O BÁLSAMO OBAMA

Carlos Dafonte

Na madrugada do día 5 de novembro, produciuse un acontecemento insólito nos EEUU de Norteamérica: a elección dun home de raza negra para presidir durante os catro próximos anos á primeira potencia militar do mundo, potencia en nidio retroceso en moitos outros aspectos. Elección que foi apoiada, todo parece indicalo así, por un importante número de asalariados.

Quero dicir en primeiro lugar, que cando se celebraban as primarias, nunca pensei que fora a gañar o partido demócrata; nunha situación de guerra, pensaba, que a xefatura do exército, para moitos “patriotas” norteamericanos non pode estar en mans dunha muller ou dun negro. Despois, xa dentro da propia campaña, a evidencia dos apoios a Obama, fíxome ver o equivocado do meu argumento.

Á calor desta elección xorden algunhas reflexións que considero pertinentes subliñar. En primeiro lugar debemos analizar as razóns que levan ó constante bombardeo da cidadanía por parte dos medios de comunicación sobre as eleccións norteamericanas e o enxalzamento que das mesmas se fai. Escoitei en numerosas ocasións estes días, falar de “festa da democracia”, cando é moi dubidoso que se celebren no marco democrático adecuado e que o propio sistema o sexa. A inexistencia de censo de electores, o ser unha elección indirecta, a desproporción entre a poboación de cada estado e o número de “electores presidenciais” que se elixen nos mesmos, a dependencia dos candidatos, dado o alto custo do sistema electoral, con primarias e a lonxitude da campaña, das empresas e emporios económicos para podela financiar. A todo o anterior, debémoslle engadir algún outro elemento tamén moi salientables como a inexistencia de verdadeiros programas electorais o que permitiu que o candidato Obama cambiara de posición varias veces na campaña e primarias, en temas como a guerra en Iraq, as escoitas telefónicas, ou o recorte de dereitos que significan as Actas Patrióticas I e II, etc.

Estes aspectos que son reais, xunto con outros moitos non expostos, a calquera persoa ou institución, que se considere demócrata, o debe levar a unha crítica fonda do sistema imperante na primeira potencia militar do mundo, e polo tanto é o esperado que se faga por parte dos medios de comunicación, cando esa potencia ten ademais a pretensión de tenta-lo impoñer a todo o planeta.

Pero da tan aireada campaña e da postura de numerosos medios do estado, saquei a conclusión, de que hai unha intención, nestes tempos de dominio da forma de capitalismo máis noxenta, o imperialismo das depresións, cando máis se aproxima ó fascismo, de facernos crer que a democracia practicada nos EEUU, se se lle poder chamar así, debe se-lo modelo universal para todos os países; e hai unha verdadeira operación de “lavado de cerebro” da cidadanía con ese propósito. Algo terá que ver que medios de comunicación e empresas multinacionais, hoxe, no estado español, teñan unha ligazón moi estreita. Estas son propietarias de todos os que crean opinión.

En segundo lugar, ¿É posible unha elección presidencial nos Estados Unidos de Norteamérica ó marxe do control do complexo militar industrial, dos grandes bancos, das empresas multinacionais e dos grupos de presión sionistas?. Creo que calquera persoa sensata debe dar un non por resposta, coñecendo ademais como ese país intervén a cotío nos problemas do resto de países. A maior parte das veces creando eses problemas, cando consideran que os seus intereses empresariais poden sufrir algún tipo de deterioro. Como financian candidatos que avalen os seus intereses e como tentan eliminar aqueles que defenden intereses populares. A historia esta chea de intervencións do goberno federal dos USA, en defensa dos intereses das empresas norteamericanas. ¿Como vai ser posible que estas non interveñan nunhas eleccións presidenciais propias?. Polo tanto se a financiación das campañas de ámbolos dous candidatos dependen das aportacións privadas, das grandes fortunas, facerse a idea de que Obama representa un cambio, algo máis que non sexa o da cor da pel, que considero importante como dato sociolóxico, é caer na inxenuidade.

En terceiro lugar ¿porqué Barack Obama e non outr@?. Nese país a guerra de Iraq e Afganistán, pero sobre toda a primeira, que produce unha grande cantidade de mortos e feridos, abriu de novo, como no caso da guerra de Vietnam, un foxo entre a maquinaria estatal ó servizo da oligarquía e unha parte moi importante do pobo. Nunca, excepto na época da guerra de Vietnam, a repulsa dun presidente e a todo o que significa o poder, fora tan grande e tan extensa. Ademais dos mortos e feridos, tamén polos argumentos mentireiros que utilizaron para enganar a sociedade internacional e o seu propio pobo, así como polos negocios que xeraron para altos cargos, o vicepresidente Cheney por exemplo, ou o interese da familia do presidente, de Condoleza Rice e outros, por controlar coas súas propias empresas o petróleo da zona.

Se a esta situación lle engadímos a crise económica que golpea brutalmente a unha parte moi importante da poboación, pero sobre todo a inmigrantes e afroamericanos, ademais das chamadas capas medias, estamos diante dun panorama moi complexo, non esquezamos as enormes mobilizacións de hispanos reclamando dereitos, de hai uns meses, que necesita de “grandes cambios para que nada cambie”.

E Obama, como en outros momentos o presidente Carter, vai xogar o papel de “bálsamo” para unha sociedade convulsa. ¿Quen mellor que Obama para conseguir restitui-la confianza do pobo no poder oligárquico?.

En Galicia no mes de Novembro de 2008

GAÑOU OBAMA, E AGORA QUÉ?

Roberto Laxe

Como dixo o Sr Solana o outro dia na Ser, “xa temos líder”. Bem. As burguesias de todo o mundo expresaron a sua ledicia pola vitoria de Obama non USA, mesmo sres tan Bushistas non há tanto tempo como os do PP, hoxe son “obamistas”. E xa non digamos dos nosos “obamas”, o ZP, o sr Touriño, Quintana… e demais progresistas españois ou galegos.

Evidentemente a vitoria de Obama é a derrota da foto das Azores, da foto que xerou unha das guerras máis brutais e baseada como nunca nas mentiras, a de Iraq. Tamen é a derrota do neoliberalismo como politica do capitalismo, inaugurada polo binómio Thatcher-Reagan para enfrontar a crise dos 70 desmantelando o estado do bem estar, e levado ate as suas ultimas consecuencias nos USA e na Gran Bretaña, e imposta ao resto do mundo pola via das políticas do FMI e o BM, a debeda externa e o saqueo absoluto dos países dependentes.

E digo vitoria, porque quenes votaron por Obama foron os sectores máis explotados da sociedade ianqui, os negros, os hispanos, as mulleres, a xuventude, nos centros obreiros, nas grandes zonas urbanas; é dicer, o que chamaríamos o pobo traballador foi quen lle deu a vitoria. Mais, Obama é a resposta do capitalismo ianqui á crise, o seu obxectivo no é mudar a sociedade, senon face boa a máxima lampedusiana de “muda-lo todo para nada mude”, e desta maneira salvar o capitalismo en crise. Tamen tem como un dos seus obxectivos recuperar o papel dos USA como “líder” do mundo imperialista, nunha época na que a decadência dos USA é máis que evidente.

E como há 70 anos, cando a crise do 29, a burguesia ianqui aposta polo “cambio” para salvar o sistema capitalista, nomeando a Roosvelt e aplicando o New Deal (que foi acusado de “comunista” pola extrema dereita ianqui, e que arrastrou trás de si a moitas xentes da esquerda), e agora centrando as criticas no Bush e no neoliberalismo, como fai Cebrian no artigo do País de onte.

Ao cargar a man no neoliberalismo agachase que a crise non é dunha politica, a neoliberal, senon do mesmo capitalismo. E desta maneira xogan o despiste da poboacion, que confia nas promesas de Obama de traballo, de seguridade social para toda a poboacion, de retirar as tropas de Iraq… para levalas a Afganistan, etc.

Mais, se isto tem un predicamento importante diante da poboacion mundial  -houbo manifestacions de apoio en case todo o mundo- tem unha razon de fundo: non há unha alternativa obreira e socialista á crise.

