas precisa "xustificarse": non podemos facer outra cousa, senon os "mercados" van por nós.
Hoxe, a crise, e a loita contra a crise esta no campo de xogo de Europa, da Union Europea. Foron eles coas suas manobras especulativas, cos seus plans de resgate, cos seus plans de choque, os que sacaron a necesidade da resposta das fronteiras estatais. E asi temolo que asumir.
Os limites de Maastricht, a Union Europea é o inimigo a batir. A palabra de orde dos gregos, "pobos de Europa, alzade-vos", ten que marcar as axendas da esquerda europea. Fronte a os plans da Union Europea, por unha saída obreira e popular da crise a nivel Europeo.
Os gregos non so enfrentan o seu goberno, enfrentan o noso, o aleman, o francés, ... á Union Europea. Por iso, a crise non é a crise de Grecia, senon a crise da Union Capitalista Europea, e os gregos sós non van derrotar uns planos economicos e politicos que desbordan as súas fronteiras, precisan da unidade da clase traballadora europea.
Existe un aforismo que é preciso ter en conta para calquer analise dunha realidade onde misturase feitos con propaganda, declaracions cara a galeria con politicas reais, e é que toda gran mentira ten un chisco de verdade; senon a mentira seria incredible.
O chisco de verdade en todo isto, na crise grega, na española ou na irlandesa... é que xunto cos datos da realidade (elevado deficit e debeda, taxas de desemprego desbocadas, etc.) o sector máis especulativo do capital esta a "xogar" cos riscos e os tipos de xuro dos países que teñen mais problemas na Union Europea. Iso é totalmente certo, os rumores fan parte das decisions nas bolsas, e os fabricantes de rumores estan moi interesados nese xogo.
Este é o elemento que utiliza o goberno para defender as suas políticas, e para defenderse dos ataques, reais ou ficticios, contra a estabilidade monetaria española.
Mas, tras ista verdade o que se agocha é algo moito máis profundo: porqué os especuladores podem xogar ao xogo de presionar a istos paises co gallo do seu deficit ou a súa debeda. E porque tanto as burguesías como os gobernos asustanse tanto, aceptan facer plans de choque que levan aos paises cara a recesion: en Grecia é o plan da UE quen esta abocando ao país a entrar en recesion. É a burguesia imperialista europea quen vai provocar un retroceso dun 3% no PIB grego, porqué?.
E non so iso, ameazan a estados mais grandes que Grecia ou Portugal, os especuladores apuntan tamen ao Estado Español e mesmo Italia. Cuestionan diste xeito, partes centrais da Union Europea, ainda que non o seu corazon, a Alemaña e a Francia. Qué gañan con este debilitamento de partes importantes da Union Europea, e da sua moeda, o euro.
Dicia Conan Doyle no seu persoaxe Sherlock Holmes, que se queres saber quén é o responsable dun crime, busca quen sae beneficiado do mesmo.
Do debilitamento do euro, o primeiro beneficiario é a burguesia aleman, que ate ha poucos meses era a primeira potencia exportadora do mundo (agora é China), e que cun euro forte as suas exportacions debilitabanse. Mas existe outro beneficiario, os EE UU, pois nos ultimos anos via como a sua capacidade de endebedamento baixaba a mesmo ritmo que o dólar perdia control de sectores do mercado mundial. Agora mesmo o 25% do comercio mundial xa se fai en euros, e moitos paises estan pasando parte das suas reservas de divisas á moeda europea (China á cabeza); e isto é un desastre para a economia com máis debeda do mundo, a ianqui.
Mentras o mundo ía sobre rodas coa taxa de ganancia ou os lucros pola especulacion, daba para todos, non existia problema irresolubel. Competian, si, mas, sen que a sangue chegara o rio.
Mas estoupou a crise, a taxa de ganancia caeu por baixo da rendabilidade dos investimentos, a especulacion deixou de ser o balon de oxixeno, pois baseabase nunha capacidade de creto e compra que xa non existe, é dicer, a tarta xa non chega para todos; enton desatase a guerra comercial, financieria, monetaria,... (a guerra por outros medios non esta na orde do día, polo momento). É o salvese quen poda, e cada un salvar os seus investimentos.
A burguesia aleman, principalmente, sendo como é a mais poderosa da Union Europea, impon as súas condicions, que non son outras que as aprobadas no Tratado de Maastricht: o limite do 3% no deficit publico, a debeda publica inferior ao 60% do PIB.... da taxa de inflacion non se preocupan, pois o risco nesta crise é a deflacion. Tanto lle ten que estos limites sexan os criterios para o xogo especulativo: os especuladores son xogadores de casino, os limites de Maastricht (o seu cumplimento ou incumplimento) é o risco que asumen coa xogada, e as axencias de cualificacion, os crupiers.
Os limites impostos ás economias no Tratado fundacional da Union Europea foron acordados nunhas condicions economicas moi diferentes ás de agora: restauracion capitalista no leste, recolonizacion, expansion da "revolucion" tecnoloxica (internet, Pcs á esgallo, informatizacion masiva da economia, etc.), neoliberalismo e privatizacions masivas nos 80 e sobre todo nos 90, destruccion das conquistas da clase traballadora.
Hoxe, a restauracion xa rematou e o unico que existe no mundo é capitalismo, a recolonizacion bate contra procesos como o venezuelano ou o ALBA, a revolucion tecnoloxica chegou o seu teito (a crise das .com a comezos de seculos foi o aviso), e xa non queda que privatizar salvo nalguns países da "vella" Europa. As conquistas dos 60 da clase traballadora xa non existen mais, salvo algunhas na "vella" Europa.
Este é o problema. O Tratado de Maastricht que sirviu para construir unha Union Europea neoliberal, serve agora para rematar o traballo privatizando o pouco que queda no Estado -ista é a esencia da campaña contra o deficit, por iso o limite do 3% sirvelles para ameazar ás poboacions: ou admites a privatizacion, é dicer a conversion en negocio o que ate ao de agora é servizo, ou pecho-, e atacando as conquistas da clase traballadora.
A loxica dun sector da burguesia de toda Europa, a que vai quedar fora de xogo se desde os poderes centrais da Union, presionase moito é a de saírse da UE.
Para todos, ate o de agora, a UE éra a taboa de salvacion, o balon de oxixeno, que, mal que ven, permitialles facer parte da acumulacion de capital dun bloque imperialista. Mas, agora que non ha para todos, van comezar a rexurdir as tendencias "separatistas", ultranacionalistas: a culpa ou é da Union Europea, do euro (co que todos eles estaban moi contentos, non fai tanto tempo), ou dos imigrantes; ou dos dous ao mesmo tempo, como unha maneira de desviar o obxectivo: o problema esta nun tipo de union europea feita baixo os criterios de Maastricht, a Union Capitalista Europea.
E digo isto, porque hoxe, co capitalismo que hoxe temos, é impensable outra union burguesa que non sexa a de Maastricht. Maastricht non é neoliberal, é a expresion "xuridica" do capitalismo deste tempo que tocounos viver. Por iso, gobernos aparentemente non neoliberais como o de ZP asustanse coas manobras especulativas, e admiten a sua presion; se ate un dirixente "sindical" como Toxo, no 1º de maio, fixo eixo no creto. Nas suas palabras a saída crise pasa por que "haxa creto"; é dicer, que a xente, que xa debe ata a camisa, colla máis debeda, que a pequena e mediana empresa, que o gandeiro ou o labrego, pidan diñeiro aos bancos. A receita de Toxo é a receita dun neoliberal con titulo de sindicalista.
Para todos os representantes do sistema, politicos progresistas, sindicalistas de salon, etc., as fronteiras estan nos limites impostos en Maastricht. Fora del non ha vida.
A crise grega en realidade é a crise dun modelo de union europea que non ten que ver coa verdadeira unidade que precisa Europa.
Os gregos colgaron o outro día unha faixa na Acropolis baixo o lema: pobos de Europa, alzade-vos. E situan perfectamente o problema.
As folgas xerais gregas contra os plans da UE baten directamente contra a aplicación dos limites impostos polo Tratado de Maastricht: reducir o deficit ao 3% e a debeda ao 60%, e para iso se teñen que vender illas do Exeo, que as vendan; mas que comecen privatizando, conxelando...
Grecia é o que lle reservan a todos paises de Europa (e que non se pensen os alemans o franceses que non lles vai tocar), é o campo de probas. A especulacion como xustificacion deu resultado, agora estan probando co Estado Español. Asustan aos gobernos con datos para xerar na poboacion a sensacion de que os limites de Maastricht son leis da vida, leis da natureza, contra as que non se pode loitar.
E teñen que asustar a gobernos como o español, o grego ou o portugués, porque son gobernos que din representar á clase traballadora, "socialistas", que prometen non tocar as conquistas sociais, que a sua base electoral e social esta xusto na clase traballadora (a un Sarkozi, un Berlusconi, ou Aznar/Rajoy non lle tremaria a man porque a sua base social é outra ben distinta, a que pide man dura, disciplina -Aznar dixit-, despido libre e gratuito-nin 33 dias quere a CEOE-); mentras baixo man van facendo a mesma politica que os outros. Mas precisa "xustificarse": non podemos facer outra cousa, senon os "mercados" van por nós.
Hoxe, a crise, e a loita contra a crise esta no campo de xogo de Europa, da Union Europea. Foron eles coas suas manobras especulativas, cos seus plans de resgate, cos seus plans de choque, os que sacaron a necesidade da resposta das fronteiras estatais. E asi temolo que asumir.
Os limites de Maastricht, a Union Europea é o inimigo a batir. A palabra de orde dos gregos, "pobos de Europa, alzade-vos", ten que marcar as axendas da esquerda europea. Fronte a os plans da Union Europea, por unha saída obreira e popular da crise a nivel Europeo.
Os gregos non so enfrentan o seu goberno, enfrentan o noso, o aleman, o francés, ... á Union Europea. Por iso, a crise non é a crise de Grecia, senon a crise da Union Capitalista Europea, e os gregos sós non van derrotar uns planos economicos e politicos que desbordan as súas fronteiras, precisan da unidade da clase traballadora europea.
jueves, 22 de abril de 2010
O PROCESO A GARZÓN, A PUNTA DO ICEBERG
Roberto Laxe
O Tribunal Supremo do Estado Español ten abertos tres procesos contra o que fose o xuíz “estrela” da Audiencia Nacional, Baltasar Garzón. Dous deles son basicamente unha cortina de fume, pero hai un terceiro que ten un calado distinto, é a denuncia por prevaricación presentada, por incrible que pareza, por Falanxe Española, e dúas organizacións satélites da extrema dereita. A esencia da denuncia apresentada é que o xuíz Garzón prevarica ao investigar os desaparecidos da ditadura, porque eses delitos están amnistiados desde o 1977.
A caixa de Pandora
Garzón, ao investigar os crimes do franquismo, abriu a caixa de Pandora do réxime, e como na lenda, dela saíron todos os males que había tapados baixo a alfombra da Transición. En concreto, o pacto de amnistía dos partidos da esquerda oficial (o PCE e o PSOE) co réxime franquista. Grazas a ese Pacto, saíron do cárcere os presos políticos antifranquistas -non todos, pois os que tiñan “delitos de sangue” non o fixeron-, pero ao mesmo tempo, se amnistiaba aos responsables da ditadura -incluídos os que tiñan delitos de sangue-. Nesa Lei equiparáronse victimas con verdugos e converteuse nunha verdadeira Lei de Punto Final como as aprobadas en Chile ou Arxentina.
Esa lei de Punto Final é un acordo político xuridicamente ilegal. Os delitos contra a humanidade non son amnistiables nin prescriptibles, segundo declaración da propia ONU. Un organismo que considerou ao franquismo como responsable de delitos contra a humanidade. Por iso, a lei de amnistía contradi todo o dereito internacional que serviu, e serve, para procesar ditadores en América Latina, para perseguir genocidas na ex Iugoslavia ou de África. Ese mesmo dereito que se invoca para declarar a “guerra contra o terrorismo”, non serve para perseguir aos responsables dunha ditadura que provoco unha guerra civil e 40 anos de represión.
Este é o pecado de Garzón, abrir esa caixa, e con iso, querendo ou non, cuestionar toda a andamiaxe dun réxime que basease, xusto, no esquecemento de corenta anos da súa historia. Un réxime que, a partir deste “esquecemento”, transfórmase nunha “democracia vixiada”, da que os seus administradores son, na súa esencia, os “perdoados” pola lei de amnistía e un Rei designado polo mismísimo Franco.
“Os mortos que vos matades gozan de excelente saúde”
A lei de Punto Final/Amnistia do 77 non só cinguiuse a responsables públicos do réxime franquista, e a institucións craves como a xefatura de Estado ou o exército; senón que unha terceira institución viuse favorecida pola Lei: a xudicatura.
Eran xuíces os que ditaban sentenzas desde o Tribunal de Orde Publico, eran xuíces os que presidian xuízos sumarísimos onde as mínimas garantías democráticas de defensa eran inexistentes; eran xuíces os que negaban as denuncias de tortura e morte nas comisarías. E todos eles foron tamén amnistiados.
Esta amnistía permitiu a transformación de institucións xudiciais da Ditadura (Tribunal de Orde Pública e Magistraturas de Traballo), en reconvertidas institucións “democráticas” (Audiencia Nacional e os Xulgados do Social).
Ao final, “os mortos” políticos que dirixiron o estado español a longo de corenta anos, “gozan” de excelente saúde. Tan boa debe ser que se atreven a procesar ao xuíz “estrela”. Así resulta que os xuíces e o aparello xudicial son en esencia os herdeiros do franquismo e moitos deles xuraron fidelidade aos franquistas “Principios do Movemento”. Este é o “Estado de dereito” do que nos falan.
