Terry Hada
PRESENTACIÓN
Os seguintes artigos teñen o obxectivo de contribuír ao debate e a preparación política da vangarda da clase traballadora e os pobos do Estado español, para construír o programa da loita pola revolución socialista contra o noso propio imperialismo, o Imperialismo español hoxe representado polo Réxime capitalista e neofranquista do 78, como parte dun proceso revolucionario europeo e internacional.
Nun momento no que a disputa interimperialista pola hexemonía - entre o bloque liderado polos decadentes Estados Unidos e o bloque encabezado pola puxante China – é o “telón de fondo” tras as principais expresións da barbarie que nos impón o sistema capitalista (xenocidios, guerras, migración forzada de decenas de millóns de traballadores/as, destrución medioambiental,…), consideramos fundamental analizar o papel concreto que, neste escenario, xoga o Imperialismo español.
Por mor dos actuais feitos de Ceuta – que na nosa opinión, son tamén expresión do devandito “telón de fondo” -; dos/as, polo menos, 141 traballadores/as migrantes mortos tratando de cruzar a fronteira; dos/as miles que o conseguiron e viven hoxe en condicións infrahumanas – vítimas, ademais, de pogromos fascistas alentados pola dereita e a ultradereita (e amparados polas institucións do Réxime do 78) –; e da resposta dada polo Goberno “progresista” de PSOE-Sumar, que consistiu en pechar máis aínda o fronteira sur da Unión Europea en África, e levar a cabo deportacións masivas (en coordinación co Réxime de Mohamed VI); decidimos comezar a “desempoar” a máis recente etapa colonial española – a africana – que como veremos, non é só parte da Historia, senón que conleva, a día de hoxe, responsabilidades directas do Imperialismo español na situación dos/as traballadores/as e os pobos do continente veciño.
Consideramos que as recentes concentracións antirracistas do 2 de setembro, a largo e ancho do estado – en resposta ás concentracións imperialistas españolas “en apoio a Ceuta” – foron un bo punto de partida e unha moi importante resposta dos/as traballadores/as e os pobos do Estado español, en defensa da unidade da clase obreira, nativa e estranxeira. Cremos firmemente en que este é o camiño: traballar na continuidade das mobilizacións e na articulación dunha fronte única de organizacións sociais, sindicais e políticas, dispostas a encarar a loita contra o Réxime capitalista e neofranquista do 78, desde a independencia política respecto de os dous grandes bloques do Imperialismo español: o reaccionario de PP e VOX, e o “progresista” de PSOE e Sumar.
Esperamos que este traballo sexa de utilidade para levar a cabo a gran tarefa común á que estamos chamados/as.
SAHARA OCCIDENTAL
En 1884 o explorador español Emilio Bonelli fundou Villa Cisneros (actual Dajla) e o Imperialismo español proclamou un protectorado sobre a costa del Río de Ouro, que foi ratificado internacionalmente na Conferencia de Berlín (1884-1885), na que os imperialismos europeos – principalmente Francia e Reino Unido - repartíronse África. Esta localización colonial permitía ao Estado español controlar a costa africana fronte ás Illas Canarias e dispoñer dun dos bancos pesqueiros máis ricos do mundo. Décadas máis tarde, en 1947, descubríronse grandes reservas de fosfato en Bu Craa e o Réxime franquista intensificou a explotación da colonia. A finais dos anos cincuenta, intentando evitar os procesos de descolonización impulsados pola ONU, o Estado español anexionou oficialmente as súas colonias, que pasaron a constituír catro provincias: Sahara e Ifni, no norte do continente, e Fernando Poo e Río Muni, en Guinea Ecuatorial. Aínda así, en 1963 a ONU categorizou o Sahara Occidental como un territorio pendente de descolonización. A crise do petróleo de 1973, debida ao aumento disparado do prezo do cru - como castigo da OPEP aos Estados Unidos e aos países de Europa occidental, por apoiar estes a o Estado xenocida de Israel, contra unha coalición de países árabes, na guerra de Yom Kipur - converteuse nun dos factores fundamentais da debilidade da última etapa do Réxime franquista, que ademais se atopaba cuestionado e enfrontado por un puxante movemento obreiro, das nacionalidades oprimidas e anticolonial, personificado este último - no Sahara - na organización guerrilleira da Fronte Polisario. En novembro de 1975 tivo lugar a Marcha Verde, na que o rei Hasán II de Marrocos enviou a máis de 300.000 civís - xunto a un importante continxente militar - a cruzar a fronteira do Sahara para anexionalo pola forza dos feitos. Marrocos, que declarara a súa independencia dos protectorados de Francia e do Estado español en 1956, reclamaba o territorio do Sahara Occidental como propio, baixo as aspiracións nacionalistas do Gran Marrocos. Para evitar o conflito, o Estado español capituló de forma apresurada e, nos Acordos Tripartitos de Madrid de 1975, cedeu a administración do Sahara a Marrocos e Mauritania. A pesar de que a transferencia da soberanía dun territorio colonizado pola súa potencia administradora a outra potencia, considérase ilegal baixo o dereito internacional, o Estado español retirouse do Sahara Occidental o 26 de febreiro de 1976 sen descolonizar o territorio, que a día de hoxe continúa sendo un dos 17 territorios pendentes de descolonización segundo a ONU, quen recoñece aínda ao Imperialismo español como a súa potencia administradora. O 27 de febreiro de 1976 a Fronte Polisario proclama a República Árabe Saharauí Democrática (RASD).