Os 90 foron os anos da “morte do socialismo”, baseado como toda gran mentira, nun elemento de verdade: a dexeneracion stalinista foi asociada na mente das masas co “marxismo” e o “socialismo”. Desta maneira, as novas xeracions da mocidade que viñan cara a esquerda (antiglobalizacion, feminismo, ecoloxismo, etc., etc.) , non ollaban no marxismo unha alternativa, pois aparecia diante deles só a version desturpada e dexenerada, economicista vulgar, do stalinismo. E isto fixo moito dano, pois é un freo subxectivo ao desenvolvimento da única saída a crise, o socialismo entendido como a “socializacion dos médios de produccion” como parte do reintegracion do ser humano na sociedade; fronte ao individualismo, a competitividade e as relacions sociais alienantes e opresoras do capitalismo.

As direccions progresistas, dunha maneira ou outra, fan “obamismo”. Ou dito doutra maneira, e como expresaba un xornal, “chegou o cambio aos USA”. Porque os nosos”obamas”, os ZPs, a Xunta bipartita, levan facendo o que agora é “obamismo”, decindonos que o inimigo era o PP (que o é), mentras fan politicas burguesas, continuistas côas do PP.

É evidente que o longo dun tempo as ilusions e as ganas de cambio no conxunto da sociedade a nível mundial teñen unha “direccion política” o “obamismo”, e as suas versions estatais e nacionais; os anteditos ZPs, Touriños, Quintanas…. E en sectores da vanguarda vai a ver moitas presions cara a integracion. As ilusions son o primeiro paso a decepcion… senon existe unha alternativa que explique com toda claridade o seu verdadeiro carácter, burguês e imperialista.

A decepcion é o camiño da derrota do movimento de masas, que votou a Obama (e no resto do mundo apoiou) para que non se resgate aos bancos, para que nos USA se extenda a Seguridade Social ao conxunto da poboacion, para que as relacions internacionais sexan de igual a igual; decepcion que pode vir porque Obama, máis alô dalgun xesto, non vai facer nada disto..

Mais nos sabemos que esa alternativa non existe, que há que construila nas condicions concretas de cada estado e nacion; mas para que sexa unha verdadeira alternativa obreira e socialista tem que dicer com toda claridade; nengunha confianza en Obama.

Por outra banda, non podemos ser sectários. A xente, a poboacion traballadora, confia nos Obamas, nos burgueses vestidos de “progresistas”, e non van romper com eles por que nós o digamos. Só o faran coa sua experiencia na loita, partindo de exixir o que prometen, e pondo aos “obamas” de a pé diante das suas contradiccions.

A crise xoga ao nosso favor, pois demostra as falências do capitalismo, o seu verdadeiro carácter. A realidade é unha verdadeira universidade de anticapitalismo como cando o Pte da patronal afirma sem rubor que os EREs son “sanos para a economia”, coa “socializacion das perdas” que é o resgate das bancas, etc… A realidade hoxe, permite falar com toda claridade: nos estamos contra os EREs porque son “sanos para as empresas”, mais perxudiciais para os traballadores, estamos pola nacionalizacion das empresas e bancos, e non só as quê esten en crise; estamos polo reparto do traballo para combatir o desemprego; estamos pola suba automática dos salários para evitar a perda de poder adquisitivo, etc etc..

É dicer, estamos por rematar côas relacions sociais de produccion capitalistas, verdadeira causa da crise económica. E isto, nin Obama nin os “obamas”, van facer nada… Pola contra o que xa estan a facer é xusto o resgate do sistema.

A vitoria de Obama abre o melon do debate de “outro mundo é posible”, que para nós, só pode ser socialista, ainda que nun principio miren para nós como uns “tolos” esquerdistas que van máis alô do que se pode facer.

Oleiros, 6 de novembro de 2008

XA ESTAMOS ONDE TÍÑAMOS QUE ESTAR

Carlos Dafonte

O capitalismo global, esta salvaxada que algúns consideran a esencia da “cultura occidental”, a cultura superior á que todas as demais deben recoñecer como tal, o imperialismo, está a amosar nos últimos tempos a súa verdadeira faciana. Os seus alicerces, capital financeiro, banca, deus mercado, institucións internacionais, bolsas, asesores financeiros, etc., e os principais dirixentes e políticos que lles permitiron actuar, parecen saídos, segundo vamos coñecendo o alcance das súas actuacións e as consecuencias das mesmas, dun verdadeiro “patio de Monipodio” cervantino. E no albañal que sae do mesmo tiran como se foran putrefactos desperdicios, sen amosar a máis mínima vergoña, todas as teorías, regras e leis económicas, das que tanto alardearon e coas que tanto dano fixeron a poboación planetaria. Teorías, regras e leis que dicían, eran inmodificables e a base do bo funcionamento do sistema; ¡¡vaia neoliberais de pacotilla, que diante das dificultades acoden solícitos á protección do “pai estado”, que din molesta e con quen queren acabar, cando os negocios lles van ben!!

Os traballador@s asalariad@s están hoxe, en mellores condicións que nunca para aprende-la lección do que representa o capitalismo: unha estafa permanente, onde con cobertura legal unhas veces e pola ausencia da mesma outras, os que se fixeron ricos, a saber como, os propietarios dos medios de produción, premen e explotan, en primeiro lugar ós que venden a súa forza do traballo a cambio dun salario, pero tamén a outros sectores non asalariados; e cando chegan as dificultades, o estado, ese concepto que resume a actividade de institucións e aparellos variados, aparece dun xeito nidio como o que é, un instrumento ó servizo dos poderosos, dos “donos do sistema”, disposto a empregar os cartos de todos os que pagan impostos e poñelos ó servizo dos explotadores, que ademais son uns incompetentes, avariciosos, ladróns e enganadores. Pero debemos ter coidado coas nosas verbas, xa que un argumento que empregan para explica-la actual situación, é o de que o sistema non fallou, e si fallaron uns individuos carentes de ética. ¡Como si o sistema capitalista fora ético!

Polo tanto este repunte da crise, levamos instalados na mesma desde finais dos anos sesenta do século pasado, de maior virulencia que outros, só comparable en algún aspecto á de 1929 e o crac bolsístico de 1987, debe servir para clarexar quen son os nosos inimigos de clase, quen poden ser os nosos aliados para abrir perspectivas de avance cara a un modelo novo de sociedade onde sexa imposible acontecementos como os que estamos a vivir e estean excluidos todos estes parasitos da vida económica, social e política.

Algúns asalariados na súa miopía, consubstancial coa inexistencia dunha forza da esquerda capaz de levar a teoría revolucionaria ó seo das clases oprimidas, e de potenci-la loita de clases, poden chegar a cavilar que unha grande parte dos directivos das empresas quebradas “darán cos seus osos no cárcere”; outros sentiranse presas do desacougo ante o posible derrube do sistema capitalista e a desaparición da figura do empresario. Non vai suceder nin o primeiro nin o segundo, e posiblemente dada a correlación de forzas existente no estado español, na Unión Europea e a nivel planetario, as forzas que apostan pola substitución do capitalismo, por unha nova sociedade máis xusta e igualitaria, poucos avances van obter en todo este proceso que esta a comezar. Pero si aconteceran as devanditas dúas premisas, a sociedade seguiría a funcionar e dun xeito máis xusto e eficaz a como o fai na actualidade.

E a realidade é que hoxe a necesidade dun cambio estrutural, fondo, revolucionario é necesario, pois a contradición entre o desenvolvemento das forzas produtivas e as relacións sociais de produción nunca foron máis fondas. O capitalismo, despois de tantos anos de existencia, de hexemonía na maior parte do planeta, aínda non foi quen de dar solución a un problema como a fame que golpea a unha parte moi importante dos cidadáns do mundo.

Aínda que sexa sinxela é preciso facer unha reflexión sobre este tema; ¿como é posible que morran ó ano millóns de persoas de fame, en pleno século XXI, e outros moitos a padezan, coa cantidade de avances existentes en todos os ordes e coa capacidade que temos para producir alimentos? Sabemos ademais, así o pregoaron axencias especializadas, que con 30.000 millóns de dólares solucionábase o problema. ¿Como é posible que os lideres mundiais teñan disponibilidade para gastar billóns de euros para “saca-las castañas do lume” a unha panda de bandallos e falcatrúas, e non sexan capaces de poñerse de acordo para evitar máis mortes por fame? ¿Pero a quen lle entregamos o poder nos nosos estados? E igual circunstancia se pode plantear coa destrución do medio ambiente, cuxo principal axente destrutivo é o capitalismo.