“Roma non paga a traidores”
Ao chamado “bunker” nos anos da Transición (que expresaba aos sectores máis ligados ao aparello do estado franquista, ao Sindicato Vertical, ao Exercito, etc.) non lle importa que Garzón cumprise un papel fundamental na loita contra o pobo vasco, aplicando a Lei Partidos, pechando diarios e radios, encarcerando activistas; iso é “pecata minuta” ante o que se xogan: a estabilidade das institucións do réxime en plena crise económica e política. As institucións do réxime teñen que estar ben engrasadas, as ferramentas legais xa as teñen (lei de partidos, lei de folga con imposición de Servizos Mínimos, multas administrativas impostas polas delegacións do goberno, etc.); sóbranlles xuíces que, aínda que sexa por un instante, poidan ter un mínimo de independencia política.
O goberno parte do problema
O mesmo Garzón, e o inefable ministro Rubalcaba xa saíron ao paso da crise que se pode abrir, afirmando que a culpa de todo tena o PP. Como é habitual no goberno ZP, tras unha media verdade, esconde unha gran mentira.
É certo que o PP atiza os procesos contra Garzón, ben polo interese dos seus propios procesados en procesos de corrupción, ben como cortina de fume; pero o PP o que está a facer é remocicar de novo as fronteiras do réxime fronte ás debilidades outro dos seus administradores, o PSOE. Fíxoo cando freou a Lei da Memoria Histórica, dicíndolle ao sumiso goberno de ZP os límites do que se podían tocar, e faino agora, empurrando ao CSPX e o Tribunal Supremo a xulgar a quen “extralimitouse” pretendendo actuar en forma “independente” nun réxime que non tolera sequera a independencia xudicial relativa de calquera réxime democrático burgués.
Os procesos a Garzón teñen a súa raíz na crise aberta no réxime cando se comezou a discutir a Lei da Memoria Histórica, que non era máis que as consecuencias do ascenso de mobilizacións obreiras e populares que botaron ao goberno de Aznar. E isto abriu verdadeiras gretas no mesmo réxime, por iso Aznar falou de que era necesaria unha nova Transición.
Agora, en plena crise, cando todos os sectores da burguesía acordan que é preciso impor un Plan de Austeridade - o que discuten é o calado do mesmo e os eixos-, e que esa política alenta o crecente descontento obreiro e popular e pode provocar explosións sociais, esta unidade estratéxica de recorte das liberdades fáiselles máis imprescindible.
Por isto, á cortina de fume levantada polo PP para ocultar o fondo real do ataque, un retroceso nas liberdades democráticas, únese a política do Goberno de acusar ao PP... pola trama Gurtell, ocultando que o proceso de máis calado é o que cuestiona a Lei de Amnistía do 77.
Porque, se realmente o goberno non fose parte do problema, derrogaría a Lei de amnistía do 77, aprobaría unha verdadeira Lei da Memoria Histórica que restaurase os dereitos das vítimas do franquismo e esixido responsabilidades aos herdeiros da ditadura. Ese foi o camiño que impuxo a loita dos traballadores e o pobo arxentino e por iso alí foi derrogada a Lei de punto final e moitos dos militares da Ditadura acabaron presos. Pero este goberno é o goberno do réxime monárquico herdeiro do franquismo e ten un alicerce esencial nesa Lei de Amnistía que Garzón cuestionou obxectivamente, máis aló da súa vontade coas súas investigacións.
A defensa das liberdades democráticas
A defensa das liberdades democráticas é para a clase traballadora tan importante como a defensa do salario ou o posto de traballo. As liberdades, os dereitos de asociación, folga, manifestación ou reunión, son ferramentas conquistadas tras decenios de loita da clase obreira, que permiten encarar en mellores condicións a loita contra os plans de austeridade e polos dereitos nacionais dos pobos. Calquera límite ou recorte deses dereitos pon aos traballadores e aos pobos en peores condicións.
A esquerda oficial (EU, ERC, BNG,...), as organizacións sindicais (CC OO - UXT) e así como os intelectuais, artistas e profesionais que encabezan a campaña “en defensa de Garzón” capitulan, unha vez máis, ao Goberno, enganchándose ao reclamo de apuntar ao PP, salvando ao Goberno de Zapatero coma se este non fose parte do problema, de fraudes ás liberdades democráticas como a Lei de Amnistía ou de recortes vergoñentos ás liberdades como a Lei de Partidos. Fraco favor fan así á causa das liberdades democráticas.
Non cabe por tanto ningún apoio ao Goberno, nin defensa incondicional de Garzón. As organizacións da clase traballadora, as organizacións democráticas, a intelectualidade progresista, deberían adoptar unha posición oposta: queren de verdade defender as liberdades democráticas dos ataques da reacción? Queren de verdade defender ao xuíz Garzón da ultradereita? organicemos entón xuntos unha campaña esixindo a derrogación da lei de Amnistía e da Lei de Partidos. Esa sería a única defensa real e lexitima á vez que axudaría a retomar o camiño que truncou a Transición, o do procesamiento e castigo aos responsables de 40 anos de ditadura, o da consecución das plenas liberdades democráticas.
Galiza, Abril 2010
O Tribunal Supremo do Estado Español ten abertos tres procesos contra o que fose o xuíz “estrela” da Audiencia Nacional, Baltasar Garzón. Dous deles son basicamente unha cortina de fume, pero hai un terceiro que ten un calado distinto, é a denuncia por prevaricación presentada, por incrible que pareza, por Falanxe Española, e dúas organizacións satélites da extrema dereita. A esencia da denuncia apresentada é que o xuíz Garzón prevarica ao investigar os desaparecidos da ditadura, porque eses delitos están amnistiados desde o 1977.
A caixa de Pandora
Garzón, ao investigar os crimes do franquismo, abriu a caixa de Pandora do réxime, e como na lenda, dela saíron todos os males que había tapados baixo a alfombra da Transición. En concreto, o pacto de amnistía dos partidos da esquerda oficial (o PCE e o PSOE) co réxime franquista. Grazas a ese Pacto, saíron do cárcere os presos políticos antifranquistas -non todos, pois os que tiñan “delitos de sangue” non o fixeron-, pero ao mesmo tempo, se amnistiaba aos responsables da ditadura -incluídos os que tiñan delitos de sangue-. Nesa Lei equiparáronse victimas con verdugos e converteuse nunha verdadeira Lei de Punto Final como as aprobadas en Chile ou Arxentina.
Esa lei de Punto Final é un acordo político xuridicamente ilegal. Os delitos contra a humanidade non son amnistiables nin prescriptibles, segundo declaración da propia ONU. Un organismo que considerou ao franquismo como responsable de delitos contra a humanidade. Por iso, a lei de amnistía contradi todo o dereito internacional que serviu, e serve, para procesar ditadores en América Latina, para perseguir genocidas na ex Iugoslavia ou de África. Ese mesmo dereito que se invoca para declarar a “guerra contra o terrorismo”, non serve para perseguir aos responsables dunha ditadura que provoco unha guerra civil e 40 anos de represión.
Este é o pecado de Garzón, abrir esa caixa, e con iso, querendo ou non, cuestionar toda a andamiaxe dun réxime que basease, xusto, no esquecemento de corenta anos da súa historia. Un réxime que, a partir deste “esquecemento”, transfórmase nunha “democracia vixiada”, da que os seus administradores son, na súa esencia, os “perdoados” pola lei de amnistía e un Rei designado polo mismísimo Franco.
“Os mortos que vos matades gozan de excelente saúde”
A lei de Punto Final/Amnistia do 77 non só cinguiuse a responsables públicos do réxime franquista, e a institucións craves como a xefatura de Estado ou o exército; senón que unha terceira institución viuse favorecida pola Lei: a xudicatura.
Eran xuíces os que ditaban sentenzas desde o Tribunal de Orde Publico, eran xuíces os que presidian xuízos sumarísimos onde as mínimas garantías democráticas de defensa eran inexistentes; eran xuíces os que negaban as denuncias de tortura e morte nas comisarías. E todos eles foron tamén amnistiados.
Esta amnistía permitiu a transformación de institucións xudiciais da Ditadura (Tribunal de Orde Pública e Magistraturas de Traballo), en reconvertidas institucións “democráticas” (Audiencia Nacional e os Xulgados do Social).
Ao final, “os mortos” políticos que dirixiron o estado español a longo de corenta anos, “gozan” de excelente saúde. Tan boa debe ser que se atreven a procesar ao xuíz “estrela”. Así resulta que os xuíces e o aparello xudicial son en esencia os herdeiros do franquismo e moitos deles xuraron fidelidade aos franquistas “Principios do Movemento”. Este é o “Estado de dereito” do que nos falan.
“Roma non paga a traidores”
Ao chamado “bunker” nos anos da Transición (que expresaba aos sectores máis ligados ao aparello do estado franquista, ao Sindicato Vertical, ao Exercito, etc.) non lle importa que Garzón cumprise un papel fundamental na loita contra o pobo vasco, aplicando a Lei Partidos, pechando diarios e radios, encarcerando activistas; iso é “pecata minuta” ante o que se xogan: a estabilidade das institucións do réxime en plena crise económica e política. As institucións do réxime teñen que estar ben engrasadas, as ferramentas legais xa as teñen (lei de partidos, lei de folga con imposición de Servizos Mínimos, multas administrativas impostas polas delegacións do goberno, etc.); sóbranlles xuíces que, aínda que sexa por un instante, poidan ter un mínimo de independencia política.
O goberno parte do problema
O mesmo Garzón, e o inefable ministro Rubalcaba xa saíron ao paso da crise que se pode abrir, afirmando que a culpa de todo tena o PP. Como é habitual no goberno ZP, tras unha media verdade, esconde unha gran mentira.
É certo que o PP atiza os procesos contra Garzón, ben polo interese dos seus propios procesados en procesos de corrupción, ben como cortina de fume; pero o PP o que está a facer é remocicar de novo as fronteiras do réxime fronte ás debilidades outro dos seus administradores, o PSOE. Fíxoo cando freou a Lei da Memoria Histórica, dicíndolle ao sumiso goberno de ZP os límites do que se podían tocar, e faino agora, empurrando ao CSPX e o Tribunal Supremo a xulgar a quen “extralimitouse” pretendendo actuar en forma “independente” nun réxime que non tolera sequera a independencia xudicial relativa de calquera réxime democrático burgués.
Os procesos a Garzón teñen a súa raíz na crise aberta no réxime cando se comezou a discutir a Lei da Memoria Histórica, que non era máis que as consecuencias do ascenso de mobilizacións obreiras e populares que botaron ao goberno de Aznar. E isto abriu verdadeiras gretas no mesmo réxime, por iso Aznar falou de que era necesaria unha nova Transición.
Agora, en plena crise, cando todos os sectores da burguesía acordan que é preciso impor un Plan de Austeridade - o que discuten é o calado do mesmo e os eixos-, e que esa política alenta o crecente descontento obreiro e popular e pode provocar explosións sociais, esta unidade estratéxica de recorte das liberdades fáiselles máis imprescindible.
Por isto, á cortina de fume levantada polo PP para ocultar o fondo real do ataque, un retroceso nas liberdades democráticas, únese a política do Goberno de acusar ao PP... pola trama Gurtell, ocultando que o proceso de máis calado é o que cuestiona a Lei de Amnistía do 77.
Porque, se realmente o goberno non fose parte do problema, derrogaría a Lei de amnistía do 77, aprobaría unha verdadeira Lei da Memoria Histórica que restaurase os dereitos das vítimas do franquismo e esixido responsabilidades aos herdeiros da ditadura. Ese foi o camiño que impuxo a loita dos traballadores e o pobo arxentino e por iso alí foi derrogada a Lei de punto final e moitos dos militares da Ditadura acabaron presos. Pero este goberno é o goberno do réxime monárquico herdeiro do franquismo e ten un alicerce esencial nesa Lei de Amnistía que Garzón cuestionou obxectivamente, máis aló da súa vontade coas súas investigacións.
A defensa das liberdades democráticas
A defensa das liberdades democráticas é para a clase traballadora tan importante como a defensa do salario ou o posto de traballo. As liberdades, os dereitos de asociación, folga, manifestación ou reunión, son ferramentas conquistadas tras decenios de loita da clase obreira, que permiten encarar en mellores condicións a loita contra os plans de austeridade e polos dereitos nacionais dos pobos. Calquera límite ou recorte deses dereitos pon aos traballadores e aos pobos en peores condicións.
A esquerda oficial (EU, ERC, BNG,...), as organizacións sindicais (CC OO - UXT) e así como os intelectuais, artistas e profesionais que encabezan a campaña “en defensa de Garzón” capitulan, unha vez máis, ao Goberno, enganchándose ao reclamo de apuntar ao PP, salvando ao Goberno de Zapatero coma se este non fose parte do problema, de fraudes ás liberdades democráticas como a Lei de Amnistía ou de recortes vergoñentos ás liberdades como a Lei de Partidos. Fraco favor fan así á causa das liberdades democráticas.
Non cabe por tanto ningún apoio ao Goberno, nin defensa incondicional de Garzón. As organizacións da clase traballadora, as organizacións democráticas, a intelectualidade progresista, deberían adoptar unha posición oposta: queren de verdade defender as liberdades democráticas dos ataques da reacción? Queren de verdade defender ao xuíz Garzón da ultradereita? organicemos entón xuntos unha campaña esixindo a derrogación da lei de Amnistía e da Lei de Partidos. Esa sería a única defensa real e lexitima á vez que axudaría a retomar o camiño que truncou a Transición, o do procesamiento e castigo aos responsables de 40 anos de ditadura, o da consecución das plenas liberdades democráticas.
Galiza, Abril 2010
lunes, 29 de marzo de 2010
A CRISE ECONÓMICA E A CRISE POLÍTICA
Roberto Laxe
As crises si teñen unha virtude é que rompen as rutinas, quitan as telarañas, obrigan a precisar moito as caracterizaciones, as análises…; ante unha crise non valen os trazos grosos, os conceptos repetidos como unha cantilena, pois a realidade que cambia rapidamente, ponnos na obriga da súa profundización.
