A CRISE E A PERSPECTIVA PARA A ESQUERDA

 

As eleccions do 9 de marzo foron a confirmacion dun fenomeno que non é só galego ou español; senon europeo e mundial: a “via parlamentaria” da esquerda tradicional desaparece eleccions tras eleccions.  Foi nas francesas, foi nas españolas (que tiveron a súa expresion na Galiza, coa perda do voto urbano do BNG), e, hai uns días, nas italianas, coa desaparcion de Refundacione Comunista e outros partidos, que como IU no Estado Español, foron o apoio dos gobernos “progresistas” de Zapatero e Prodi.

Mentras, o mundo vai de cabeza cara unha crise economica, que esta a xerar unha resposta na rúa dos traballadores e os pobos. Poucos días despois das eleccions francesas, onde a esquerda parlamentaria retrocedera, miles de traballadores saíron a loita. A derrota da “esquerda” italiana foi precedida de folgas e mobilizacions. O retroceso urbano do BNG e a queda de EU veu precedido dunha importante manifestacion o 17 de febreiro, Galiza Non se Vende, e dous anos de folgas obreiras como a dos metalúrxicos vigueses ou o telemarketing coruñes.

Calquer analisis das perspectivas para a reconstruccion dunha esquerda anticapitalista, non parlamentaria, sexa galega, española ou internacional, ten que partir dunha caracterización o máis precisa posible do que é o signo da situacion actual: a crise economica, e as súas consecuencias para as condicions de vida dos traballadores, a carestía e a inflacion, alen da ameaza de desemprego.

Dende os economistas burgueses e os gobernos, tentase de responsabilizar, como fai sempre que o capitalismo entra en crisis, a un sector da burguesía, aos “maos” do capitalismo, para salvar o conxunto do sistema. Asi foi no 72 cando a chamada “crise do petroleo” desmontou o crecemento economico da posguerra mundial: a culpa foi dos produtores do petroleo, dixeron, non dun sistema que ciclicamente ten crise. Na crise dos 80, foron os “bonos lixo”, os especuladores na bolsa os que tiñan a culpa, non o sistema.

Nos 90, despois da suposta victoria do capitalismo sobre o comunismo coa queda do muro de Berlin, foron os que se fixeron ricos coas famosas “.com”, é dicer, as empresas de internet. Mais ista crise levouse por diante unha das grandes da electricidade mundial, a ianqui EnRon. Tampouco foi o sistema quen estivo en crise, só os que quixeron lucrarse coa especulacion das “.com”; como se os propagandistas do sistema non fixeran campaña de publicidade sobre os beneficios de internet e as “.com” para o mundo.

E agora, coa nova crise detonada pola queda das hipotecas “subprime” (lixo, como os bonos dos 80 ou as especulacions a redor das “.com” de comezos de seculo), a culpa non a ten o sistema, senon que é dos que quixeorn lucrarse coa burbulla inmobiliaria.

Os especuladores levan sempre a culpa,.... mais nas costas dun especulador sempre ha un banco, e os bancos son a columna vertebral do sistema capitalista. Por iso, ista crise afecta non ás extremidades, como foi noutros casos (a crise mexicana, a rusa ou a arxentina), senon o corazón financieiro do sistema, nunha das dúas grandes potencias económicas do mundo, os USA.

Mas, porqué se os especuladores son os que teñen a culpa da crise, as medidas dos gobernos van contra os traballadores e os pobos?

A especulación ten unha lóxica que non é allea a estructura do sistema capitalista, senon que é unha consecuencia natural dele, polo que Marx descubriu hai xa máis de 150 anos, a lei da tendencia decreciente da taxa de lucro. Dunha maneira simple -e polo tanto perdendo os matices que haberia que profundizar-, co nivel de desenvolvemento das forzas productivas (tanto na capacidade productiva do ser humano como na maquinaria e tecnoloxía necesaria para pór en funcionamento unha empresa), é ingente a cantidade de capital necesario para manter a taxa media de lucro que lle compense ao capitalista facer o investimento. Por iso, vaíse ó diñeiro facil, á especulación, sexa os “bonos lixo” dos 80, as “.com” dos 90 ou as hipotecas do 2000.

Mais, a sociedade capitalista é unha sociedade de produccion de mercadorías, e se istas baixan o seu valor -que non é o mesmo que prezo, con iste podese especular, co valor, é dicer, o seu custe de produccion, non, pois o custe de produccion fundamental é o salario do traballador e a máis-valia do empresario, e isto é a loita de clases-, é dicer, sufren unha deflacion, deixan de ser rentabéis, agudizando a tendencia a especulacion. Ao final, producese un “fenomeno de tixolas”, onde o diñeiro ficticio non se corresponde co xerado pola explotacion dos traballadores, polo que devalúase, e rompe a economia, detonando a crise.