Tamén debiamos reflexionar nestes momentos sobre a proposta do PSOE de poñer en mans privadas, hai un ano aproximadamente, parte dos fondos da Seguridade Social. Sería bo coñecer que pasou neste tempo cos fondos de pensións de millóns de traballadores do mundo, que confiaron á xestión privada os seus fondos de pensións. Segundo as noticias aparecidas nos medios estes días, a meirande parte deles perdéronse, con independencia de que os estados teñan que “rescatalos”. Ó PSOE habería que esixirlle responsabilidades políticas por aquela proposta.

Agora xa non poderán dicir, os colocados nos postos de mando das nosas sociedades polos que exercen o poder na sombra, cando se reclamen máis cartos para paliar o paro galopante, para reforza-los fondos da Seguridade Social, ou se pidan axudas para os máis necesitados, para a sanidade ou a educación, que non hai cartos; si que os hai, pero como vimos dicindo desde hai moitos anos, dispor deles ou non, está en función dos intereses de clase. Cando interesa ós oligarcas, á grande burguesía, hainos, cando o interese é o da maioría da sociedade, dos asalariados, dos que crean riqueza co seu traballo, non os hai. Iso debe ficar moi nidio, na conciencia dos asalariados como unha das ensinanzas desta crise.

Resulta un paradoxo que no estado español, onde a banca é “solvente e ten liquidez”, é o que nos repite o goberno tódolos días, haxa que poñer a súa disposición 100.000 millóns de euros cando, seguindo os argumentos do goberno, non se necesitan. Pero o que é máis grave é que non se saiba quen vai decidir canto se entrega a cada entidade e a que entidades se lles vai prestar socorro, que non haxa control algún por parte da sociedade. Posiblemente moitas débedas de partidos coa banca sexan perdoadas despois desta “anomalía”.

Outra cuestión importante para reflexionar nestes tempos, é o tema das privatizacións das empresas públicas. Empresas de todos e todas, que os ventos neoliberais desatados, primeiro por Felipe González e que continuou con Aznar, levaron ó sector privado, ás mans dos amigotes do goberno de turno. ¿Diante de situacións como as actuais non sería beneficiosa unha banca pública ou empresas públicas de carácter estratéxico?. Vendo como agora recorren ás nacionalizacións e a poñer diñeiro de todos para salvar os intereses de poucos, esta claro que o sector público é fundamental, aínda no sistema capitalista, sempre que haxa un control social do mesmo, e non, por exemplo, o que esta a pasar coas Caixas de Aforros.

Marx falou xa hai moitos anos, no Capital, dos “límites á produción capitalista” e a tendencia “ a superar eses límites inmanentes a ela”; pero advertía, “os supera só con medios que volven a levantar ante ela os mesmos límites aínda con maior forza”. As políticas neoliberais foron o intento do capitalismo por superar a lei descuberta por Marx, como tendencia, á caída da taxa de ganancia. Todas as medidas liberalizadoras, desreguladoras, etc., tiñan ese obxectivo. Entre elas a de dar liberdade o capital, a de permitir crear unha inxente “masa de capital ficticio”, que para Marx é ”a acumulación de títulos que son sombra de inversións” xa feitas, pero que aparecen co aspecto de capital para os seus posuidores. E ese é un dos graves problemas cos que se atopa o capitalismo na actualidade, e inxectar “máis capital ficticio” non vai resolvelo. Entendo que a cuestión é a caida da produtividade, da creación de riqueza e mentres a esta situación non se lle de solución, e é difícil, tódalas medidas tomadas ata a data, son parches.

Porque a crise non fixo máis que comezar; aínda que hai diferencias salientables coa de 1929, por exemplo, moitos países que eran colonias ou semicolonias daquela, hoxe son importantes centros capitalistas, a súa fase aguda non se manifestou ata 1933, polo que é posible que as consecuencias da recesión mundial se manifesten a partires de 2010 con toda a súa virulencia. Estes días estase a anunciar a entrada en recesión de numerosas economías. E non se vai saír das mesmas en pouco tempo.

A crise actual está inmersa, ademais, nunha crise alimentaria, ecolóxica e enerxética que fai máis difícil a súa solución, atopándose moitas sociedades do planeta en situacións non comparable ós anos trinta do pasado século.

Para rematar tres últimas apreciacións. En primeiro lugar vendo como se comportaron os políticos ó servizo das burguesías nacionais da Europa do euro, non haberá Unión Europea, nin capitalista neoliberal, mentres a burguesía capitalice o proceso. Só os traballadores asalariados deben estar interesados e serán capaces de construir unha Unión Europea, pero...socialista.

A segunda reflexión, Marx e o marxismo estan “vivitos e coleando”, vixente, e é a única referencia para entender o que está a pasar no mundo e a guía para a acción necesaria para transformalo

Terceira, se queremos levar adiante un cambio fondo na sociedade, avanzar cara o que chamamos socialismo, que aínda non se construíu en ningunha parte, as xentes de esquerda, máis que sentir preocupación polo que está a pasar, e colaborar en poñer parches a un sistema que se rompe por todos lados, deben ter unha posición reivindicativa de “cárcere para os culpables”, que “a crise a paguen os capitalistas” coas súas fortunas, e expoñer, diante da poboación e sobre todo dos asalariados, a necesidade de que os traballadores constrúan o seu partido de clase, arredor da teoría revolucionaria, o marxismo, como garantía de que na sociedade se van levar adiante os cambios estruturais que o desenvolvemento das forzas produtivas demandan. Hoxe o que está claro é que ningunha forza política parlamentar compareceu publicamente a defender ós asalariados, ós xubilados, ós mozos e mozas e ás mulleres, que son os que están e van a sufrir verdadeiramente a crise.

En Galicia no mes de outubro de 2008

A REUNIÓN DO 15 DE NOVEMBRO EN WASHINGTON: A CUME DOS LADROS

Roberto Laxe

 

O 15 de novembro vanse xuntar na “capital do mundo ata agora” representantes dos países que por un motivo ou outro –poderio económico, militar, de matérias primas ou ambos- son os donos do mundo; e vanse xuntar, din eles, para “refundar” o capitalismo. E o goberno Español non quere perderse o reparto do mundo que ali pode facerse.

O capitalismo na súa decadencia atopou outro tope ao desenvolvemento das forzas produtivas, como foi o que sucedeu na do 29; que se resumiu na frase do Programa de Transicion “o capitalismo deixou de desenvolver as forzas produtivas…” e necesitou unha guerra de exterminio para liberalas do corse e provocar un desenvolvemento coñecido como o boom da posguerra.

Hoxe o capitalismo esta en as mesmas circunstancias. Da mesma maneira que os desenvolvementos tecnolóxicos que foron a base do boom dos 60, a TV, os médios de comunicación, a enerxía nuclear, a informática, etc., etc., xa estaban descubertos e co potencial do desenvolvemento nos anos 20/30; hoxe as precondicions para o socialismo, para un desenvolvemento exponencial da sociedade, para a resolución da maioría das secuelas coñecidas tamén están na recamara. O desenvolvemento até niveis inconcibibles da informática/internet, a nanotecnoloxía, a produción sen necesidade da explotación do ser humano, etc., existen. Coa decima parte do que van gastar en resgatar bancos rematarían coa fame no mundo.

Non son ciencia ficción… salvo porque as relacións sociais de produción capitalistas impídeno.

Ben. Pois da mesma maneira que só unha devastadora guerra permitiu ao capitalismo un novo modelo de acumulación que se traduciu, en termos políticos, nunha nova correlación de forzas sobre a base de Bretton Woods, os acordos de Yalta e Potsdam e a ONU, onde unha potencia, os EE UU, exerceron de xendarmes e salvagardas do sistema durante case 70 anos.

Os EE UU exerceron todos estes anos de garantes do sistema porque eran a primeira potencia mundial e ao tempo, como dixo Trotski, substituíron a Gran Bretaña como os banqueiros do mundo.

Este mundo é o que se foi ao garete. Bretton Woods -paridade dólar ouro- hai tempo que só existe nos libros de história, a ONU vai de fracaso en fracaso até o fracaso final; Yalta e Postdam saltaron en pedazos coa restauración do capitalismo nos estados obreiros, e hoxe EE UU pasaron de ser acredores -banqueiros do mundo- a ser debedores: a sua debeda publica e privada é a máis grande do mundo e xa non teñen a posilidade de financialo. Eso pon aos EE UU ao borde da quiebra.