Tralos Acordos Tripartitos de Madrid e a saída do Estado español do territorio, a Fronte Polisario - apoiado por Alxeria - declarou a guerra a Marrocos e a Mauritania, para defender a independencia do Sahara Occidental. Mauritania, desbordada militarmente, asinou a paz coa Fronte Polisario e retirouse do Sahara Occidental en 1979. Entre 1980 e 1987, Marrocos construíu o “Muro de Defensa” (“Muro da Vergoña” segundo o pobo saharauí), que é a barreira militar activa máis longa do mundo, custodiada ademais polo maior campo de minas continuo do mundo, cunha estimación de entre 7 e 10 millóns de minas antipersona e antitanque ao longo do seu percorrido. O muro divide o Sahara Occidental en 2 zonas profundamente desiguais; Marrocos controla o 80% do territorio, ao oeste, onde están as principais cidades, a terra fértil, a costa atlántica rica en pesca e as valiosas minas de fosfatos de Bu Craa; a Fronte Polisario controla o 20% do territorio, ao este, que é unha franxa de deserto árido e inhabitable. A barreira mantén fisicamente dividida á poboación saharauí desde hai catro décadas: os/as que viven baixo a ocupación marroquí e os/as que fuxiron aos campamentos de refuxiados de Tinduf (Alxeria). En 1991 tivo lugar un cesamento do fogo e despregouse a MINURSO, unha misión da ONU coa tarefa de organizar un referendo, que nunca se concretaría. En 2020 o exército marroquí penetrou na zona desmilitarizada de Guerguerat coa escusa de desaloxar un bloqueo civil saharauí na estrada; a Fronte Polisario considerou que esta incursión rompía formalmente o pacto de 1991 e declarou de novo o estado de guerra.
A pesar da súa responsabilidade histórica e legal, o Estado español tratou durante décadas de distanciarse do conflito, para conservar relacións cordiais con Marrocos, e mantívose en liña coas resolucións da ONU sobre a procura dunha solución acordada. Esta posición foi tamén central para as relacións entre o Estado español e Alxeria, o principal aliado da Fronte Polisario e o gran rival de Marrocos na rexión, alén dun dos principais exportadores de gas ao Estado español. Con todo, tras o recoñecemento por parte do Imperialismo estadounidense - en 2020 - do plan de soberanía marroquí para o Sahara Occidental e, por tanto, da ocupación de Marrocos sobre este territorio, o Goberno PSOE-Sumar tamén adheriu ao plan de soberanía marroquí en 2022, o que, entre outras consecuencias, provocou que Alxeria suspendese o Tratado de Amizade co Estado español e conxelase o comercio bilateral, aínda que continuou fornecendo gas (a día de hoxe as relacións entre ambos os estados volveron á normalidade). En outubro de 2025, o Consello de Seguridade da ONU votou por primeira vez a favor do plan de soberanía marroquí, coas abstencións da China, Rusia e Paquistán.
O Estado español é o maior socio comercial de Marrocos, sendo o primeiro importador de mercancías marroquís e o primeiro exportador de mercancías cara ao devandito país. Historicamente, a flota española (fundamentalmente andaluza, canaria e galega) representou o 70% de todos os barcos europeos autorizados para faenar en augas do Sahara Occidental ocupado, que é onde se concentran o 92% das capturas europeas en augas “marroquís”, das que preto do 75% terminan no Estado español. A pesar de a anulación en 2024 do último acordo pesqueiro entre a Unión Europea e Marrocos, debido a un recurso interposto pola Fronte Polisario en relación á soberanía das augas do Sahara Occidental, o saqueo continúa ao mesmo ritmo, só que baixo outras formas; agora o capital español e europeo entran no Sahara Occidental ocupado a través de empresas mixtas con sede en Marrocos, quen si ten autorización para espoliar as augas do pobo saharauí. Marrocos tamén mantén acordos de pesca con terceiros países como Rusia. Doutra banda, a Unión Europea importa o 85% das froitas e hortalizas cultivadas no Sahara Occidental ocupado (principalmente tomate cereixa e melón), sendo o Estado español receptor de entre o 15% e o 20% desta cantidade.
O Imperialismo español é responsable histórico da ocupación e o exilio que sofre o pobo saharauí e é, ademais, un dos principais beneficiarios desta situación.
Nunca pediu perdón pola colonización do Sahara Occidental nin por desentenderse administrativamente, entregando a colonia a Marrocos e Mauritania. É máis, foi recentemente o seu sector “progresista” o que avalou de xeito definitivo a ocupación de Marrocos, sobre a base dun cálculo geoestratégico e económico, no que desaparece a aspiración de liberdade do pobo saharauí. Por todos estes motivos, o Imperialismo español (e a UE) é un dos principais inimigos a bater na loita do pobo saharauí contra o Réxime capitalista e opresor de Mohamed VI, que é, á súa vez, o mellor socio do Imperialismo estadounidense no norte de África.
Os/as traballadores/as saharauís deben poñerse á cabeza da loita pola libre autodeterminación do seu pobo, pola expulsión do ocupante marroquí e pola conquista dunha Sahara Occidental Socialista no marco dun proceso revolucionario no norte de África que garanta os dereitos e a autodeterminación dos pobos (saharauí, rifeño, marroquí, alxerino,…), rumbo a unha Federación Socialista do Magreb. Esta loita non debe resignarse aos discursos e promesas deste ou aquel estado – incluíndo a RASD, que esixe un referendo organizado pola ONU - ou organización supraestatal, senón que ten que confiar nas súas propias forzas e organizarse desde a independencia e os métodos da clase traballadora, que é a única clase capaz de traer a liberdade aos pobos do Magreb. Os/as traballadores/as e os pobos do Estado español debemos formar parte desta loita - desde a nosa localización na antiga metrópole – pola autodeterminación socialista do Sahara Occidental.
En Galiza no mes outubro 2026