Neste sentido, é o momento no que o marxismo ten que demostrar a súa superioridade sobre a metodoloxía burguesa, abstracta por definición, pois é a ferramenta intelectual para a transformación social.
Esta introdución “filosófica” ven, pois máis aló do acordo conxuntural entre a esquerda, de que o goberno lanzou o seu primeiro plan de choque contra a clase traballadora, e busca un acordo estatal que signifique un novo retroceso nas condicions laborais, non podemos pasar superficialmente sobre moitos aspectos que en realidade teñen un gran calado para a construción dun programa de transformación social: as causas reais da crise económica e contradicións interburguesas que ela xera, a crises de réxime, etc.
Neste sentido, debemos apoiarnos nas ferramentas do marxismo, non en declaracións dos propagandistas do neoliberalismo (os Krugman, Financial Times, Walt Street Xornal), interesados até a medula en seguir demostrando que “a sua” forma de entender o capitalismo é a que vai sacarnos da crise, propagandistas de que o Deficit é o problema de problemas, e que só o mercado non sacase do lio no que nos meteu o mesmo mercado. Son os mesmos que acusan a Obama de “socialista”.
Tampouco serven os de outros sectores da burguesía que defenden que o déficit é grave, moi grave, pero que as políticas para saír da crise pasan, xusto, polo seu aumento, para incrementar o poder de consumo das masas, e así saír da crise. Algúns deles, como Vicenc Navarro, mesmo chegan a propor un plan de obras públicas que xere emprego e aumente o consumo.
Ambos os dous sectores están de acordo cun plan de estabilización para sacar ao capitalismo da crise, só que uns, os primeiros, apuntan ao desmantelamento do Estado no pouco que queda, atacando brutalmente aos traballadores e as traballadoras, e os outros por unha especie de “estado do Ben estar”, sobre a base de leis que xeren emprego (lei de Dependencia, lei de economía sustentable, Peit, etc.,), desenvolvendo outros sectores distintos aos que sostiveron a económica até agora: como di un economista da Universidade de Vigo, a sociedade “postindustrial” foi un engano anglosajon -que creron todos, por certo, incluída toda a esquerda-, e que agora hai que volver á economía produtiva.
É o que teñen as crises, todos creen ter a solución, só que ao carecer dos instrumentos obxectivos do marxismo, só expresan as ilusións, as metas e as aspiracións dos sectores da burguesía á que representan.
Os FT, os WSJ, os neoliberais, seguen representando a esa burguesía ligada profundamente á especulación (aos hedge founds, aos Soros, que xa hai anos provocou coas súas manobras especulativas a caída de líbraa, como agora fixeron co euro), á industria petroleira, as inmobiliarias, etc., que teñen na súa biblia a frase de Adolfo Dominguez: “o que ten diñeiro, ten dereitos”.
A outra fracción está ligada a novos e vellos sectores produtivos (desde a nanotecnoloxía e a biotecnoloxía até o téxtil ou a alimentacion), enfrontados directamente ao problema central: a caída da taxa de ganancia. Son o automóbil, o téxtil, a industria agroalimentaria, químicas e farmacéuticas, e os bancos que están detrás deles. O seu obxectivo é a recuperación da taxa de ganancia, incrementando a explotación da clase obreira de maneira directa, aumentando a taxa de plusvalía polo aumento produtividade, é dicir, o desenvolvemento das forzas produtivas.
E esa é outra das cousas que ten a crise. Todos non van saír da crise. O goberno ZP, e este é un dos seus primeiros elementos do seu desprestixio -non ante a clase obreira que lle importa ben pouco, senón ante o seu propria clase- pretende que todos (menos as inmobiliarias, ás que deixou cair sen botarlles nin unha man) saian da crise, os especuladores como Florentino Pérez e os industriais como Ortega, os banqueiros como Botin, e os desfalcadores como Diaz Ferran (ao que non meten no cárcere por estafa, porque o goberno non quere).
Porque aínda que o que lles une é algo moi profundo, ante o risco de convulsións sociais pertencen á mesma clase social, un dos elementos centrais da situación do réxime é xusto leste, que a burguesía está dividida ante a saída da crise.
Non é que o PP non queira, por meros motivos electorais ou como pretenden os medios por unha oposición “radical”, apoiar ao goberno. Iso é dun simplismo que mata. O PP non apoia ao goberno porque tem trás de si o sector da burguesía que ten o vello proxecto que se basea na baixa produtividade e a superexplotacion dos traballadores.
É o máis ligado á construción (no PSOE tamén existe este sector, pero o seu eixo é outro), á especulación en torno ao aparello do estado (concellos, comunidades, etc.), herdeiro do franquismo como eles - que ven aos do PSOE como advenedizos, salvo que se fagan do OPUS como o ex alcalde de Coruña, Paco Vázquez-, etc. Que o sangue non chegue ao río, e nos aspectos centrais que o PP apoie ao goberno, non quere dicir que as contradicións non sexan agudas: o xuízo a Garzon non é ningunha broma, e esta atizado por quen esta atizado.
Por iso e porque algo comeza a moverse no movemento de masas, o Bonaparte tivo que baixar a terra e preventivamente reuniu ás direccións políticas da esquerda oficial, dos sindicatos, para chamar a todos “á orde”, é dicer, a un pacto social contra a crise.
A perspectiva non esta posta nunha simple crise de goberno. A institución central deste réxime é, xusto, o borbon. E si esta institución abandona o seu papel “bonapartista”, supostamente alleo á realidade, para baixar a terra, é que algo moi importante está a fraguarse.
A situación non esta marcada porque o PSOE e o PP non se poñan de acordo na Lei de Economia Sustentable ou na lei de aborto…; senon que vén porque a burguesía como clase está dividida ante a situación económica, e non ten unha política homoxénea, non ten receitas homoxéneas. Cada burgués ten unha saída distinta. Esta é a base material dos choques entre o PSOE e o PP, con CiU e PNV no medio, e este é o motivo de que o rei baixara á terra.
Cada un quere saír como poida, e iso supon crise de réxime. O Bonaparte ten que abandoar o seu papel por cima das clases, para facer politica concreta.
É o que teñen as crises; da mesma maneira que a clase obreira actúa ás veces co “salvese quen poida”, o mesmo a burguesía. Cada burgués busca “a sua” saída, e iso move toda a superestructura política. Este é un concepto básico no marxismo.
O plan do goberno
Os plans, porque até a data é máis preciso falar de “os plans”, porque non ten un plan (salvo que alguén lle queira chamar plan ás 137 leis contra a crise que o goberno aprobou desde o seu comezo) teñen un só obxectivo: recuperar a taxa de ganancia, e situar á burguesía española neste camiño.
E, novamente, recorramos á análise marxista.
A crise, que é mundial, ten como alicerce a caída da taxa de ganancia, que se expresa, un, na sobre produción en case todos os sectores industriais (exprésase como sobre produción, non é unha crise de sobre produción, porque a mercadoría non vendida e almacenada é capital morto, coa plusvalía contida sen realizar), dúas, nas manobras especulativas constantes, o foi a burbulla inmobiliaria, o é agora todas as manobras coa débeda dos estados e o mesmo euro, etc.; tres, a deflación (máis ben a tendencia á deflación, que é a caída dos prezos dos produtos por baixo do seu valor real).
A queda da taxa de ganancia, que afectou ao capital financeiro (no concepto leninista de fusión do capital bancario co industrial e o comercial en grandes truts ou corporacións), provocou que todos os estados, e o español á cabeza, saísen en apoio de bancos e empresas (non todas, no Estado Español deixaron caer de maneira ignominiosa ás inmobiliarias), que, aproveitando a gran precarización do mercado laboral, despediran masivamente. O aumento do déficit público era inevitable, pois é a primeira reacción lóxica dun estado: tirar das súas arcas, para aguantar as contas de resultados das empresas.
No estado español a feble taxa de mais valía que soportaba unha taxa de ganancia inferior á dos seus competidores europeos víase incrementada artificialmente por un endebedamento brutal dos consumidores (entre 1996 e 2002 aumentou un 70%, aprox, e entre 2002 e o 2007 un 243%), e do mesmo estado; ademais dos fondos europeos para o desenvolvemento, que aos poucos se han ir retirando.
Partir nas análises dos panfletos neoliberais sobre o déficit público para levantar unha politica que as enfronte, abre as portas a propor saídas socialdemócratas. Situar o eixo no déficit lévanos de cabeza a que o centro das preocupacións son as privatizacións: uns empresarios alemáns levaron ao extremo como combater o déficit en Grecia, propondo que vendera illas do Exeo. Lóxico, se tes déficit ou débedas, vendes as túas propiedades, conxelas as pagas que lles dás aos teus “fillos” (funcionarios do estado), etc., e xa tes liquidez. Pero isto non máis unha parte, importante sen dúbida (en Galiza é un dos eixos de Feijoo, privatizar todo), pero non a central, do problema, pois non afecta á taxa de ganancia, senón ás contas do estado.
O plan do goberno, aparentemente máis superficial que o do PP e a extrema dereita anglosaxoa, vai á raíz do problema do Estado Español: a taxa de ganancia non pode depender de subvencións europeas ou estatais, nin de apoios externos, senón do incremento da produtividade dos traballadores e traballadoras, do investimento “produtivo” que resolva o fondo do problema, a crise só superásese no Estado Español e no mundo cun novo desenvolvemento das forzas produtivas.
PERO. Si, pero hai un obstáculo central, histórico, o capitalismo na súa fase de decadencia só pode saír da crise, é dicir, recuperar a taxa de ganancia destruíndo forzas produtivas, ou avanzando no desenvolvemento das forzas destrutivas, a industria do armamento, no sentido que Marx dáballe a este termo, a produción de mercadorías cuxo valor de uso non aumenta a riqueza social ou resolve necesidades sociais, senón que é a/a súa destrución. Este é un dos aspectos.
E existe un problema concreto, español, a esta saída: o Plan de Estabilizacion.
O plan de Estabilizacion
É obvio que a campaña dalgúns sacando a relucir o Plan de Estabilizacion do 59 era interesada; dalgunha maneira prometen facer o que fixo despois do 1959, aguantemos os sacrificios, que despois viran os anos sesenta, o seiscentos, as vacacións pagas e a industrialización.
É necesario polemizar cos vendedores de soños, porque o futuro que nos ofrecen non se parece nin en “soños” a ese que nos venderon nos 60. As condicións son as opostas: o plan de estabilización do 59 foi o plan dunha burguesía que viña dunha acumulación primitiva de capital brutal, sobre a base da derrota da guerra civil e a superexplotacion dos traballadores e traballadoras, do estraperlo e o saqueo puro e simple de riquezas e bens.
Unha burguesía que quixo subirse ao carro do desenvolvemento económico provocado pola destrución da II Guerra Mundial.
Aos dous eixos do Plan de estabilización hai que sumarlle outro que ao silencialo, fai perder de vista todo o que sucedeu nos 80 e 90, e a aparición dunha burguesía industrial poderosa e cun marcado carácter imperialista: o INI, é dicir, o Instituto Nacional de Industria. Un organismo creado en 1941, pero que encontrou todo o seu sentido como apoio estrutural, central de todo o Plan de Estabilización.
Todo o plan do franquismo apoiábase en que a industria pesada, o aceiro, o tte ferroviario, a telefonía, o petróleo, o cemento, o aluminio,… é dicir, o 60% da industria española estaba en mans directas do estado.
As reconversións industriais dos 80, nas que pecharon aquelas industrias do INI non rendibles (estaleiros, altos fornos e siderurxia, as químicas, etc.), e a privatización posterior de todas as rendibles polos gobernos de Gonzalez e Aznar, permitiu a aparición de sector industrial poderoso con grandes implicacións imperialistas. Evidentemente non todas ficaron nas mans do capital español, algunhas como Aluminios, Endesa ou Tabacalera, foron a mans europeas ou norteamericanas. Pero iso non impediu a aparición dese sector, que a burguesía española non tiña; porque o Plan de Estabilización fixo eixo conscientemente en sectores industriais cunha baixa composición orgánica do capital, baseado na baixa produtividade dos traballadores e as traballadoras.
A burguesía partía da posición “cómoda” do que “inventen eles”, pois a clase obreira española, derrotada como estaba, non tiña a menor condición subxectiva de enfrontar o plan. Era máis fácil acumular capital sobre a base dunha industria que supuña un baixo investimento de capital, e con pouco risco, que un investimento de capital como a que supón pór en marcha acerías, altos fornos, ferrocarrís ou refinarías. Para iso estaba o estado franquista.
Esta é a lóxica do Plan de Estabilización do 59, e esta lóxica foi, e é, a que anima a un amplo sector da burguesía española, fundamentalmente apoiada no PP.
O capital español, até agora, foi saíndo das crises aumentando ese carácter especulativo, do que “inventen eles”…. Até a data, cando esta crise, a que supostamente provocan as subprime, pon branco sobre negro que a taxa de ganancia só pódese recuperar sobre a base dun salto cualitativo no desenvolvemento da produtividade do traballo.
O Plan de Estabilizacion chegou ao seu fin, e agora a burguesía española busca outro plan de “estabilización”. Por iso, hai tantas referencias aos dous grandes plans españois, o do 59 e os pactos da Moncloa.
Comezo do fin?
Os cambios que significaron na estrutura económica do Estado Español o plan de estabilizacion, tiveron a súa expresión no réxime franquista e a mesma reorganización do movemento obreiro.
O franquismo saíu do que se deu en chamar “autarquía”, réxime pechado baixo sete chaves do exterior, dirixido pola Falanxe e profundamente “ideológico”, nacional catolico, que foi substituído por unha apertura ao exterior, e a suba ao poder do réxime dos chamados “tecnócratas”, ligados fundamentalmente ao OPUS Dei. Pero non só foi a burguesía quen se reorganizou, a clase obreira xurdida nese cambio xerou o que logo sería a súa gran organización de loita contra o franquismo, as Comisións Obreiras.