Hoxe a máquina de engrasar a economía mundial, é dicir, a de facer dólares, esta avariada. Ninguén confía nunha moeda que se basea nunha economía en despezamento -a primeira potencia do mundo non foi capaz de reconstruír Nova Orleans, e non é por racismo, é por algo moi pouco “ideolóxico”, é porque non teñen diñeiro para facelo, ben que reconstruiron Os Angeles despois do terremoto nos 90-, unha economía que depende de que as burguesías “emerxentes”, en concreto, a China non poña en circulación os miles de millóns de dólares que ten nos seus reservas.

E ao revés. Esta avariada porque á burguesía chinesa non lle faría ningunha graza que esas reservas se visen devaluadas porque a burguesía ianqui necesita darlle á “maquinita” de facer diñeiro para engrasar a economía.

 

O silêncio sobre China

Resulta sorprendente o silencio que hai en toda esta crise sobre o país “emerxente” máis importante, China. Pode que moitos subestimen ou interesadamente agachem o contido profundo desta crise.

Cando se compara coa do 29 omitese un dos elementos centrais desa crise: a brutal competencia antiimperialista que a acompañou, e que desembocou na II Guerra Mundial, segundo acto dunha traxedia comezada en 1914; cando Alemaña puxo as súas cartas sobre a mesa da repartición do mundo.

É un feito que en períodos de crise económica, os estados reforzan as súas fronteiras como unha medida de garantía do seu mercado, é dicir, do marco no que se produce a acumulación de capital, que é o dos estados nacionais (por iso non desaparecen, a pesar das Unións Europeas e demais).

Refórzanse as tendencias autárquicas da burguesía. Pero ao tempo, modifícanse as relacións entre os capitalistas, nacionais e internacionais; desaparecen sectores e empresas, unhas cómense a outras. As que antes dominaban un sector da economía caen como castelos de naipes; mais, como non existe a nada, o espazo é cuberto por outra máis produtiva que permitiría explicar o novo papel de China.

As leis do capitalismo son automáticas, escapan á planificación humana, e o capital nunca fica quieto. Sempre busca a rendibilidade.

E os estados expresan esta loita constante. Por utilizar o símil de Hobbes cando dixo que “o home é un lobo para o home”. Hobbes, filosofo do capitalismo nacente, estaba a definir ao “home capitalista” e o “estado capitalista”. E así funciona. Como vexan síntomas de debilidade nalgún, lánzanse como “lobos”.

Pois ben, percibiron que o até hoxe capitalismo hexemónico, os EEUU, está ferido de morte: a súa moeda o dólar xa non é o único refuxio nin a única graxa para o sistema, o seu control do mercado mundial vai en tendencia decreciente -de controlar máis do 80% do mercado pasou a controlar o 60%-. Militarmente, aínda que conserva o exército máis poderoso do mundo, está estancado en dúas guerras que non vai gañar. É un lobo ferido, que busca non perder máis cota de poder -de aí, por exemplo, o rotundo rexeitamento á presenza do Estado Español no Cume do 15 de novembro, a EE foi o que máis competencia lle fixo no seu antigo patio traseiro, America Latina-.

E China? Pois iso, se nos anos 20 os EE UU convertéronse nos banqueiros de Gran Bretaña, hoxe China é o banqueiro dos EE UU: tiña no 2007 1.4 billons de dólares nas suas reservas. E non o dubidemos, como o xudeu de Venecia, vai a querer cobrar a sua parte en diñeiro contante e sonante.

 

Cara a unha nova repartición do mundo: refundar o capitalismo

Nun antigo texto dicía que o fracaso do Cume da OMC de Seattle no 99 expresaba a incapacidade do sistema para establecer unha repartición do mundo entre as potencias imperialistas tras a restauración do capitalismo, e sinalaba que mesmo potencias secundarias como China ou Rusia, apoiadas no seu indiscutible poderío militar (o poder esta en a punta do fusil), pedirían o seu parte na torta.

Esta contradición marcou moitos dos acontecementos destes anos, pero os EE UU, sobre a base da incapacidade da UE para ir máis ala dun acordo entre bandidos, e sobre todo da súa hexemonía militar e política, foron sorteando os problemas.

Pero o estancamento en Iraq e Afganistan, as derrotas do seu enclave sionista a mans de Hezbola e, como remate, o estalido nos USA da crise, puxo sobre a mesa que en realidade son como os vellos “fidalgos” casteláns, que co chapeu de á ancha e grandes capas tapaban as súas misérias.

A profundidade desta crise -que non é a primeira que se dá nos USA nos últimos anos, a das “. Com” detonou tamén en Norteamerica e a dos “bonos lixo” dos 80 tamen- só destapa esas misérias e demostra ante o mundo o que os medios de propaganda conseguiran ocultar, a gravidade da decadencia da que foi a primeira potencia mundial.

Por este motivo todos falan de “refundar o capitalismo”. Non van acabar coa explotación da clase obreira, non van acabar co saqueo do mundo, só van “repartirllo de novo”. A crise vai establecer novas correlacións de forzas, novas alianzas -coa xa existente entre China, Rusia, e India como observadora, con varios estados da ex URSS, chamado acordo de Xangai-.

A reunión do 15 de novembro en Washington non vai resolver a crise, só vai pór de manifesto que as potencias capitalistas buscan unha nova repartición sobre a base a nova correlacion de forzas, na que o binomio PIB armamento vai ser decisivo.

Uns, como o Estado Español alardean de PIB cun exercito de andar por casa, outros como Rusia ten un PIB deprimido, pero conta co segundo exército do mundo e eficaz, como demostrou destruíndo o exercito xeorxiano -con asesores ianquis e sionistas- nun día. Outros como China, xuntan PIB con armamento. Sarkozi quere exercer dun novo “Napoleon”, á fronte da vella Europa. E os USA a defender o que todos estes anos dominam.

 

A perspectiva

Evidentemente nada bo sae destes cumes: reúnense os bandidos para ver quen queda coa parte do león da explotación dos traballadores e traballadoras.

Entre eles están moi divididos, a crise divídeos; pero a loita de clases úneos. A crise, a apropiación dos beneficios xerados polos traballadores, pode conducilos á guerra -que non é máis que outra manifestación da barbarie capitalista, pois a súa existencia enraíza na loita constante polos beneficios e os mercados-, aínda que neste momento non sexa a hipótese máis probable, aínda que non descartable que a curto prazo haxa guerras parciais como a do Caucaso ou agresións a países como foi Iraq.

Pero o que se vai acordar é como aumentar a explotación dos traballadores, como extraer máis plusvalía ampliando xornadas laborais, desregulando, privatizando o rendible e estatizando as perdas, etc.

Para os traballadores e os pobos, a perspectiva da reunión do 15 de novembro só é organizanse para loitar por unha sociedade o servizo da sociedade, polo socialismo; ou o capital só vai crear as condicións para un aumento da explotación.

 

Oleiros, 24 de Outubro de 2008

Roberto Laxe

 

 

SOBERANÍA ALIMENTARIA OU DEREITO Á ALIMENTACIÓN

Roberto Laxe

As mobilizacións en corenta países contra a suba dos prezos agrícolas en produtos de primeira necesidade, as dos pequenos e medianos propietarios campesiños, que tanto en países como Arxentina como na Unión Europea mobilizáronse contra a imposición de prezos polas multinacionais ou de medidas que recortan as rendas agrarias, a sobreproducción de certos produtos, ligada á queda dos prezos doutras, e a especulación ao redor deles, converteron nun problema social e político central o que deu orixe á burguesía como clase dominante, a propiedade da terra, e porén, o dereito á alimentación.

Da mesma maneira que a explotación da forza de traballo ten os seus límites expresados na tendencia decresciente da taxa de lucro, a expansión da agricultura capitalista atópaos na produtividade da terra, base da renda diferencial da terra. Exprésase así, dunha maneira clara e meridiana, que nos atopamos diante dun proceso que avanza cara a unha profunda transformación social, que non necesariamente ten que ser cara adiante. A disxuntiva “socialismo ou barbarie” é máis actual que nunca.

Os límites á expansión cuantitativa do capitalismo comezan a ser obxectivos, ou o que é o mesmo, a posibilidade de apertura de novos mercados choca frontalmente co feito de que no século XXI o único modo de produción, que non coexiste con ningún outro, é o capitalista.

Mentres ao longo do século XIX o capitalismo cinguir a Europa e América (norte e sur), aínda que convivise nestas zonas xeográficas cos restos do feudalismo (Rusia ou Austria) ou modos de produción previos (os indios americanos), tiña todo un mundo por conquistar: África!; ao que se lle engadiu, no século XX a URSS e despois os chamados estados do “socialismo real”, que pola vía da expropiación da burguesía escapaban da explotación directa da forza de traballo.

Coa colonización de África no século XIX e comezos do XX, e a restauración do capitalismo no “socialismo real” a finais do XX, o modo de produción capitalista alcanzou hoxe un nivel planetario sen combinación con ningún outro modo. Deste xeito, a expansión cuantitativa dos mercados chegou o seu teito: xa non quedan zonas no mundo para que sexan incorporadas ao mercado mundial, e polo tanto, este camiño como vía de escape á crise económica esta pechada. Agora só cabe unha explotación intensiva, de cualidade das principais forzas produtivas, o ser humano e a terra.

 

Nos períodos de crises e transformación social como a que atravesamos xorden, desde os sectores oprimidos e empobrecidos da sociedade, alternativas coas que enfrontala.

A primeira coñecida da era do desenvolvemento capitalista foi a de Robert Owen, quen fundou en 1825 a Comunidade de New Harmony en Indiana, onde tratou de levar a practica as súas ideas sobre a organización do traballo e a distribución da riqueza, establecendo o seguro social, bibliotecas, escolas para nenos e adultos, e outras prestacións para os obreiros. Pero o experimento fracasou e tivo que vender o terreo en 1828, perdendo con iso unha boa parte da súa fortuna

Pouco tempo despois xurdiron os falansterios de Fourier, que serían comunidades rurais autosuficintes, como a base da transformación social. Os falansterios crearíanse pola acción voluntaria dos seus membros, que dispuña de terras para agricultura e para diversas actividades económicas, para vivendas e para unha gran casa común. Só houbo unha experiencia industrial de Jean Baptiste Godin, que callou un curto período de tempo.

Até este momento, os filántropos como Godin ou os chamados socialistas “utopicos” como Fourier ou Owen pretendían transformar as penosas condicións de traballo que xeraba o capitalismo na súa expansión. Son exemplos máis radicais do que facían as sociedades filantrópicas, amortecer os elementos máis duros dun capitalismo en expansión.

As únicas experiencias que estaban ligadas a este carácter “socialista” da proposta, e que “sobreviviron” ate agora foron os kibbutz creados a partir do chamado “sionismo socialista”, e fixérono porque foron os cimentos do actual estado de Israel. Despois dun éxito inicial como experiencias “igualitarias” e “sustentables” (por utilizar un termo actual), están inmersas nun proceso de privatización e de rexeitamento do “igualitarismo” que lles deu orixe.

Nos comezos do século XX, e coa expansión do capitalismo a todo o mundo, e o desenvolvemento do imperialismo e as clases medias urbanas, un sector da socialdemocracia alemá con E Berstein á cabeza, elaboran a teoría da vía gradual ao socialismo, que parte do feito de que a clase obreira é maioritaria na sociedade, e o parlamentarismo permitiralle dominala. Nas palabras de Rosa Luxemburgo, a proposta de Berstein procuraba encher o océano de limonada “vertendo vasos de limonada no mar”.

A I guerra de 1914, o crack do 29, as ditaduras fascistas e a II guerra, desatadas contra a clase obreira e contra todas as organizacións que de calquera xeito puidesen paliar as desastrosas condicións dos traballadores e os pobos, deixaron ben claro que tanto as vías gradualistas ao socialismo, como os remiendos filantrópicos ou as experiencias de “socialismo utópico”, eran iso, utópicos. A burguesía imperialista non admitía a menor marxe de manobra e non dubidaba en recorrer ás súas dúas ferramentas máis brutais para saír da crise que ela xerara, a guerra e o fascismo.

Nos 60, tras o boom da economía mundial da postguerra, e ante os primeiros síntomas do seu esgotamento, xurdiron os movementos hippies que, a través das comunas que se estenderon entre amplos sectores da mocidade occidental, buscaban unha alternativa a un sistema que estaba a xerar guerras como a do Vietnam. O final do movemento hippie é de todos coñecido.

Mentres, na America Latina, en Asia e nos países do chamado “terceiro mundo”, é dicir, as colonias do imperialismo danse un proceso de liberación nacional. Son as guerras de liberación de Alxeria, Vietnam, Cambodia, Laos, Sahara, etc., etc. Son os anos do auxe das guerrillas en América Latina baixo o influxo da revolución cubana, que buscan unha saída a unha crise da que se empezan a ver os seus primeiros síntomas, e que estalase no 72 e 73.

Sen querer facer un balance das experiencias históricas dunha procura de alternativas ao sistema desde sectores sociais que non son a clase obreira -sería motivo dun estudo moito máis amplo-, esta relación só pretende establecer unha primeira tese: non é a primeira vez que ante a crise do capitalismo cada sector social agredido, golpeado e empobrecido procure, por todos os medios, unha saída á súa situación. Ningunha clase nin sector social desaparece sen resistencia.

 

A fase imperialista do capitalismo

 

Atopámonos nunha fase moi concreta do capitalismo imperialista, na súa fase de decadencia; na que o dominio do capital financeiro e as grandes multinacionais bate día si e día tamén coas fronteiras e os estados nacionais, que son un freo ao seu desenvolvemento.

Porque esta é a contradición central na que nos situamos: o capital é xeneticamente internacional, e polo tanto “odia” as fronteiras, os aranceis, os limítes á súa expansión; pero as burguesías son xeneticamente nacionais, e necesitan das fronteiras para protexer os seus intereses, ben contra os competidores externos, ben contra o inimigo interno, a clase obreira e o pobo.

Nesta contradición permanente, nun período de crise, as burguesías comezan por levantar fortes fronteiras nacionais que lles protexan das agresións externas, da invasión de capitais máis poderosos. Péchanse sobre se mesmas.

A fase imperialista do capitalismo tamén é a fase na que o dominio do capital financeiro exprésase no dominio dunhas nacións sobre outras, duns estados sobre outros. O colonialismo directo do século XIX é substituído pola independencia formal, política dos estados, pero a súa dependencia cada vez máis absoluta das potencias imperialistas, nun proceso inevitable pero non pechado.

Dito doutra forma, o capital imperialista no século XX e o XXI domina por intermediación das burguesías “nacionais”, nunha dialéctica constante de loita e predominio. As burguesías nacionais foron reducidas a nivel de dependentes, pero como burguesías que son sempre queren o seu parte da plusvalía extraída aos traballadores.

Sempre deixan a mellor parte para a potencia imperialista de quenda, pero sempre buscan “rapiñar” parte dos lucros imperialistas. Doutra maneira, non se entendería a aparicion constante nas semi colonias de dirixentes populistas (non hai semi colonia no mundo que non teña o seu Peron, o seu Ghandi, o seu Chavez ou o seu Sukarno ou o seu Mugabe), que a cabalo sobre as aspiracións reais das masas, queren facerse “socios” do imperialismo, deixando de ser “súbditos”.

E para iso, recollendo lexítimas aspiracións das masas, sitúanse como Bonapartes, fora das clases sociais, representando á “nación” fronte ao “imperio”, que levan o progreso á “nación”, e facendo eixo nos aspectos máis pequeno burgueses das aspiracións das masas populares, especialmente o campesinado, posto que a gran burguesía deses países están absolutamente ligados ao imperialismo, e a clase obreira tende a ter a súa política independente.

 

Política agraria imperialista

 

Os países imperialistas fomentan a súa soberanía nacional alimentaria, protexendo dunha maneira sistemática o seu campesinado, que na súa maioría hai anos que se converteu en burguesía.

Na Francia, tras a revolución de 1789, a reforma agraria profunda que se realizou provocou a aparición dunha burguesía agraria, na Gran Bretaña tanto a Revolución de Cronwell como a chamada “gloriosa” revolución -que non foi máis que o pacto entre os terratenientes feudais e a nova burguesía en ascenso- tiveron como obxectivo transformar a produción agrícola feudal en capitalista e sentar as bases para a revolución industrial posterior. Nos EE UU, o seu paso directo ao capitalismo fíxose sobre a base dunha repartición das terras supostamente baleiras do oeste.

En todos os casos, as reformas agrarias permitiron á aparición dun novo sector da burguesía, a agraria, que constitúe, coa clase media urbana, a base social das democracias occidentais. Non é por casualidade que o esencial dos orzamentos da Unión Europea váiase á PAC (Política Agraria Común), a subvencionar a produción agrícola do campesinado europeo.