O plan de estabilización tivo como unha das súas consecuencias directas, a apertura do franquismo aos investimentos estranxeiros, fundamentalmente norteamericanas (“Benvido Míster Marshall”), alemá e francesa, co proxecto estratéxico de ligarse á nacente Comunidade Económica Europea, que só se lograse nos anos 80.
Da mesma maneira que a crise do 72/73, a chamada do “petróleo”, que non é outra cousa que o fin da era do boom da posguerra, esta no fondo da necesidade do réxime de auto reformarse, cousa que logrou na Transición, a crise actual esta movendo toda a superestructura construída tras eses dous plans de anticrisis.
A baixada a terra do Borbón para chamar á unidade, a corrupción galopante dos dous grandes partidos do réxime, as pelexas no aparello xudicial, cos procesos ao Xuíz Garzón, a crise permanente do que foi o “representante” do movemento obreiro, hoxe case marxinal, o PCE, marcan un cadro de crise do réxime que vai máis aló dos rozamentos entre o PSOE e o PP.
As dificultades para atopar unha saída da crise que poña á burguesía nun novo ciclo de acumulación que recupere a taxa de ganancia, exprésase na incapacidade dos grandes partidos para levar adiante un plan real anticrisis, e esta movendo todo o aparello do estado. A crise leva a pór por diante de todo os intereses da fracción da burguesía á que representan.
Neste cadro, o movemento obreiro tamén ten que atopar as súas propias vías de reorganización. As organizacións sindicais maioritarias fan parte da crise do réxime, posto que as CCOO foron un dos seus puntais. Nos últimos anos xurdiu unha nova clase obreira que terá que atopar os seus camiños e experiencias para organizarse tanto no político como no sindical.
Unha clase obreira que ven con moitos “traumas”, como son as campañas sobre a “morte do socialismo”, froito da dexeneracion dos estados do “socialismo real”, da defeccion das suas organizacions politicas, o mencionado PCE ou as CCOO, ou na Galiza o BNG, integrados de cheo no rexime monarquico.
Mas a clase obreira demostra a cotío, como fan os metalurxicos, que existen, que estan vivos e dispostos á mobilizacion… mas para a súa victoria faise imprescindible a construccion dunha organización politica que teña como eixo central a loita contra o rexime do que se dotaron todos os sectores da burguesia para manter a explotacion da clase traballadora no Estado Español, o rexime do 78.
As crises si teñen unha virtude é que rompen as rutinas, quitan as telarañas, obrigan a precisar moito as caracterizaciones, as análises…; ante unha crise non valen os trazos grosos, os conceptos repetidos como unha cantilena, pois a realidade que cambia rapidamente, ponnos na obriga da súa profundización.
Neste sentido, é o momento no que o marxismo ten que demostrar a súa superioridade sobre a metodoloxía burguesa, abstracta por definición, pois é a ferramenta intelectual para a transformación social.
Esta introdución “filosófica” ven, pois máis aló do acordo conxuntural entre a esquerda, de que o goberno lanzou o seu primeiro plan de choque contra a clase traballadora, e busca un acordo estatal que signifique un novo retroceso nas condicions laborais, non podemos pasar superficialmente sobre moitos aspectos que en realidade teñen un gran calado para a construción dun programa de transformación social: as causas reais da crise económica e contradicións interburguesas que ela xera, a crises de réxime, etc.
Neste sentido, debemos apoiarnos nas ferramentas do marxismo, non en declaracións dos propagandistas do neoliberalismo (os Krugman, Financial Times, Walt Street Xornal), interesados até a medula en seguir demostrando que “a sua” forma de entender o capitalismo é a que vai sacarnos da crise, propagandistas de que o Deficit é o problema de problemas, e que só o mercado non sacase do lio no que nos meteu o mesmo mercado. Son os mesmos que acusan a Obama de “socialista”.
Tampouco serven os de outros sectores da burguesía que defenden que o déficit é grave, moi grave, pero que as políticas para saír da crise pasan, xusto, polo seu aumento, para incrementar o poder de consumo das masas, e así saír da crise. Algúns deles, como Vicenc Navarro, mesmo chegan a propor un plan de obras públicas que xere emprego e aumente o consumo.
Ambos os dous sectores están de acordo cun plan de estabilización para sacar ao capitalismo da crise, só que uns, os primeiros, apuntan ao desmantelamento do Estado no pouco que queda, atacando brutalmente aos traballadores e as traballadoras, e os outros por unha especie de “estado do Ben estar”, sobre a base de leis que xeren emprego (lei de Dependencia, lei de economía sustentable, Peit, etc.,), desenvolvendo outros sectores distintos aos que sostiveron a económica até agora: como di un economista da Universidade de Vigo, a sociedade “postindustrial” foi un engano anglosajon -que creron todos, por certo, incluída toda a esquerda-, e que agora hai que volver á economía produtiva.
É o que teñen as crises, todos creen ter a solución, só que ao carecer dos instrumentos obxectivos do marxismo, só expresan as ilusións, as metas e as aspiracións dos sectores da burguesía á que representan.
Os FT, os WSJ, os neoliberais, seguen representando a esa burguesía ligada profundamente á especulación (aos hedge founds, aos Soros, que xa hai anos provocou coas súas manobras especulativas a caída de líbraa, como agora fixeron co euro), á industria petroleira, as inmobiliarias, etc., que teñen na súa biblia a frase de Adolfo Dominguez: “o que ten diñeiro, ten dereitos”.
A outra fracción está ligada a novos e vellos sectores produtivos (desde a nanotecnoloxía e a biotecnoloxía até o téxtil ou a alimentacion), enfrontados directamente ao problema central: a caída da taxa de ganancia. Son o automóbil, o téxtil, a industria agroalimentaria, químicas e farmacéuticas, e os bancos que están detrás deles. O seu obxectivo é a recuperación da taxa de ganancia, incrementando a explotación da clase obreira de maneira directa, aumentando a taxa de plusvalía polo aumento produtividade, é dicir, o desenvolvemento das forzas produtivas.
E esa é outra das cousas que ten a crise. Todos non van saír da crise. O goberno ZP, e este é un dos seus primeiros elementos do seu desprestixio -non ante a clase obreira que lle importa ben pouco, senón ante o seu propria clase- pretende que todos (menos as inmobiliarias, ás que deixou cair sen botarlles nin unha man) saian da crise, os especuladores como Florentino Pérez e os industriais como Ortega, os banqueiros como Botin, e os desfalcadores como Diaz Ferran (ao que non meten no cárcere por estafa, porque o goberno non quere).
Porque aínda que o que lles une é algo moi profundo, ante o risco de convulsións sociais pertencen á mesma clase social, un dos elementos centrais da situación do réxime é xusto leste, que a burguesía está dividida ante a saída da crise.
Non é que o PP non queira, por meros motivos electorais ou como pretenden os medios por unha oposición “radical”, apoiar ao goberno. Iso é dun simplismo que mata. O PP non apoia ao goberno porque tem trás de si o sector da burguesía que ten o vello proxecto que se basea na baixa produtividade e a superexplotacion dos traballadores.
É o máis ligado á construción (no PSOE tamén existe este sector, pero o seu eixo é outro), á especulación en torno ao aparello do estado (concellos, comunidades, etc.), herdeiro do franquismo como eles - que ven aos do PSOE como advenedizos, salvo que se fagan do OPUS como o ex alcalde de Coruña, Paco Vázquez-, etc. Que o sangue non chegue ao río, e nos aspectos centrais que o PP apoie ao goberno, non quere dicir que as contradicións non sexan agudas: o xuízo a Garzon non é ningunha broma, e esta atizado por quen esta atizado.
Por iso e porque algo comeza a moverse no movemento de masas, o Bonaparte tivo que baixar a terra e preventivamente reuniu ás direccións políticas da esquerda oficial, dos sindicatos, para chamar a todos “á orde”, é dicer, a un pacto social contra a crise.
A perspectiva non esta posta nunha simple crise de goberno. A institución central deste réxime é, xusto, o borbon. E si esta institución abandona o seu papel “bonapartista”, supostamente alleo á realidade, para baixar a terra, é que algo moi importante está a fraguarse.
A situación non esta marcada porque o PSOE e o PP non se poñan de acordo na Lei de Economia Sustentable ou na lei de aborto…; senon que vén porque a burguesía como clase está dividida ante a situación económica, e non ten unha política homoxénea, non ten receitas homoxéneas. Cada burgués ten unha saída distinta. Esta é a base material dos choques entre o PSOE e o PP, con CiU e PNV no medio, e este é o motivo de que o rei baixara á terra.
Cada un quere saír como poida, e iso supon crise de réxime. O Bonaparte ten que abandoar o seu papel por cima das clases, para facer politica concreta.
É o que teñen as crises; da mesma maneira que a clase obreira actúa ás veces co “salvese quen poida”, o mesmo a burguesía. Cada burgués busca “a sua” saída, e iso move toda a superestructura política. Este é un concepto básico no marxismo.
O plan do goberno
Os plans, porque até a data é máis preciso falar de “os plans”, porque non ten un plan (salvo que alguén lle queira chamar plan ás 137 leis contra a crise que o goberno aprobou desde o seu comezo) teñen un só obxectivo: recuperar a taxa de ganancia, e situar á burguesía española neste camiño.
E, novamente, recorramos á análise marxista.
A crise, que é mundial, ten como alicerce a caída da taxa de ganancia, que se expresa, un, na sobre produción en case todos os sectores industriais (exprésase como sobre produción, non é unha crise de sobre produción, porque a mercadoría non vendida e almacenada é capital morto, coa plusvalía contida sen realizar), dúas, nas manobras especulativas constantes, o foi a burbulla inmobiliaria, o é agora todas as manobras coa débeda dos estados e o mesmo euro, etc.; tres, a deflación (máis ben a tendencia á deflación, que é a caída dos prezos dos produtos por baixo do seu valor real).
A queda da taxa de ganancia, que afectou ao capital financeiro (no concepto leninista de fusión do capital bancario co industrial e o comercial en grandes truts ou corporacións), provocou que todos os estados, e o español á cabeza, saísen en apoio de bancos e empresas (non todas, no Estado Español deixaron caer de maneira ignominiosa ás inmobiliarias), que, aproveitando a gran precarización do mercado laboral, despediran masivamente. O aumento do déficit público era inevitable, pois é a primeira reacción lóxica dun estado: tirar das súas arcas, para aguantar as contas de resultados das empresas.
No estado español a feble taxa de mais valía que soportaba unha taxa de ganancia inferior á dos seus competidores europeos víase incrementada artificialmente por un endebedamento brutal dos consumidores (entre 1996 e 2002 aumentou un 70%, aprox, e entre 2002 e o 2007 un 243%), e do mesmo estado; ademais dos fondos europeos para o desenvolvemento, que aos poucos se han ir retirando.
Partir nas análises dos panfletos neoliberais sobre o déficit público para levantar unha politica que as enfronte, abre as portas a propor saídas socialdemócratas. Situar o eixo no déficit lévanos de cabeza a que o centro das preocupacións son as privatizacións: uns empresarios alemáns levaron ao extremo como combater o déficit en Grecia, propondo que vendera illas do Exeo. Lóxico, se tes déficit ou débedas, vendes as túas propiedades, conxelas as pagas que lles dás aos teus “fillos” (funcionarios do estado), etc., e xa tes liquidez. Pero isto non máis unha parte, importante sen dúbida (en Galiza é un dos eixos de Feijoo, privatizar todo), pero non a central, do problema, pois non afecta á taxa de ganancia, senón ás contas do estado.
O plan do goberno, aparentemente máis superficial que o do PP e a extrema dereita anglosaxoa, vai á raíz do problema do Estado Español: a taxa de ganancia non pode depender de subvencións europeas ou estatais, nin de apoios externos, senón do incremento da produtividade dos traballadores e traballadoras, do investimento “produtivo” que resolva o fondo do problema, a crise só superásese no Estado Español e no mundo cun novo desenvolvemento das forzas produtivas.
PERO. Si, pero hai un obstáculo central, histórico, o capitalismo na súa fase de decadencia só pode saír da crise, é dicir, recuperar a taxa de ganancia destruíndo forzas produtivas, ou avanzando no desenvolvemento das forzas destrutivas, a industria do armamento, no sentido que Marx dáballe a este termo, a produción de mercadorías cuxo valor de uso non aumenta a riqueza social ou resolve necesidades sociais, senón que é a/a súa destrución. Este é un dos aspectos.
E existe un problema concreto, español, a esta saída: o Plan de Estabilizacion.
O plan de Estabilizacion
É obvio que a campaña dalgúns sacando a relucir o Plan de Estabilizacion do 59 era interesada; dalgunha maneira prometen facer o que fixo despois do 1959, aguantemos os sacrificios, que despois viran os anos sesenta, o seiscentos, as vacacións pagas e a industrialización.
É necesario polemizar cos vendedores de soños, porque o futuro que nos ofrecen non se parece nin en “soños” a ese que nos venderon nos 60. As condicións son as opostas: o plan de estabilización do 59 foi o plan dunha burguesía que viña dunha acumulación primitiva de capital brutal, sobre a base da derrota da guerra civil e a superexplotacion dos traballadores e traballadoras, do estraperlo e o saqueo puro e simple de riquezas e bens.
Unha burguesía que quixo subirse ao carro do desenvolvemento económico provocado pola destrución da II Guerra Mundial.
Aos dous eixos do Plan de estabilización hai que sumarlle outro que ao silencialo, fai perder de vista todo o que sucedeu nos 80 e 90, e a aparición dunha burguesía industrial poderosa e cun marcado carácter imperialista: o INI, é dicir, o Instituto Nacional de Industria. Un organismo creado en 1941, pero que encontrou todo o seu sentido como apoio estrutural, central de todo o Plan de Estabilización.
Todo o plan do franquismo apoiábase en que a industria pesada, o aceiro, o tte ferroviario, a telefonía, o petróleo, o cemento, o aluminio,… é dicir, o 60% da industria española estaba en mans directas do estado.