A PAC acapara perto de 50.000 millóns de euros anuais, o 50% do orzamento comunitario, polo que non é de estrañar que sexa na PAC onde os choques entre as potencias que compoñen a UE sexan dos máis duros.

Aínda que en Europa a porcentaxe da poboación no campo sobre o conxunto sexa minoritario, e en países como Gran Bretaña ou Alemaña non chegue sequera ao 5% da poboación, non resta que desde un punto de vista económico, a achega ao PIB é importante, como político e social teñan un peso superior á poboacional.

A PAC contribuíu ao crecemento económico, garantindo a subministración dunha ampla gama de produtos alimenticios de calidade tentando que os prezos sexan razoables. A UE converteuse no primeiro importador e o segundo exportador de produtos agrícolas a nivel mundial.

A “soberanía” alimentaria é, en fin, desde o punto de vista imperialista (en Xapón dase o mesmo proceso,  ser a 2º economía do mundo, permítelles adoptar medidas de soberanía alimentaria respecto da súa produción agraria “estrela”, o arroz), máis do mesmo, políticas defendendo a un sector da produción en detrimento de outros países.

Se esta contradición dáse entre potencias imperialistas como as existentes entre os USA e á UE achega do plátano e o banano, son “guerras comerciais”. Se esta contradición dáse entre as potencias imperialistas e as semicolonias, falamos de loita de liberación nacional.

 

Campesinado e liberación nacional

 

O campesinado como grupo social é a quintaesencia desa concepción de “nación” por encima das clases. Así, cando se fala do tema, esquecese sistematicamente que no seu seo hai diferenciación de clases. Nun informe  da OIT, no mundo hai mil cen millóns de persoas no rural, dos que a metade son asalariados con rendas e condicions sociais inferiores aos pequenos propietarios.

Desde un punto de vista simbólico, o campesiño non explota aos seus empregados, porque normalmente o seu enfrontamento co terrateniente, e agora a gran multinacional agroalimentaria, ocultan o seu verdadeiro carácter de pequeno propietario cunha renda, en moitas ocasións, inferior á dun obreiro industrial.

Desta maneira, o campesiño, como o pequeno comerciante ou o pequeno industrial, preséntase diante da clase traballadora como un elemento emprendedor, arriscado fronte ao conservatismo dos obreiros, que “só” defenden o seu salario, a súa xornada laboral, mentres eles xeran emprego, son a base social da “nación”, do seu progreso.

Nas potencias imperialistas este pequeno ou mediano campesiño defende os seus intereses, habitualmente a través de partidos de dereita ou de extrema dereita, posto que o peche de fronteiras, impulsado polas mesmas multinacionais que saquean o mundo (os USA e a UE son os mercados máis pechados do mundo), faise sobre a base de subvencións do estado que abaratan custos e o desenvolvemento tecnolóxico permiten producir nunhas condicións mellores que nos países semi coloniais (por exemplo, produtividade agrícola en Suecia multiplica por dez a media mundial). A defensa da “nación” imperialista é a defensa dos intereses imperialistas.

Pola contra, a debilidade económica, e a súa dependencia do imperialismo para case todo, fai que nas semi colonias o campesiño pobre non teña a menor proteccion, primeiro da rapiña das multinacionais, e segundo, da competencia dunha produción agrícola tecnificada e altamente produtiva.

Isto convérteos na base social das loitas da liberación nacional, posto que pecharse sobre si mesmos nestas economías protexe os mercados nacionais da invasión “estranxeira”, imperialista. Romper co imperialismo permitiríalles unha economía autarquica e, poren, segundo as súas ilusións facer o que fixeron os campesiños europeos e norteamericanos fai 200 anos, a revolución burguesa que lles deu a propiedade da terra.

 

Soberania alimentaria e liberación nacional

 

“A soberania alimentaria é o DEREITO dos pobos, dos seus Países ou Unións de Estados a definir a súa política agraria e alimentaria, sen dumping fronte a países terceiros…

“ Fai falta, baixo a égida das Nacións Unidas, dotar estes intercambios dun novo marco… “

Da Declaracion de Via Campesiña sobre a Soberania Alimentaria.

A pregunta ante esta declaración de intencións é ben evidente: quen pode garantir é soberanía, eses dereitos dos campesiños e consumidores. A mesma declaración contesta: “baixo a égida das Nacións Unidas”.

Francamente os redactores da Declaración ou son uns inxenuos ou son uns canallas. Por que fiarse da ONU, é dicir, o agrupamiento de estados dominados polas potencias imperialistas, onde tres das máis saqueadoras do mundo, os USA, a Gran Bretaña e Francia, teñen dereito de veto no Consello de Seguridade, é porse en mans dun organismo que, ou ben, avala ataques a países semicoloniales ou ben coa súa impotencia, permite que se destrúan outros.

Desta maneira converten en papel mollado as promesas de “soberanía” alimentaria, ao chamar a confiar nun organismo imperialista: “a raposa gardando o galiñeiro”, podería titularse a Declaración.

Ao revés do que defenden, a soberanía alimentaria, é dicir o dereito a definir unha politica agraria e alimentaria, sen intrusiones das multinacionais e as potencias imperialistas só se pode lograr rompendo cos organismos que as representan, coa ONU, co TLC, coa UE, etc., e avanzando en verdadeiras unións territoriais en pé de igualdade. Federacións democráticas de estados e nacións que rompan o esquema de dominación imperialista que hai hoxe no mundo.

Este camiño só ten un nome, o da independencia nacional real do imperialismo. A soberanía alimentaria só é concebible nun marco de verdadeira soberanía nacional, por iso o primeiro eixo da loita por eses dereitos debe ser a denuncia e o combate contra os organismos impostos polas multinacionais, comezando pola ONU. Xusto o contrario do que fai a declaración de Via Campesiña,.

Entregar toda a confianza na ONU é entregarse aos estados que representan a Monsanto, a Nestle, a Pescanova -non esquezamos que o problema da terra é moi semellante ao da explotación dos mares-, é dicir, ás multinacionais agroalimentarias, e poren, contraditorio polo vértice co termino soberanía alimentaria, salvo que por ela enténdase a estreita defensa do dereito do campesiño propio a enriquecerse máis que os veciños.

Un exemplo desta contradiccion na Galiza produciuse coa destrución de 25 mil litros de leite de gandeiros portugueses, máis barata que a galega; para as organizacions patronais gandeiras galegas “a soberanía alimentaria” dos gandeiros galegos é máis “soberanía” que a dos portugueses.

 

O mercado garantía da soberanía alimentaria e nacional

 

Como se viu, a soberanía alimentaria (“o DEREITO dos pobos…”) nos estados imperialistas esta relativamente garantida e protexida polas normativas tanto internas, como a da UE a través da PAC. A soberanía dos estados imperialista garante uns mínimos ingresos ao campesinado.

E como se denuncia desde todos os ámbitos, nos estados semicoloniales, esta soberanía non existe. Son os organismos internacionais, desde o FMI até a OMC, desde a ONU até o BM, os que coas súas políticas neoliberais, liberalizadoras, as que impoñen as normas pola que se rexe o saqueo da terra e o mar a nivel mundial.

A burguesía en todas as súas revolucións do século XIX procurou estender a propiedade e a produción capitalista a todos os ámbitos da economía e a sociedade, e pola vía da reforma agraria á terra. Nos estados máis desenvolvidos isto conseguiuse plenamente. Non así nas nacións que por calquera motivo non foron capaces de completar o seu proceso de independencia nacional, e a reforma agraria, como outras moitas reivindicacións democráticas, no mellor dos casos ficaron no medio camiño; mais as leis do mercado capitalista entraron na produción agraria, introducironse e foron destruíndo todas as formas de produción previas en practicamente todo o mundo.

As loitas de liberación nacional de mediados do século XX abriron en moitas nacións a expectativa da reforma agraria, e así sucedeu, por exemplo, en practicamente toda América Latina, onde se reproduciron diversas versións legais de reforma agraria.

O capital entraba definitivamente na terra e púñaa ao seu servizo, nun proceso agudizado nos últimos anos, coa aparición do bio combustibles, as crises financeiras, a procura de alternativas ao petróleo, etc., que levo a fraccións do capital non ligado directamente á produción agrícola a fortes investimentos no campo, terminando cos poucos restos de produción a pequena escala que existían.