As reconversións industriais dos 80, nas que pecharon aquelas industrias do INI non rendibles (estaleiros, altos fornos e siderurxia, as químicas, etc.), e a privatización posterior de todas as rendibles polos gobernos de Gonzalez e Aznar, permitiu a aparición de sector industrial poderoso con grandes implicacións imperialistas. Evidentemente non todas ficaron nas mans do capital español, algunhas como Aluminios, Endesa ou Tabacalera, foron a mans europeas ou norteamericanas. Pero iso non impediu a aparición dese sector, que a burguesía española non tiña; porque o Plan de Estabilización fixo eixo conscientemente en sectores industriais cunha baixa composición orgánica do capital, baseado na baixa produtividade dos traballadores e as traballadoras.
A burguesía partía da posición “cómoda” do que “inventen eles”, pois a clase obreira española, derrotada como estaba, non tiña a menor condición subxectiva de enfrontar o plan. Era máis fácil acumular capital sobre a base dunha industria que supuña un baixo investimento de capital, e con pouco risco, que un investimento de capital como a que supón pór en marcha acerías, altos fornos, ferrocarrís ou refinarías. Para iso estaba o estado franquista.
Esta é a lóxica do Plan de Estabilización do 59, e esta lóxica foi, e é, a que anima a un amplo sector da burguesía española, fundamentalmente apoiada no PP.
O capital español, até agora, foi saíndo das crises aumentando ese carácter especulativo, do que “inventen eles”…. Até a data, cando esta crise, a que supostamente provocan as subprime, pon branco sobre negro que a taxa de ganancia só pódese recuperar sobre a base dun salto cualitativo no desenvolvemento da produtividade do traballo.
O Plan de Estabilizacion chegou ao seu fin, e agora a burguesía española busca outro plan de “estabilización”. Por iso, hai tantas referencias aos dous grandes plans españois, o do 59 e os pactos da Moncloa.
Comezo do fin?
Os cambios que significaron na estrutura económica do Estado Español o plan de estabilizacion, tiveron a súa expresión no réxime franquista e a mesma reorganización do movemento obreiro.
O franquismo saíu do que se deu en chamar “autarquía”, réxime pechado baixo sete chaves do exterior, dirixido pola Falanxe e profundamente “ideológico”, nacional catolico, que foi substituído por unha apertura ao exterior, e a suba ao poder do réxime dos chamados “tecnócratas”, ligados fundamentalmente ao OPUS Dei. Pero non só foi a burguesía quen se reorganizou, a clase obreira xurdida nese cambio xerou o que logo sería a súa gran organización de loita contra o franquismo, as Comisións Obreiras.
O plan de estabilización tivo como unha das súas consecuencias directas, a apertura do franquismo aos investimentos estranxeiros, fundamentalmente norteamericanas (“Benvido Míster Marshall”), alemá e francesa, co proxecto estratéxico de ligarse á nacente Comunidade Económica Europea, que só se lograse nos anos 80.
Da mesma maneira que a crise do 72/73, a chamada do “petróleo”, que non é outra cousa que o fin da era do boom da posguerra, esta no fondo da necesidade do réxime de auto reformarse, cousa que logrou na Transición, a crise actual esta movendo toda a superestructura construída tras eses dous plans de anticrisis.
A baixada a terra do Borbón para chamar á unidade, a corrupción galopante dos dous grandes partidos do réxime, as pelexas no aparello xudicial, cos procesos ao Xuíz Garzón, a crise permanente do que foi o “representante” do movemento obreiro, hoxe case marxinal, o PCE, marcan un cadro de crise do réxime que vai máis aló dos rozamentos entre o PSOE e o PP.
As dificultades para atopar unha saída da crise que poña á burguesía nun novo ciclo de acumulación que recupere a taxa de ganancia, exprésase na incapacidade dos grandes partidos para levar adiante un plan real anticrisis, e esta movendo todo o aparello do estado. A crise leva a pór por diante de todo os intereses da fracción da burguesía á que representan.
Neste cadro, o movemento obreiro tamén ten que atopar as súas propias vías de reorganización. As organizacións sindicais maioritarias fan parte da crise do réxime, posto que as CCOO foron un dos seus puntais. Nos últimos anos xurdiu unha nova clase obreira que terá que atopar os seus camiños e experiencias para organizarse tanto no político como no sindical.
Unha clase obreira que ven con moitos “traumas”, como son as campañas sobre a “morte do socialismo”, froito da dexeneracion dos estados do “socialismo real”, da defeccion das suas organizacions politicas, o mencionado PCE ou as CCOO, ou na Galiza o BNG, integrados de cheo no rexime monarquico.
Mas a clase obreira demostra a cotío, como fan os metalurxicos, que existen, que estan vivos e dispostos á mobilizacion… mas para a súa victoria faise imprescindible a construccion dunha organización politica que teña como eixo central a loita contra o rexime do que se dotaron todos os sectores da burguesia para manter a explotacion da clase traballadora no Estado Español, o rexime do 78.
sábado, 27 de febrero de 2010
A DEREITA UNHA VEZ MÁIS, GAÑA A BATALLA
<!-- @page { margin: 2cm } P { margin-bottom: 0.21cm } A:link { so-language: zxx } -->
Carlos Dafonte
A ausencia dunha forte organización da esquerda revolucionaria, permite que o sistema capitalista capee no estado e en Galicia, a crise económica que xerou, con poucas feridas, case indemne.
Os grandes medios e a acción política das institución, partidos e sindicatos maioritarios, conseguiron en ano e medio trastornar un debate que situaba na picota ó sistema capitalista e converter o centro do mesmo, aínda que non o digan dun xeito expreso, na culpabilidade d@s traballador@s asalariad@s e como saír da crise cargando sobre as súas costas, a totalidade das medidas que permitan recupera-la taxa de ganancia a unha parte do empresariado. Outra parte os máis febles, algúns xa desapareceron e outros desaparecerán do mapa económico.
Aínda para unha persoa que non teña cavilado sobre a cuestión, recoñecerá que estes son os eixos do debate actual: Si hai que aprobar unha nova reforma laboral, como sempre contra os traballadores asalariados e para favorecer a explotación que exercen os empresarios; se alongar de 15 a 20 anos o período para o cómputo das pensións ou a toda a vida laboral o que representa unha rebaixa drástica das mesmas; se a idade para ter dereito a xubilarse débese prolongar ata os 67 anos; a necesidade de reformar o sistema público de pensións diante da ameaza de que en poucos anos quebre, para que se fagan planos de pensións privados, cando o lóxico era que a Seguridade Social non se financie por cotas e se faga a traveso dos presupostos xerais do estado; a suba do IVE para o verán, imposto inxusto que carga o mesmo a pobres e ricos; se hai que rebaixarlle o soldo ós funcionarios, amosando descoñece-la situación dunha parte importante dos mesmos; e así podíamos continuar case “ad infinitum”.
É curioso, atopámonos nunha fonda crise do sistema capitalista e da sociedade burguesa e non se fala de tomar medidas contra os instrumentos capitalistas como a banca, cuxa responsabilidade na crise é evidente; contra os empresarios enriquecidos nos pasados anos e agora morosos, que pechan empresas e conservan o capital persoal, saído da explotación do traballo, indemne; nin de como castiga-los especuladores, nin do enorme fraude fiscal; nin dos paraísos onde se branquean cartos e se evaden capitais. Ata sería admisible discutir, nas circunstancias actuais, que medidas se deben introducir neste sistema, en ausencia dunha revolución, que o faga, aínda que isto sexa, segundo a miña opinión unha quimera, funcionar mellor.
Pero non, de nada de iso discútese, do que se fala é só de como rebaixar os dereitos da grande maioría da poboación, dos que vendemos a nosa forza de traballo a cambio dun salario. Que non tivemos culpa algunha na situación na que nos atopamos. É máis, cando as cifras económicas eran para os analistas, políticos e medios de comunicación moi boas, esixíase contención salarial e responsabilidade @s traballador@s asalariad@s, para manter ese período de forte expansión.
Esta situación e unha proba evidente da derrota cultural-ideolóxica do pensamento de esquerdas. A saída da crise só discútese nos parámetros que a dereita e a clase burguesa, cuxo pensamento é o hexemónico no estado español, impoñen. O goberno do estado é neste senso “a punta de lanza” do debate, o que marca o ritmo e propón os temas.
Desde poucos recunchos denunciase esta situación e cando se fai, moitas veces dun xeito timorato, denunciase o sistema pero deixase fora da denuncia a todos cantos fan desde as institucións posible, que este se manteña no estado español, que son os culpables da situación na que nos atopamos @s asalariad@s; son, sen dúbida algunha @s xestor@s do capital e os que van facer cargar sobre as nosas costas as consecuencias da crise.
E canto máis próximas están as eleccións e as enquisas parecen máis desfavorecedoras para o goberno, comezan a aparecer ata en moitos que “hai catro días” eran moi críticos coa xestión do PSOE, e que din defender posturas de esquerda, as primeiras dúbidas sobre como actuar de cara ós procesos electorais e a remarcar as supostas diferencias entre os dous grandes partidos maioritarios.
Para non caer neste erro, teñen que asumir que o PSOE é un partido que traizoa á clase da que naceu, e xoga, xa o analizamos hai tempo, un papel primordial no proceso de cooptación de sectores populares para as políticas capitalistas e neoliberais. Converteuse, desde a desaparición do franquismo, nun partido burgués, que defende intereses oligárquicos. O PP non engana a súa clase. Defende os intereses da burguesía. E todas as medidas que propón para a saída da crise, teñen como obxectivo a derrota d@s traballador@s. Se algunha vez fai algún xesto é por motivos electorais; a burguesía e un sector cativo en relación cos asalariados e hai que conseguir votos en todas partes. PSOE e PP debían defender intereses antagónicos nestes momentos, e defenden os mesmos. ¿Debémoslle reprocha-lo PP que non defenda os intereses dos asalariados? Sería estúpido. Tanto como que un asalariado vote ó PP. O grave é que hoxe, un asalariado con conciencia de clase, non ten a quen votar. Porque xa coñecemos o que “da de si” o PSOE cando esta no goberno. A experiencia iniciada en 1982 non debe ser esquecida: reconversión industrial, privatización de empresas e banca públicas, recorte de pensións, reformas e desestruturación do mercado laboral, entrada da igrexa no ensino cos centros concertados, mantemento na OTAN, unha entrada “trapalleira” na Comunidade Europea, paro, corrupción, ...Contra esas políticas fixéronse catro folgas xerais e dúas máis en Galicia, en defensa do sector naval. A primeira en 1985 contra a reforma das pensións; 1988 contra os chamados “contrato lixo”; 1992 contra o recorte das prestacións por desemprego e a precarización laboral; 1994 contra a revisión do “decretazo” de 1992. A pesares de todas estas importantes mobilizacións nas que participaron en cada unha millóns de tranballador@s, o partido socialista, non tivo “compaixón” algunha dos seus propios votantes que eran unha parte importante dos que se manifestaba naquelas xornadas de loita.
E neses catorce anos máis os oito do PP, consolídase o modelo de acumulación e de explotación característico do estado español, que entra en crise, como non podía ser doutro xeito, coincidindo ca crise internacional. Modelo do que os que nos gobernan hoxe, parece se atopaban satisfeitos, cando hai poucos anos, retaban a outras economías europeas poñéndose como exemplo, nunha actitude difícil de cualificar. Como mínimo de infantil e impropia de dirixentes políticos coñecedores de onde se moven.
Desde a desaparición de Franco, o PSOE gobernou 20 anos; a maior parte das leis que permiten as decisións empresariais e os ataques ós intereses da clase, foron aprobadas nese período. Tamén o apoio entusiasta a construción da UE actual. O PSOE ten tribunas de todo tipo desde onde defenden estas políticas contrarias os nosos intereses, TV's, periódicos, radios, etc. Polo tanto non debe ninguén que se considere un revolucionario plantearse o máis mínimo apoio a un partido socialista que unha vez tras outra, defrauda as espectativas do pobo traballador galego.
O noso papel é poñer en cuestión dun xeito permanente ó sistema e os seus defensores. Gañe quen gañe, no capitalismo, sempre perdemos os asalariados.
Non é certo, como se di as veces, que nos atopemos hoxe cun PSOE presionado pola dereita máis recalcitrante, feble, que cede diante deste acoso; en 2006, cando considerábase no “cumio da vaga”, xa levou adiante unha tripla reforma, rebaixando entre outras lindezas, os impostos ós ricos. E se analizáramos os presupostos para 2010, constataríamos que son antisociais, cheos de recortes a partidas de servizos básicos.
Rodriguez tentou xogar a todas as cartas; de defensor dos asalariados, e cómplice dos empresarios...e ese xogo ten límites, pero cando ten que tomar medidas xa vemos por onde van os socialistas, polo mesmo camiños polo que van en Grecia; coñecemos as propostas para este país aprobadas pola U.E., que o partido socialista grego acepta, cando hai catro meses gañou as elección cun programa completamente oposto ó que agora tenta levar adiante. E iso é o que nos interesa de Grecia, non discutir se a nosa economía esta mellor ou peor que a grega, senón estudar a fondo as medidas que toma a U.E, e que apoian o goberno do estado, o PSOE, e o PP como oposición, pois son case as mesmas que se van a tomar no estado español. Pois Grecia como Chile nos anos 70, convértese hoxe nun laboratorio neoliberal.
Polo tanto creo que non debemos perde-lo tempo en falsas disquisicións de se son “galgos ou podengos”; PSOE e PP e unha parte dos nacionalistas, son os representantes do capital e digo máis, o PSOE no goberno é un atranco á recomposición da esquerda a nivel de estado. Pois a recomposición hai que facela na mobilización e a loita, e a “pátina” que ten de esquerdas, frea a loita, pois o argumento de moit@s traballador@s asalariad@s é que si estes toman medidas contra nós e “son de esquerdas”, os que deben defendernos, ¿como imos a estar se gaña o PP?, e polo tanto funciona o “voto útil” que é o máis inútil de todos os votos.
Sobre este aspecto da mobilización, os últimos anos da presidencia de Aznar foron quizais o período con maior número de mobilizacións, pois á folga xeral contra o “decretazo” sumáronse as levadas a cabo contra a presidencia da U.E., e as moi importantes contra da guerra de Iraq e a participación de tropas do estado español na mesma. A vitoria do PSOE nas eleccións xerais, marcou o final do proceso, aínda que o goberno nos meta en outras guerras, vaia da man do PP no referendo pola constitución europea, ou presida unha U.E., máis autoritaria, antisocial e imperialista.
Hoxe o programa do PSOE e un plan de austeridade co obxectivo, entre outros, de soster a débeda pública nos mercados internacionais; axuste fiscal ca suba do IVE, redución de pensións e gasto público e reforma do mercado laboral, son os seus eixos. E cando dicimos redución gasto público que ninguén pense que se van trae-las tropas dos numerosos lugares onde se atopan, en misións que ninguén coñece e xerando un gasto enorme, quérese dicir, que se vai gastar menos en servizos básicos, se van privatizar outros e tomar toda outra serie de medidas que o propio goberno afirma que son “impopulares”, pero que non queda máis remedio que facelo. Diante da evidencia do que se vai facer, todo o discurso anterior sobre cohesión social, acenos ós sindicatos, etc., non tiñan outro obxectivo que perder o menor apoio posible, cando toma as medidas que interesan á clase que verdadeiramente defende, a burguesía. E para esconder a súa posición tenta acadar un novo Pacto da Moncloa, que terá a segunda parte na remodelación do goberno cando finalice a presidencia da U.E., unha nova alianza en Cataluña, despois das eleccións nesa comunidade, e o abandono dos pactos co “sector progresista” das Cortes e unha nova dinámica cun acordo, que se pode materializar de diferentes xeitos, coas burguesías nacionalistas.
Só a mobilización obreira e popular, de cara a unha folga xeral, pode parar este golpe que de novo tenta recortar os xa minguados dereitos sociais que conservamos, e facer avanza-lo proceso de reconstrución da esquerda.
En Galicia a 26 de Febreiro de 2010
miércoles, 13 de enero de 2010
SÓ A CRISE NON VAI DERRUBA-LO SISTEMA CAPITALISTA
Carlos Dafonte
Coa entrada en recesión dunha grande parte das economías do mundo, son numerosas as cuestións que se teñen posto a discusión.
Referireime a dúas sobre as que me gustaría discutir neste blog. A primeira sobre a duración desta fase aguda da crise, pois como os lectores deste blog coñecen, a miña opinión é que saír nunca imos saír, baixo este sistema, a non ser que se produza unha nova guerra mundial que permita a destrución masiva de forzas produtivas. E a segunda como xa anunciei, no meu anterior artigo, para opinar sobre algunhas interpretacións que se realizan hoxe da chamada teoría do derrube do sistema capitalista, supostamente exposta por Marx.
Sobre a primeira; hoxe son numerosos os “expertos” e todo tipo de axencias, oficinas de inversión, gobernos, institucións, que xogan a ser adiviños, e teñen enorme repercusión mediática, sobre a finalización da crise, no 2010, o comezo do crecemento económico e polo tanto, en pouco tempo, unha volta á senda da creación de emprego e a expansión económica.
E curioso que os mesmos que foron incapaces de detectala hai tres anos, hoxe nos queiran facer “comungar con rodas de muíño”, anunciándonos a súa finalización, como se crises estruturais, fondas como a actual, se puideran superar en dous ou tres anos.
Posiblemente en moitos países afectados non será o V a letra que indique que chegamos ó final e iníciase a saída na lóxica capitalista, senón o U, e dicir que tocamos fondo e nos mantemos nese fondo durante varios anos, nun proceso claro de estancamento, ata que de novo iniciemos a senda “salvadora do crecemento”. Concepto este do crecemento sobre o que debíamos debater a fondo.
Se fixéramos unha comparanza ca de 1929, podemos afirmar con rotundidade que non se saíu da mesma cando apareceron as primeiras cifras de crecemento nas economías máis poderosas daqueles tempos, que é a idea que nos queren dar toda esta serie de “expertos” que tanto vociferan hoxe. Posiblemente porque a idea que teñen da crise é de ser un momento, un proceso que transcorre nun espazo de tempo curto, no que se produce unha alteración, e non como un período completo onde se vai fraguando, consolídase, emerxe, se mantén...ata que se inicia un novo período.
Para os que agora falan de “brotes verdes” e os que se opoñen a esa idea simplemente polo motivo de estar na oposición, pero que no fondo teñen o mesmo concepto, a crise, ata as máis fondas como a actual, son de pouco percorrido, xa que o crecemento empézase a detectar en algunhas economías, se vai consolidar no primeiro trimestre do 2010, e polo tanto pódese falar do seu fin.
Pero en realidade unha crise deixa de ser tal cando as condicións que a xeraron desaparecen e, ¿verdadeiramente coñecen a causa da crise? Multitude deses “expertos”, en numerosos medios explican, “a touro pasado”, as causas da mesma, pero curiosamente ningún deles, como xa dixen, foi capaz de predicila un ou dous anos antes; posiblemente polo que argumenta o profesor da Universidade do Estado de California en Fresno, Sasan Fayamanesh, cando responde á pregunta ¿Por qué se trabucaron tanto os expertos? dicindo: “En xeral, equivocáronse porque a teoría económica é unha disciplina cientificamente subdesenvolvida, desvergoñadamente dominada pola pura ideoloxía. A escola imperante de pensamento económico durante a Grande Depresión (1929) era, e segue a ser a día de hoxe, a escola neoclásica ou marxinalista. Pero no mundo “neoclásico” non existen cousas parecidas ás crises. Non habita no mundo real no que vivimos, senón nun mundo sen clases sociais, composto de consumidores e produtores; un mundo harmonioso, modelado polo xeral con instrumentos procedentes da física matemática. Nese mundo non hai historia; non hai pasado, non hai presente, non hai futuro. Nese mundo nunca sucede nada importante, e dende logo ningún acontecemento catastrófico. Ese mundo marxinalista irreal, insípido e a-histórico debería ter sido abandona hai moito tempo, particularmente despois da Gran Depresión. Non obstante, a súa aparencia de elegancia matemática, ligada ao seu integrista e descarada defensa do capitalismo, ou do libre mercado, segundo prefiren os seus partidarios, mantívoo con vida. Sobra dicir que dende os días da Gran Depresión a teoría “neoclásica” foi emendada aquí e alí con algunhas ideas tomadas do aristócrata británico J.M. Keynes, ideas que trataban de enriquecer con certas doses de realidade a unha teoría de todo punto irreal. Pero o resultado da chamada síntese neoclásica ou neokeynesianismo non é máis que unha amálgama de ideas dispersas, confusas e incoherentes que serven como pasto ós estudantes de teoría económica baixo a rúbrica de micro e macroeconomía”.
Xa que cos seus instrumentos teóricos non foron capaces de ver a realidade que se viña enriba, poden canto menos estudar a crise de 1929 e constatar que nos tres anos anteriores, o crecemento promedio era de o 3'96%, para os 16 países seleccionados por Agnus Maddison no seu coñecido estudo. Pero deste crecemento importante, pasase a caer un 5'4% en 1930, un 5'7% en 1931, e o 7'1 en 1932. O que non impide que en 1933 se produza de novo un crecemento do 1'2; outros celebres “brotes verdes”, seguido polo 6'2 en 1934, 5'8 en 1935 e o 7'7 en 1936; e a pesares dese importante crecemento a crise persistiu, e tres anos máis tarde o capital enfrontase nunha nova guerra que produce cen millóns de mortos e a destrución dunha parte do centro do capitalismo mundial; polo tanto falar en termos de “saída da crise”, por haberse iniciado un cativo crecemento é unha falacia só explicable porque se fai desde unha perspectiva de clase, a que teñen as diferentes partes da oligarquía española, que se aproveita da crise para levar a cabo toda unha serie de fusións, de eliminación de competidores, en resumo a concentración de capital, propia destas situacións, onde os “peixes grandes cómense ós máis cativos” e para crear un importante “exército de reserva”.. Desde esa perspectiva, dicía con razón o ministro Solves que a crise “serve para limpar”.
Podemos afirmar que só mirar para o sacrosanto dato do crecemento, non serve nin para predici-la crise, nin para afirmar que se sae dela. Un exemplo desta afirmación témolo no estado español, no que poucos trimestres antes de que entraramos na recesión actual, creciamos máis que o resto do “núcleo duro” dos países do euro; isto lévame a sentenciar, que non debemos confundir, como se fai moitas veces, o momento do estalido co proceso real da crise. Pódese crecer e ter elevadas taxas de paro, producíndose a desaparición de milleiros de pequenas empresas, destruíndose forzas produtivas e dándose a realidade da existencia de milleiros de familias onde ningún membro da mesma cobra cantidade algunha.
¿Atopámonos cunha crise de ciclo curto ou diante dunha crise xeral das relacións capitalistas?. Afirmo que estamos diante dunha crise orgánica do sistema capitalista; da mesma, dicía Gramsci, é na que o vello non acaba de morrer, e o novo non acaba de nacer. Estamos pois nun momento de grande dinamismo onde a tendencia á descomposición, ó derrube, loita coa tendencia á recomposición.
Os grandes capitalistas e os gobernos, aínda que moitas veces nos expoñan razóns da crise que parecen peregrinas, saben que o fundamental é recupera-la taxa de ganancia, frear a súa queda, para o que utilizan varios instrumentos entre os que destacan a rebaixa de impostos para a burguesía e sectores da pequena burguesía e pagar a forza do traballo aínda mais por debaixo do seu valor. Con ese obxectivo lévase a cabo a tripla reforma de 2006 no estado español: a laboral, a fiscal e a do sistema de pensións. Por medio da primeira reducíase o costo da contratación e o do despido; mediante a segunda o imposto de sociedades pasou de ser, dos máis altos da U.E. a ser un dos máis reducidos. Mediante a terceira endurécense as condicións para recibir unha pensión, redúcese a recadación fiscal procedente dos beneficios, obrigando @s traballador@s a cotizar máis tempo.
E si esta recuperación non se produce, a tendencia cara o derrube pódese ir afianzando, pero non debemos levarnos a engano. Como dí Valério Arcary, comunista e profesor universitario brasileiro, ”No entanto, por máis severas que tenham sido as turbulencias económicas do capitalismo, sen a disposiçáo da luita dos sujeitos sociais náo se abriram situaçoes revolucionárias. Náo há xeque-mate económico na luta de classes”.
Marx no ano de 1859 fai un análise da súa obra e salva catro, da “queima” da súa crítica: “A miseria da filosofía” de 1847, “O Manifesto comunista” de 1848, o coñecido como “Discurso sobre o librecambio” do mesmo ano e “Traballo asalariado e capital”, unha serie de artigos periodísticos. Mostrouse especialmente cruel coa “A ideoloxía alemá”, obra á que tanto Engels como el, “abandonaban a acción dos ratos”. Amosaba a súa satisfacción pola chamada “Crítica da economía política”, así o manifesta no seu prefacio, celebre por outra banda, aínda que da obra, inacabada, só coñezamos dous capítulos. Nel indica que a actual organización da sociedade debe derrubarse, por efecto das contradicións internas e ser substituída por outra sociedade alicerzada en bases diferentes, á que considera unha orde máis elevado de civilización: “ O resultado xeral a que cheguei e que, unha vez obtido, serviu de fío condutor aos meus estudos, pode resumirse así: na produción social da súa vida, os homes contraen determinadas relacións necesarias e independentes da súa vontade, relacións de produción, que corresponden a unha determinada fase de desenvolvemento das súas forzas produtivas materiais. O conxunto destas relacións de produción forma a estrutura económica da sociedade, a base real sobre a que se levanta a superestrutura xurídica e política e á que corresponden determinadas formas de conciencia social. O modo de produción da vida material condiciona o proceso da vida social, política e espiritual en xeral. Non é a conciencia do home a que determina o seu ser, senón, pola contra, o ser social é o que determina a súa conciencia. Ao chegar a unha determinada fase de desenvolvemento, as forzas produtivas materiais da sociedade entran en contradición coas relacións de produción existentes, ou, o que non é máis que a expresión xurídica disto, coas relacións de propiedade dentro das cales se desenvolveron ata alí. De formas de desenvolvemento das forzas produtivas, estas relacións convértense en trabas súas E ábrese así unha época de revolución social. Ao cambiar a base económica, revoluciónase, máis ou menos rapidamente, toda a inmensa superestrutura erixida sobre ela. Cando se estudan esas revolucións, hai que distinguir sempre entre os cambios materiais acontecidos nas condicións económicas de produción e que poden apreciarse coa exactitude propia das ciencias naturais, e as formas xurídicas, políticas, relixiosas, artísticas ou filosóficas, nunha palabra, as formas ideolóxicas en que os homes adquiren conciencia deste conflito e loitan por resolvelo. E do mesmo modo que non podemos xulgar un individuo polo que el pensa de si, non podemos xulgar tampouco a estas épocas de revolución pola súa conciencia, senón que, pola contra, hai que explicarse esta conciencia polas contradicións da vida material, polo conflito existente entre as forzas produtivas sociais e as relacións de produción. Ningunha formación social desaparece antes de que se desenvolvan todas as forzas produtivas que caben dentro dela, e xamais aparecen novas e máis altas relacións de produción antes de que as condicións materiais para a súa existencia madurasen no seo da propia sociedade antiga. Por iso, a humanidade proponse sempre unicamente os obxectivos que pode alcanzar, pois, ben miradas as cousas, vemos sempre que estes obxectivos só xermolan cando xa se dan ou, polo menos, estanse a xerar, as condicións materiais para a súa realización. A grandes trazos, podemos designar como outras tantas épocas de progreso, na formación económica da sociedade, o modo de produción asiático, o antigo, o feudal e o moderno burgués. As relacións burguesas de produción son a última forma antagónica do proceso social de produción; antagónica, non no sentido dun antagonismo individual, senón dun antagonismo que provén das condicións sociais de vida dos individuos. Pero as forzas produtivas que se desenvolven no seo da sociedade burguesa brindan, ao mesmo tempo, as condicións materiais para a solución deste antagonismo. Con esta formación social péchase, polo tanto, a prehistoria da sociedade humana”.