A reforma agraria, en todas as súas variantes puras ou desvirtuadas, cumpría o seu papel histórico: servira para levar ao capitalismo ao campo. E como todo proceso capitalista, actuaron as leis deste sistema de concentración e centralización de capital.

Da mesma maneira que o capital na súa orixe disolveu aos gremios para liberar man de obra barata e “libre” para ser explotada polos capitalistas, e xerou unha ampla pequena burguesía que foi desaparecendo coas fusións e a aparición do gran capital, no campo, a repartición da terra que supón a reforma agraria só é a precondición para a aparición de grandes capitalistas na produción agraria.

As leis de mercado nas que se basea a reforma agraria -división da propiedade da terra- só teñen un final, a concentración e a centralización do capital agrario en poucas mans. É unha lei intrínseca ao capital, vulgarmente coñecida como “o peixe grande cómese ao pequeño”.

A definición da Soberanía Alimentaria como o dereito dos pobos a defender a súa política agraria e alimentaria é contraditoria coa existencia do mercado. As leis do mercado –“a man escura do mercado”, en definición do Adam Smith- son inexorables e automáticas, e non admiten control: só garanten que os capitais mellor investidos van ter unha rendibilidade superior, e, tarde ou cedo expulsan da produción aos capitais peor investidos. A concentración e centralización do capital producirase e os gobernos lexislaran para que este proceso sexa máis ou menos traumático.

A única garantía dunha verdadeira Soberanía Alimentaria para os pobos é acabar coas leis de mercado capitalistas, as mesmas que provocaron a desaparición do artesanado, que nos países imperialistas concentraron a produción até extremos de monopolio en moitas ocasións, que saquean a terra e o mar na procura constante de investimentos rendibles. Son, en fin, as leis do capitalismo que non garanten a soberanía de nada, posto que se basean na loita a matar polo control da produción e do excedente xerado por ela.

Fronte a este caos, a concepción de Soberanía defendida actualmente é unha volta atrás: é unha ilusión en que “calquera tempo pasado foi mellor”. Unha ilusión na repartición da terra, como da produción, en que “o pequeno é hermoso”, por utilizar unha definición dun economista dos 50/60, Schumpeter, elaborada contra a suposta concepción marxista de que “o grande e colectivo é o mellor”.

Nun remedo das experiencias propostas nas orixes do capitalismo para superar os desastres xerado por este, as propostas de control de prezos, de proteccionismo, de defensa de dereito a consumir e a producir o que se queira, sen cuestionar a esencia anárquica e depredadora do mercado converte en papel mollado, nun saúdo á bandeira para incautos, toda proposta de Soberanía que non atenten contra as bases mesmas do sistema capitalista, contra o mercado e a propiedade privada dos medios de produción.

A única garantía do dereito dos pobos a unha alimentación sa é a de acabar con estas bases, e a proposta campesiña de máis propiedade e máis mercado só conducen en dirección contraria.

 

Quen, entón, pódeo garantir?

 

O dereito á alimentación sa (que non é o mesmo que Soberania Alimentaria), como á vivenda, á sanidade ou á educación, é, por dicilo dalgunha maneira, un “dereito biológico” do ser humano. Son dereitos básicos.

Da mesma maneira que a vivenda non se garante con máis mercado, da mesma maneira que a privatización da sanidade só conduce a converter a saúde nun negocio, de igual maneira que a privatización da educación expulsa do ensino aos máis pobres, a privatización da terra que supón a reforma agraria só conduce a que o dereito á alimentación queda en mans dos propietarios, grandes ou pequenos, da produción agrícola.

Ao ser dereitos básicos da poboación, e non un negocio, só un estado que non este ao servizo dos propietarios e do mercado pode camiñar na planificación democrática e racional da produción. O mercado, sexa no sector que sexa, só paga ao mellor investidor, ao máis produtivo, non ao que xera unha produción ao servizo das necesidades sociais, senón ao que produce nas mellores condicións respecto dos seus competidores.

Acabar con este caos na produción supón acabar coa propiedade privada e planificar en función dos intereses sociais, que é o significado do concepto “socialismo”: o conxunto da sociedade é a quen ten que determinar qué, cándo e cómo se produce, nengún sector da sociedade pode impor ao conxunto esas decisións, e menos, facelo en función da rendibilidade dos seus investimentos.

 

Galiza, a 25 de setembro de 2008

 

O NON IRLANDÉS E ALGUNHA CONSIDERACIÓN SOBRE A CONSTRUCCIÓN EUROPEA

Carlos Dafonte

O “non” maioritario dado polo pobo de Irlanda no referendo sobre o Tratado de Lisboa, abriu toda unha serie de reflexións nos medios de comunicación, entre diferentes persoas relacionadas coa política e foi tamén motivo de discusión e debate entre as xentes do común preocupadas polo xeito en que se esta a levar a construción da Unión Europea.

En primeiro lugar hai que dicir que na lóxica da súa construción, este “non” debe paralizar o proceso de ratificación do Tratado; é o acordado, é o democrático, pero parece que o acordado diante deste atranco imprevisto, agora xa non vale e deste xeito si antes a construción europea era un proceso marcado pola falla de democracia, a partires de agora se convirte nun “cambalache” no que todo vale, con tal de acada-lo obxectivo final establecido polos intereses económicos dominantes.

Tamén é grave que ó calor da postura do pobo irlandés, téntese desacreditar, por parte dalgúns sectores políticos que se consideran á esquerda, as razóns que levaron a ese non: que se hai unha grande influenza no mesmo da administración dos EEUU, se esta en consonancia coa súa posición reaccionaria a favor da pena de morte e contra do aborto, etc. Descoñezo as razóns que levaron a unha maioría do pobo irlandés a votar non, pero o xuízo de intencións paréceme denigrante e “postura de mal perdedor”. Cando o que verdadeiramente debían reivindicar estes sectores era a celebración de referendos en todos os países e non ratifica-lo Tratado de Lisboa dun xeito clandestino e de costas ós pobos, como se esta a facer.

Pero hai un feito ineludible que é necesario plantear para entender ben o que é a Unión Europea; os primeiros organismos unitarios nacen non como resultado do pensamento de seres excepcionais, cunha visión particular do que debe ser un continente gobernado democraticamente, con respecto ás diferentes culturas, nacións sen estado,etc, que é o que nos queren facer cree-los propagandistas da Europa do capital, sobre os homes e mulleres que sentaron os alicerces da actual Unión, ós que moitas veces chaman “visionarios”, senón que a actual UE nace como resultado das posicións de personaxes como Wiston Churchill que xa expón no ano 1946, en Zurich, como resultado da consolidación da URSS, dos avances dos partidos comunistas en numerosos países europeos, gobernaban en coalición en Italia, Francia, Bélxica e Dinamarca, a necesidade de tentar buscar unha saída dialogada para as contradicións intercapitalistas europea, que dende principios do século dirimíanse por medios pouco pacíficos: dúas guerras en 25 anos. Agora, de continuar por ese camiño, as burguesías podían ser desprazadas do poder polo movemento obreiro maioritariamente influído polo comunismo. A segunda grande idea de Churchill foi a necesidade de establecer un “pano de aceiro” para evitar que o comunismo seguira avanzando por Europa occidental; como resposta lóxica a este postulado prodúcese a intervención imperialista en Grecia que fora liberada dos nazis polas guerrillas de tendencia comunista e a expulsión dos partidos comunistas dos gobernos da Europa capitalista.

É pois, a necesidade de buscar solucións pacíficas ás contradicións intercapitalistas, as que levan a aparición da Comunidade Europea do Carbón e o Aceiro; a defensa do capitalismo por enriba de todo.

Na etapa de expansión económica que vai dende o final da Iiª Guerra Mundial ata finais dos anos sesenta, poucos pasos se deron na construción europea. Acelérase o proceso ó entrar nunha etapa recesiva a nivel económico e cando as contradicións entre as burguesías nacionais vólvense poñer en evidencia; e sobre todo despois da desaparición da URSS, da restauración capitalista no leste de Europa, e a perda de forza da esquerda na Europa occidental ata, podemos aseverar, a súa desaparición. Pero que a esquerda tradicional europea se atope hoxe en bancarrota, refírome fundamentalmente ós partidos comunistas e algúns socialistas que non se reconverteron ó neoliberalismo, non indica que non haxa unha parte dos cidadás europeos que manteñen posicións da esquerda tradicional e outra que mantén posicións que podemos definir como “anti- globalización neoliberal”, aínda que non apareza con claridade unha alternativa ó sistema capitalista.