Pero os capítulos coñecidos da obra non resolven nada do anunciado.
Nin con posterioridade no “O Capital”, obra tamén inconclusa, desvelou como se levaría a cabo o derrube; de feito en 1912, Rosa Luxemburgo, redactou “A Acumulación de Capital” para encher esta lagoa deixada por Marx nos seus escritos inconclusos. Pero a obra de Luxemburgo foi a orixe dunha polémica, aínda inacabada entre quen quere poñer fin ó sistema capitalista.
Hai varias décadas preguntábase un autor marxista ¿De que falaba Marx no seu “famoso” Prefacio? ¿De teorías aínda non elaboradas ou de ideas asentadas pero non escritas?
Houbo que esperar ata o comezo da Segunda Guerra Mundial, en 1939, para que se publicara o manuscrito no que se baseou Marx para escribir o devandito Prefacio; refírome a obra titulada na edición, “Grundrisse der Kritik der Polistischen Oekonomie (Rohentwurf)”; (Fundamentos da crítica da economía política (borrador). Escritos entre 1857 e 1858. A partires da súa publicación e segundo se foron traducindo e coñecendo máis, considéranse imprescindibles para reconstrui-la xénese do “O Capital”. Marx consideraba que este borrador non só destruía todas as ideas centrais de toda a economía política anterior, senón que ó mesmo tempo era a primeira exposición científica da causa revolucionaria. Os Grundrisse é a única das súas obras na que se fai un esbozo da teoría do capitalismo desde as súas orixes ata o seu suposto derrubamento formulado este como resultado da contradición xa sinalada no Prefacio, aínda que enunciada en termos distintos: “Por unha parte a produción consiste nun acto de cambio, e pola outra consiste nun acto que é o contrario do cambio. Por unha parte, a produción é un cambio ordinario de equivalentes, pola outra é unha apropiación violenta da capacidade creadora universal do obreiro. É un sistema social no cal o obreiro, como vendedor, e o capitalista, como comprador, son xuridicamente partes iguais que contratan libremente; e ao mesmo tempo é un sistema social de escravitude e explotación. Ó principio e ó final do proceso produtivo áchase o imperativo social dos valores de cambio, pero de principio a final o proceso de produción debe render plusvalías. O cambio de equivalentes é a relación social fundamental de produción, pero a extracción de non equivalentes é a forza fundamental de produción. Esta contradición inherente no proceso de produción capitalista, é a fonte dos conflitos que Marx esperaba desembocaran no período de revolución social”. Dito cas verbas de Martín Nicolaus
Formúlanse nos Grundrisse cuestións fundamentais, desenvolvidas con posterioridade no “O Capital”, polas que deben ser tidos en conta, máis que polas achegas “á teoría do colapso”, cuestión por outra banda moi debatida no “campo revolucionario”; por exemplo, Lenin nega a existencia dunha “teoría do colapso” en Marx.
Ata a aparición dos Grundrisse, para Marx, o mecanismo do mercado era “o factor motivador, causal ou fundamental” do desenvolvemento capitalista; nesta obra atópanse os alicerces do que desenvolverá máis tarde no O Capital, partindo de que no mundo da concorrencia “todo aparece invertido”, afirmando categoricamente que os procesos fundamentais, ocultos pero esenciais, son a produción e a acumulación capitalista.
É tamén nos Grundrisse onde se establece, coa maior claridade, a teoría da plusvalía, concepto crucial no pensamento de Marx, sobre a que baseou a súa teoría da acumulación capitalista.
Por último, destaca-lo cambio que representou pasar da idea de que @ obreir@ vende o seu traballo como unha mercadoría, a establecer que o que venden é a súa forza de traballo, que non é unha mercadoría como calquera outra, senón unha mercadoría excepcional.
Centrándonos para finalizar, no tema do colapso do sistema capitalista. Cando Marx fala do mesmo, aínda que non chegara a desenvolvelo, hai que entendelo como unha lei que se formula como tendencia, e establece toda unha serie de procesos que contrarrestan esa tendencia como poden ser a creación dos monopolios, a conquista do mercado mundial e outros; da mesma idea é Lenin que presenta o documento sobre a situación internacional, no II Congreso da Internacional Comunista, en 1920, cando di, referíndose á burguesía: “...para ela as situacións sen saída non existen. A burguesía comportase como unha besta enfurecida que perdeu a cabeza, fai unha parvada tras outra, empeorando a situación e acelerando a súa morte. Todo iso é así. Pero non se pode “amosar” que non haxa posibilidade algunha de que adormeza a certa minoría de explotados con concesións, de que esmague certo movemento ou sublevación dunha parte determinada de oprimidos e explotados. Tentar demostrar con antelación a falla absoluta de saída, sería vana pedantería e xogo de conceptos e verbas...O réxime burgués atravesa en todo o mundo por unha grave crise revolucionaria. Agora hai que “amosar” coa práctica dos partidos revolucionarios que teñen suficiente grao de conciencia, organización, unión coas masas explotadas, decisión e habilidade a fin de aproveitar esta crise para levar a cabo a revolución vitoriosa”.
Creo que Lenin o formula dun xeito correcto; só a acción dos partidos revolucionarios vai poñer fin ó sistema capitalista, que mediante as súas crises pon cada vez máis en evidencia unha necesidade enunciada por Engels e recollida por Rosa Luxemburgo, “ou socialismo ou barbarie”, capitalista, claro.
A fonda crise actual, pode levar a algúns a trabucarse pensando que o capitalismo esta próximo ó seu colapso, que lle é imposible reinicia-lo proceso de valoración e acumulación, que se vai desfacer como consecuencia das súas contradicións internas e adoptan posturas “quietistas”, ou en calquera caso, “descoidan” o que segue a ser o elemento fundamental da loita revolucionaria tamén no século XXI, a construción do suxeito revolucionario que non é outro que a clase obreira e o resto de capas de traballador@s asalariad@s, e o partido de clase, que facilite que a teoría revolucionaria, o marxismo, se converta no pensamento condutor da loita. E sen estas premisas non haberá revolución e se non hai revolución, non haberá socialismo, o que quere dicir que todo o máis serán intentos de lavarlle a cara o capitalismo.
E fronte ós discursos derrotistas que argumentan que xa non existe clase obreira, hai que destaca-la perspectiva de que hoxe, a comezos do século XXI, o proceso de proletarización mundial foi enorme a consecuencia do grao de concentración do capital. O que significa que a burguesía hoxe contaría con menos aliados para enfrontarse a unha clase traballadora ben organizada O problema hoxe é o de dotar @s traballador@s asalaria@s, en medio da crise, de teoría, unidade e estratexia común.
Para finalizar unha cita do economista polaco Grossman, autor de “A Lei da Acumulación e do Derrube do Sistema Capitalista”, obra publicada poucos meses antes do crac de 1929 e que ten acadado nos últimos tempos, un certo protagonismo como consecuencia da crise: “O capitalismo pode ser abatido só a través da loita da clase obreira. Pero o que eu quería demostrar é que a loita de clase non é suficiente por se mesma. Non é suficiente a vontade de abatilo(...) Como marxista dialéctico é obvio que as dúas caras do proceso, os elementos subxectivos e obxectivos teñen un influxo recíproco entre se. Non se pode 'esperar' a que se dean primeiro as condicións 'obxectivas' para despois e só entón, deixar actuar ás condicións 'subxectivas'. Sería unha concepción mecánica, insuficiente coa que non estou de acordo (...) A miña teoría da derruba non trata de excluír esta intervención activa, senón que proponse máis ben demostrar en que condicións pode xurdir e xorde de feito unha situación revolucionaria deste tipo, en forma obxectiva,"
Galicia xaneiro 2010
Coa entrada en recesión dunha grande parte das economías do mundo, son numerosas as cuestións que se teñen posto a discusión.
Referireime a dúas sobre as que me gustaría discutir neste blog. A primeira sobre a duración desta fase aguda da crise, pois como os lectores deste blog coñecen, a miña opinión é que saír nunca imos saír, baixo este sistema, a non ser que se produza unha nova guerra mundial que permita a destrución masiva de forzas produtivas. E a segunda como xa anunciei, no meu anterior artigo, para opinar sobre algunhas interpretacións que se realizan hoxe da chamada teoría do derrube do sistema capitalista, supostamente exposta por Marx.
Sobre a primeira; hoxe son numerosos os “expertos” e todo tipo de axencias, oficinas de inversión, gobernos, institucións, que xogan a ser adiviños, e teñen enorme repercusión mediática, sobre a finalización da crise, no 2010, o comezo do crecemento económico e polo tanto, en pouco tempo, unha volta á senda da creación de emprego e a expansión económica.
E curioso que os mesmos que foron incapaces de detectala hai tres anos, hoxe nos queiran facer “comungar con rodas de muíño”, anunciándonos a súa finalización, como se crises estruturais, fondas como a actual, se puideran superar en dous ou tres anos.
Posiblemente en moitos países afectados non será o V a letra que indique que chegamos ó final e iníciase a saída na lóxica capitalista, senón o U, e dicir que tocamos fondo e nos mantemos nese fondo durante varios anos, nun proceso claro de estancamento, ata que de novo iniciemos a senda “salvadora do crecemento”. Concepto este do crecemento sobre o que debíamos debater a fondo.
Se fixéramos unha comparanza ca de 1929, podemos afirmar con rotundidade que non se saíu da mesma cando apareceron as primeiras cifras de crecemento nas economías máis poderosas daqueles tempos, que é a idea que nos queren dar toda esta serie de “expertos” que tanto vociferan hoxe. Posiblemente porque a idea que teñen da crise é de ser un momento, un proceso que transcorre nun espazo de tempo curto, no que se produce unha alteración, e non como un período completo onde se vai fraguando, consolídase, emerxe, se mantén...ata que se inicia un novo período.
Para os que agora falan de “brotes verdes” e os que se opoñen a esa idea simplemente polo motivo de estar na oposición, pero que no fondo teñen o mesmo concepto, a crise, ata as máis fondas como a actual, son de pouco percorrido, xa que o crecemento empézase a detectar en algunhas economías, se vai consolidar no primeiro trimestre do 2010, e polo tanto pódese falar do seu fin.
Pero en realidade unha crise deixa de ser tal cando as condicións que a xeraron desaparecen e, ¿verdadeiramente coñecen a causa da crise? Multitude deses “expertos”, en numerosos medios explican, “a touro pasado”, as causas da mesma, pero curiosamente ningún deles, como xa dixen, foi capaz de predicila un ou dous anos antes; posiblemente polo que argumenta o profesor da Universidade do Estado de California en Fresno, Sasan Fayamanesh, cando responde á pregunta ¿Por qué se trabucaron tanto os expertos? dicindo: “En xeral, equivocáronse porque a teoría económica é unha disciplina cientificamente subdesenvolvida, desvergoñadamente dominada pola pura ideoloxía. A escola imperante de pensamento económico durante a Grande Depresión (1929) era, e segue a ser a día de hoxe, a escola neoclásica ou marxinalista. Pero no mundo “neoclásico” non existen cousas parecidas ás crises. Non habita no mundo real no que vivimos, senón nun mundo sen clases sociais, composto de consumidores e produtores; un mundo harmonioso, modelado polo xeral con instrumentos procedentes da física matemática. Nese mundo non hai historia; non hai pasado, non hai presente, non hai futuro. Nese mundo nunca sucede nada importante, e dende logo ningún acontecemento catastrófico. Ese mundo marxinalista irreal, insípido e a-histórico debería ter sido abandona hai moito tempo, particularmente despois da Gran Depresión. Non obstante, a súa aparencia de elegancia matemática, ligada ao seu integrista e descarada defensa do capitalismo, ou do libre mercado, segundo prefiren os seus partidarios, mantívoo con vida. Sobra dicir que dende os días da Gran Depresión a teoría “neoclásica” foi emendada aquí e alí con algunhas ideas tomadas do aristócrata británico J.M. Keynes, ideas que trataban de enriquecer con certas doses de realidade a unha teoría de todo punto irreal. Pero o resultado da chamada síntese neoclásica ou neokeynesianismo non é máis que unha amálgama de ideas dispersas, confusas e incoherentes que serven como pasto ós estudantes de teoría económica baixo a rúbrica de micro e macroeconomía”.
Xa que cos seus instrumentos teóricos non foron capaces de ver a realidade que se viña enriba, poden canto menos estudar a crise de 1929 e constatar que nos tres anos anteriores, o crecemento promedio era de o 3'96%, para os 16 países seleccionados por Agnus Maddison no seu coñecido estudo. Pero deste crecemento importante, pasase a caer un 5'4% en 1930, un 5'7% en 1931, e o 7'1 en 1932. O que non impide que en 1933 se produza de novo un crecemento do 1'2; outros celebres “brotes verdes”, seguido polo 6'2 en 1934, 5'8 en 1935 e o 7'7 en 1936; e a pesares dese importante crecemento a crise persistiu, e tres anos máis tarde o capital enfrontase nunha nova guerra que produce cen millóns de mortos e a destrución dunha parte do centro do capitalismo mundial; polo tanto falar en termos de “saída da crise”, por haberse iniciado un cativo crecemento é unha falacia só explicable porque se fai desde unha perspectiva de clase, a que teñen as diferentes partes da oligarquía española, que se aproveita da crise para levar a cabo toda unha serie de fusións, de eliminación de competidores, en resumo a concentración de capital, propia destas situacións, onde os “peixes grandes cómense ós máis cativos” e para crear un importante “exército de reserva”.. Desde esa perspectiva, dicía con razón o ministro Solves que a crise “serve para limpar”.
Podemos afirmar que só mirar para o sacrosanto dato do crecemento, non serve nin para predici-la crise, nin para afirmar que se sae dela. Un exemplo desta afirmación témolo no estado español, no que poucos trimestres antes de que entraramos na recesión actual, creciamos máis que o resto do “núcleo duro” dos países do euro; isto lévame a sentenciar, que non debemos confundir, como se fai moitas veces, o momento do estalido co proceso real da crise. Pódese crecer e ter elevadas taxas de paro, producíndose a desaparición de milleiros de pequenas empresas, destruíndose forzas produtivas e dándose a realidade da existencia de milleiros de familias onde ningún membro da mesma cobra cantidade algunha.
¿Atopámonos cunha crise de ciclo curto ou diante dunha crise xeral das relacións capitalistas?. Afirmo que estamos diante dunha crise orgánica do sistema capitalista; da mesma, dicía Gramsci, é na que o vello non acaba de morrer, e o novo non acaba de nacer. Estamos pois nun momento de grande dinamismo onde a tendencia á descomposición, ó derrube, loita coa tendencia á recomposición.
Os grandes capitalistas e os gobernos, aínda que moitas veces nos expoñan razóns da crise que parecen peregrinas, saben que o fundamental é recupera-la taxa de ganancia, frear a súa queda, para o que utilizan varios instrumentos entre os que destacan a rebaixa de impostos para a burguesía e sectores da pequena burguesía e pagar a forza do traballo aínda mais por debaixo do seu valor. Con ese obxectivo lévase a cabo a tripla reforma de 2006 no estado español: a laboral, a fiscal e a do sistema de pensións. Por medio da primeira reducíase o costo da contratación e o do despido; mediante a segunda o imposto de sociedades pasou de ser, dos máis altos da U.E. a ser un dos máis reducidos. Mediante a terceira endurécense as condicións para recibir unha pensión, redúcese a recadación fiscal procedente dos beneficios, obrigando @s traballador@s a cotizar máis tempo.
E si esta recuperación non se produce, a tendencia cara o derrube pódese ir afianzando, pero non debemos levarnos a engano. Como dí Valério Arcary, comunista e profesor universitario brasileiro, ”No entanto, por máis severas que tenham sido as turbulencias económicas do capitalismo, sen a disposiçáo da luita dos sujeitos sociais náo se abriram situaçoes revolucionárias. Náo há xeque-mate económico na luta de classes”.
Marx no ano de 1859 fai un análise da súa obra e salva catro, da “queima” da súa crítica: “A miseria da filosofía” de 1847, “O Manifesto comunista” de 1848, o coñecido como “Discurso sobre o librecambio” do mesmo ano e “Traballo asalariado e capital”, unha serie de artigos periodísticos. Mostrouse especialmente cruel coa “A ideoloxía alemá”, obra á que tanto Engels como el, “abandonaban a acción dos ratos”. Amosaba a súa satisfacción pola chamada “Crítica da economía política”, así o manifesta no seu prefacio, celebre por outra banda, aínda que da obra, inacabada, só coñezamos dous capítulos. Nel indica que a actual organización da sociedade debe derrubarse, por efecto das contradicións internas e ser substituída por outra sociedade alicerzada en bases diferentes, á que considera unha orde máis elevado de civilización: “ O resultado xeral a que cheguei e que, unha vez obtido, serviu de fío condutor aos meus estudos, pode resumirse así: na produción social da súa vida, os homes contraen determinadas relacións necesarias e independentes da súa vontade, relacións de produción, que corresponden a unha determinada fase de desenvolvemento das súas forzas produtivas materiais. O conxunto destas relacións de produción forma a estrutura económica da sociedade, a base real sobre a que se levanta a superestrutura xurídica e política e á que corresponden determinadas formas de conciencia social. O modo de produción da vida material condiciona o proceso da vida social, política e espiritual en xeral. Non é a conciencia do home a que determina o seu ser, senón, pola contra, o ser social é o que determina a súa conciencia. Ao chegar a unha determinada fase de desenvolvemento, as forzas produtivas materiais da sociedade entran en contradición coas relacións de produción existentes, ou, o que non é máis que a expresión xurídica disto, coas relacións de propiedade dentro das cales se desenvolveron ata alí. De formas de desenvolvemento das forzas produtivas, estas relacións convértense en trabas súas E ábrese así unha época de revolución social. Ao cambiar a base económica, revoluciónase, máis ou menos rapidamente, toda a inmensa superestrutura erixida sobre ela. Cando se estudan esas revolucións, hai que distinguir sempre entre os cambios materiais acontecidos nas condicións económicas de produción e que poden apreciarse coa exactitude propia das ciencias naturais, e as formas xurídicas, políticas, relixiosas, artísticas ou filosóficas, nunha palabra, as formas ideolóxicas en que os homes adquiren conciencia deste conflito e loitan por resolvelo. E do mesmo modo que non podemos xulgar un individuo polo que el pensa de si, non podemos xulgar tampouco a estas épocas de revolución pola súa conciencia, senón que, pola contra, hai que explicarse esta conciencia polas contradicións da vida material, polo conflito existente entre as forzas produtivas sociais e as relacións de produción. Ningunha formación social desaparece antes de que se desenvolvan todas as forzas produtivas que caben dentro dela, e xamais aparecen novas e máis altas relacións de produción antes de que as condicións materiais para a súa existencia madurasen no seo da propia sociedade antiga. Por iso, a humanidade proponse sempre unicamente os obxectivos que pode alcanzar, pois, ben miradas as cousas, vemos sempre que estes obxectivos só xermolan cando xa se dan ou, polo menos, estanse a xerar, as condicións materiais para a súa realización. A grandes trazos, podemos designar como outras tantas épocas de progreso, na formación económica da sociedade, o modo de produción asiático, o antigo, o feudal e o moderno burgués. As relacións burguesas de produción son a última forma antagónica do proceso social de produción; antagónica, non no sentido dun antagonismo individual, senón dun antagonismo que provén das condicións sociais de vida dos individuos. Pero as forzas produtivas que se desenvolven no seo da sociedade burguesa brindan, ao mesmo tempo, as condicións materiais para a solución deste antagonismo. Con esta formación social péchase, polo tanto, a prehistoria da sociedade humana”.
Pero os capítulos coñecidos da obra non resolven nada do anunciado.
Nin con posterioridade no “O Capital”, obra tamén inconclusa, desvelou como se levaría a cabo o derrube; de feito en 1912, Rosa Luxemburgo, redactou “A Acumulación de Capital” para encher esta lagoa deixada por Marx nos seus escritos inconclusos. Pero a obra de Luxemburgo foi a orixe dunha polémica, aínda inacabada entre quen quere poñer fin ó sistema capitalista.
Hai varias décadas preguntábase un autor marxista ¿De que falaba Marx no seu “famoso” Prefacio? ¿De teorías aínda non elaboradas ou de ideas asentadas pero non escritas?
Houbo que esperar ata o comezo da Segunda Guerra Mundial, en 1939, para que se publicara o manuscrito no que se baseou Marx para escribir o devandito Prefacio; refírome a obra titulada na edición, “Grundrisse der Kritik der Polistischen Oekonomie (Rohentwurf)”; (Fundamentos da crítica da economía política (borrador). Escritos entre 1857 e 1858. A partires da súa publicación e segundo se foron traducindo e coñecendo máis, considéranse imprescindibles para reconstrui-la xénese do “O Capital”. Marx consideraba que este borrador non só destruía todas as ideas centrais de toda a economía política anterior, senón que ó mesmo tempo era a primeira exposición científica da causa revolucionaria. Os Grundrisse é a única das súas obras na que se fai un esbozo da teoría do capitalismo desde as súas orixes ata o seu suposto derrubamento formulado este como resultado da contradición xa sinalada no Prefacio, aínda que enunciada en termos distintos: “Por unha parte a produción consiste nun acto de cambio, e pola outra consiste nun acto que é o contrario do cambio. Por unha parte, a produción é un cambio ordinario de equivalentes, pola outra é unha apropiación violenta da capacidade creadora universal do obreiro. É un sistema social no cal o obreiro, como vendedor, e o capitalista, como comprador, son xuridicamente partes iguais que contratan libremente; e ao mesmo tempo é un sistema social de escravitude e explotación. Ó principio e ó final do proceso produtivo áchase o imperativo social dos valores de cambio, pero de principio a final o proceso de produción debe render plusvalías. O cambio de equivalentes é a relación social fundamental de produción, pero a extracción de non equivalentes é a forza fundamental de produción. Esta contradición inherente no proceso de produción capitalista, é a fonte dos conflitos que Marx esperaba desembocaran no período de revolución social”. Dito cas verbas de Martín Nicolaus
Formúlanse nos Grundrisse cuestións fundamentais, desenvolvidas con posterioridade no “O Capital”, polas que deben ser tidos en conta, máis que polas achegas “á teoría do colapso”, cuestión por outra banda moi debatida no “campo revolucionario”; por exemplo, Lenin nega a existencia dunha “teoría do colapso” en Marx.
Ata a aparición dos Grundrisse, para Marx, o mecanismo do mercado era “o factor motivador, causal ou fundamental” do desenvolvemento capitalista; nesta obra atópanse os alicerces do que desenvolverá máis tarde no O Capital, partindo de que no mundo da concorrencia “todo aparece invertido”, afirmando categoricamente que os procesos fundamentais, ocultos pero esenciais, son a produción e a acumulación capitalista.
É tamén nos Grundrisse onde se establece, coa maior claridade, a teoría da plusvalía, concepto crucial no pensamento de Marx, sobre a que baseou a súa teoría da acumulación capitalista.
Por último, destaca-lo cambio que representou pasar da idea de que @ obreir@ vende o seu traballo como unha mercadoría, a establecer que o que venden é a súa forza de traballo, que non é unha mercadoría como calquera outra, senón unha mercadoría excepcional.
Centrándonos para finalizar, no tema do colapso do sistema capitalista. Cando Marx fala do mesmo, aínda que non chegara a desenvolvelo, hai que entendelo como unha lei que se formula como tendencia, e establece toda unha serie de procesos que contrarrestan esa tendencia como poden ser a creación dos monopolios, a conquista do mercado mundial e outros; da mesma idea é Lenin que presenta o documento sobre a situación internacional, no II Congreso da Internacional Comunista, en 1920, cando di, referíndose á burguesía: “...para ela as situacións sen saída non existen. A burguesía comportase como unha besta enfurecida que perdeu a cabeza, fai unha parvada tras outra, empeorando a situación e acelerando a súa morte. Todo iso é así. Pero non se pode “amosar” que non haxa posibilidade algunha de que adormeza a certa minoría de explotados con concesións, de que esmague certo movemento ou sublevación dunha parte determinada de oprimidos e explotados. Tentar demostrar con antelación a falla absoluta de saída, sería vana pedantería e xogo de conceptos e verbas...O réxime burgués atravesa en todo o mundo por unha grave crise revolucionaria. Agora hai que “amosar” coa práctica dos partidos revolucionarios que teñen suficiente grao de conciencia, organización, unión coas masas explotadas, decisión e habilidade a fin de aproveitar esta crise para levar a cabo a revolución vitoriosa”.
Creo que Lenin o formula dun xeito correcto; só a acción dos partidos revolucionarios vai poñer fin ó sistema capitalista, que mediante as súas crises pon cada vez máis en evidencia unha necesidade enunciada por Engels e recollida por Rosa Luxemburgo, “ou socialismo ou barbarie”, capitalista, claro.
A fonda crise actual, pode levar a algúns a trabucarse pensando que o capitalismo esta próximo ó seu colapso, que lle é imposible reinicia-lo proceso de valoración e acumulación, que se vai desfacer como consecuencia das súas contradicións internas e adoptan posturas “quietistas”, ou en calquera caso, “descoidan” o que segue a ser o elemento fundamental da loita revolucionaria tamén no século XXI, a construción do suxeito revolucionario que non é outro que a clase obreira e o resto de capas de traballador@s asalariad@s, e o partido de clase, que facilite que a teoría revolucionaria, o marxismo, se converta no pensamento condutor da loita. E sen estas premisas non haberá revolución e se non hai revolución, non haberá socialismo, o que quere dicir que todo o máis serán intentos de lavarlle a cara o capitalismo.
E fronte ós discursos derrotistas que argumentan que xa non existe clase obreira, hai que destaca-la perspectiva de que hoxe, a comezos do século XXI, o proceso de proletarización mundial foi enorme a consecuencia do grao de concentración do capital. O que significa que a burguesía hoxe contaría con menos aliados para enfrontarse a unha clase traballadora ben organizada O problema hoxe é o de dotar @s traballador@s asalaria@s, en medio da crise, de teoría, unidade e estratexia común.
Para finalizar unha cita do economista polaco Grossman, autor de “A Lei da Acumulación e do Derrube do Sistema Capitalista”, obra publicada poucos meses antes do crac de 1929 e que ten acadado nos últimos tempos, un certo protagonismo como consecuencia da crise: “O capitalismo pode ser abatido só a través da loita da clase obreira. Pero o que eu quería demostrar é que a loita de clase non é suficiente por se mesma. Non é suficiente a vontade de abatilo(...) Como marxista dialéctico é obvio que as dúas caras do proceso, os elementos subxectivos e obxectivos teñen un influxo recíproco entre se. Non se pode 'esperar' a que se dean primeiro as condicións 'obxectivas' para despois e só entón, deixar actuar ás condicións 'subxectivas'. Sería unha concepción mecánica, insuficiente coa que non estou de acordo (...) A miña teoría da derruba non trata de excluír esta intervención activa, senón que proponse máis ben demostrar en que condicións pode xurdir e xorde de feito unha situación revolucionaria deste tipo, en forma obxectiva,"
Galicia xaneiro 2010
Suscribirse a:
Entradas (Atom)