Estamos pois nun proceso pulado pola burguesía imperialista europea que aproveita a febleza do pensamento e da organización da xente da esquerda, para aceleralo e impoñer unha construción da Unión Europea antidemocrática, que é o propio do capitalismo, e que sexa un instrumento ó servizo dos seus intereses económicos, nestes etapa de crise, que abre de novo un período de contradicións entre os diferentes sectores da burguesía a nivel mundial. Un modelo excluente da maior parte da poboación.

E nesta perspectiva é importante subliñar tamén, que a construción da UE atopa importantes atrancos por parte dos EEUU de Norteamérica, que utiliza a fondo o seu instrumento máis eficaz, a OTAN, para materializar esta política: guerra de Iugoslavia, ingreso de países da Europa do leste antes da súa incorporación á Unión Europea, enfrontamento con Rusia, asentando mísiles en Polonia e a república Checa o que dificulta as relacións coa Unión nunha cuestión vital como é o subministro de petróleo e gas, etc.

Nestas circunstancias, inclusive entre sectores que se consideran da esquerda, pode medrar a opinión de que o importante é que a Unión se consolide, a calquera prezo, que xa chegarán tempos mellores nos que se poidan introducir modificacións fondas no que hoxe se aprobe. Están cegos os que así pensan, e o que nos indican é que deixaron de ser esquerda; apostan pola consolidación do modelo capitalista máis depredador, antidemocrático e agresivo, só superado polo fascismo e o nazismo.

En Galicia no mes de agosto de 2008

SÓ A MOBILIZACIÓN POPULAR PODERÁ FREA-LA AGRESIÓN NEOLIBERAL

Carlos Dafonte

A agresión contra dos traballadores asalariados do estado español e da Unión Europea, é cada vez máis patente.

Pero vai medrar, PSOE e PP, Rajoy no congreso partidario recen clausurado ofreceulle todo o apoio ó goberno para “saír da crise”, prepáranse a unir forzas e tomar medidas en favor dos máis poderosos, neste momento en que a recesión económica golpea os seus intereses; no sistema capitalista, os asalariados que somos a maioría da poboación, padecemos constantemente de situacións de crise, unha veces porque a economía vai ben e debémonos apreta-lo cinto para que siga así, e outras, cando as cousas van mal para supera-la crise na que nos meteron. E non podía ser doutro xeito nun sistema baseado na explotación dunha maioría por parte dunha minoría.

O Banco Santander vai ter máis de 10.000 millóns de euros de beneficio para o exercicio de 2008 e ninguén lle pide sacrificios. O mesmo ocorre co resto da empresas transnacionais, petroleiras, eléctricas, roupa, etc. Aínda estou por coñecer a un goberno que lles pida sacrificios, mellor dito que lles esixa sacrificios, por exemplo que parte dos seus beneficios os invertan en creación de emprego, rebaixando o número de horas traballadas por semana sen redución salarial.

Todas as medidas que o goberno vai tomando, din que para palia-la crise, están orientadas a mante-lo marxe de beneficio das grandes empresas, sobre todo daquelas que maior plusvalía acadaron nos derradeiros anos. As construtoras poden estar satisfeitas cun goberno que se convirte en inmobiliaria para tentar vende- los stock de difícil venda, despois do pinchazo da burbulla do sector, e das dificultades para acadar unha hipoteca por parte de posibles compradores. Construtoras que agora trasladan os seus negocios a África, Asia e países de Europa do leste, onde teñen mercados millóns de metros cadrados de superficie. E nalgúns casos acolá pechan as empresas sen oposición algunha, e sen que se lles esixa nada, ¡¡como se non fora co noso suor e comprando a nosa forza de traballo a prezos de miseria como obtiveron esas plusvalías!!.

E nesta situación atopámonos cun goberno que defende uns intereses de clase moi definidos, con algúns ministros que fan declaracións situadas no campo da estulticia, que tenta soluciona-lo problema dunha posible protesta ofrecendo 400 euros para estimula-lo consumo, que só cobrarán unha parte dos cidadás e non precisamente os máis necesitados a nivel económico; un goberno que pasou meses falando dun “colchón ante-crise” que agora recoñecen gastado en máis dun 80%, e aínda non entramos de cheo no proceso.

As últimas noticias aparecidas nos medios non presaxian nada bo para a nosa clase: goberno, empresarios e os dous sindicatos maioritarios no estado, xuntos, no Palacio da Moncloa. Estas xuntanzas sempre foron o limiar de medidas contra os nosos intereses.

E da Unión Europea tampouco debemos esperar nada; a aprobación das 65 horas semanais e da Directiva sobre “Procedementos e normas comúns para o retorno...”, coñecida a nivel popular como a “Directiva que crea campos de concentración” para os sectores da clase obreira procedente doutros países, indican que os neoliberais que nos gobernan no estado e na U.E., están dispostos a conculcar os dereitos humanos máis elementais, para que os especuladores financeiros, os grandes emporios económicos, os branqueadores de cartos do narcotráfico e da venda ilegal de armamento, os garantes dos paraísos fiscais, os que especulan co petróleo e os alimentos, os que fan subir ó seu antollo a inflación e a utilizan no seu beneficio, os que controlan os organismos internacionais, Organización Mundial de Comercio, Banco Mundial, Fondo Monetario, etc, salgan indemnes da crise que eles xeraron. Os mesmos que están a xerar novas burbullas especulativas, agora co petróleo e os alimentos, como noutros momentos fixeron coas empresas tecnolóxicas, coñecidas como “ puntocom” e despois cos mercados inmobiliarios de diferentes países.

Os políticos a quen eliximos están manexados na grande maioría dos casos, por estes “poderes na sombra”, antidemocráticos, sen control que enchen Bruxelas con máis de 10.000 empresas, lobbys, que sobornan e dirixen a actividade política dunha grande parte de a quen nos lle damos o voto. Polo tanto a actual situación para máis do 80% das sociedade non ten saída se pensamos que os que gobernan na actualidade ou os que serven para alternarse con eles no poder, van facer algo por todos nós. Eles son copartícipes da actual crise e non deben saír politicamente indemnes da mesma.

Para os traballadores debía ter certa lóxica esixir ós gobernos que o peso da lei caiga sobre os que xeneraron esta situación ¿ou non hai responsables?. Pero ¿que lei?. A realidade é que as leis no sistema capitalista están a favor dos especuladores, dos axiotistas, están en suma ó servizo de quen fai posible a actual situación. Si sobre os bancos centrais non hai control político nin democrático e non corrixen as actuacións do capital especulativo é consecuencia de que un grupo de políticos así o decidiron. Políticos do PSOE e PP, no caso do estado español, polo que non debemos permitir que nos digan que “non poden facer nada pois depende de Bruxelas”; dous partidos que realizaron os seus congresos sen falar a fondo da economía, da crise, do paro, do endebedamento familiar, da suba dos prezos dos alimentos de primeira necesidade, etc., e esqueceron aínda que era a súa obriga plantearlle a quen piden os votos, as alternativas para saír da actual situación. E iso é así, porque a axenda económica do goberno e a oposición, diríxena os grandes grupos económicos.

Os asalariados debemos ter moi claras nestes momentos as seguintes cuestións: que a crise débela pagar quen a xerou e se isto non é así e recae sobre nós, é pola complicidade de quen goberna e a maioría das forzas de oposición. En segundo, que só a mobilización pode para-las agresións sobre a clase traballadora; pero unha mobilización que sabemos esta chea de dificultades pola posición dos sindicatos maioritarios a nivel de estado e da U.E. En terceiro que a actual crise pon en evidencia a magnitude da debacle da esquerda nos países do centro do sistema. En momentos en que compróbase, percíbese, por parte dunha grande parte da humanidade, que o capitalismo é un sistema corrupto, ineficaz, que só beneficia a unha minoría que se apropia da riqueza producida por todos, non aparece unha alternativa político-institucional ó sistema, nin hai o debate nas sociedades sobre que tipo de sistema debemos construir entre todos, que desplace o sistema capitalista e que permita un reparto máis equitativo da riqueza que hoxe producen os traballadores, que é moita. En suma hoxe é máis imprescindible, aínda que moitos o teñan esquecido, falar do socialismo e do comunismo, o que nos debe levar a organizar o debate ideolóxico -cultural, como unha das partes centrais do traballo de todo revolucionario.

En Galicia no mes de xullo de 2008