O ano pasado, a ruptura deuse nas hipotecas “subprime”, mais, como a crise é do sistema, de queda da taxa de lucro, o que só foi o detonante, esta extendendose polo mundo pola vía da queda da bolsa, da inflacion, da crise das inmobiliarias, etc.

Na Union Europea onde o control dos estados sobre os bancos é un pouco maior que nos USA (ista é unha economia absolutamente desrgulada), a crise estase manifestando coa inflacion, pois é a maneira que os capitalistas europeos queren recuperar a taxa de lucro. Neste sentido son “vulgarizacions” interesadas as que responsibilizan da crisis á queda no consumo; se realmente fora así, non despedirían, non baixarían os salarios, non precarizarían o emprego.... senon todo o contrario.

Tampouco podemos crer nas versions que din que a inflacion xurde en abstracto, como se ninguen decidira a suba dos prezos; a “man obscura do mercado” de Adam Smith ten ollos e cara, son os burgueses, os capitalistas, as súas organizacions patronais e os gobernos que suben as tarifas electricas, telefonicas, etc., ou ollan para outro lado mentras iso acontece. Tampouco son os salarios os que xeran a inflacion -iste é un argumento que asumen as direccions sindicais para manter a súa politica de pactos sociais e contencion salarial-, senon a ambicion do lucro polas empresas e os empresarios; é unha manifestacion da queda da taxa de lucro.

O Estado Español é unha mistura das consecuencias da crisis “á europea”, a inflacion, cos efectos da especulacion hipotecaria como nos USA, e estan ameazados miles de postos de traballo na construccion. O novo goberno do PSOE ten como unha das súas prioridades facer o que lle pediu a patronal o longo das eleccions: un plan de choque para recupera a economía. E xa coñecemos que cando a patronal exixe un plan de choque, quen pagan son os traballadores.

 

O caso galego ten a súas caracteristicas

 

Evidentemente non escapa a crise mundial, directamente, pois é parte da economia capitalista con multinacionais como Inditex, Pescanova, Bluesens, Televes, Calvo, etc., como pola súa dependencia da construccion, como acontece en xeral no Estado Español. Así, a inflacion bate nuns salarios de media máis baixos que os do conxunto do estado, ou a ameaza de desemprego na construccion é un feito ao que temos que sumarlles aqueles que emigraron, e agora teñen que voltar.

Mais, pola súa condicion de nacion “periferica” a especulacion urbanística que permitiu o desenvolvemento da España mediterranea e madrileña non afecta tanto. De feito, no PIB galego a construcción, a diferenza do resto do estado, esta despois dos sectores industrias como o metal (estaleiros e automovil), o textil e a conserva, e mesmo dos sector servizos (o comercio, especialmente). Mentras no estado é (era) o primeiro xerador de emprego, na Galiza non o é. Alen máis, na conxuntura xerada polo Prestige, estase a xerar unha expansion na industria da construccion naval, con Vigo e Ferrol construindo barcos como nos mellores tempos dos 70 (a ría de Vigo é hoxe a primeira potencia de construccion naval civil de Europa e unha das máis grandes do mundo).

Tal e como recoñece a prensa portuguesa, o “efecto Nunca Máis” tivo, e ten, un efecto expansivo, liberandoa do corse do caciquismo fraguista. Os investimentos da Xunta xa non van par o asfaltado dos puticlubs dos amigos dos alcaldes ou para subvencions de redes caciquiles; senon que estan o servizo do desenvolvemento burgués, tanto no rural como no urbano.

De feito, ha anos qaue asistimos a desaparicion do vello labrego e gandeiro galego, e no 2007, por primeira vez na historia, os empregos dependentes do agro e o mar baixaron dos 100 mil; o cal non significa unha queda na produccion do leite o do peixe. As empresas galegas no mar son unha das potencias mundiais, tanto pola pesca directa como no acuicola, establecendo “factorias coloniais” en Namibia, El Salvador, Arxentina, Islas Salomon, etc., ou desenvolvendo a tecnoloxia acuícola dende Pescanova ou Isidro de la Cal.

O caso do leite é máis complexo, pois a politica de Fraga de liquidar o sector, deixouno baixo minimos no que fai a transformacion, mais o gandeiro galego, hoxe, ten unha capacidade productiva cualitativamente superior ao que era a vella produccion gandeira; así, só unha empresa gandeira, Usgama de Boimorto, produce 2.5 millons de litros ó ano con 250 ou 300 vacas, e tiñan un plan de expansion para chegar aos 3 millons, que teñen paralizado pola queda dos prezos do leite.

Os conflitos coas grandes empresas envasadoras e distribuidoras é un conflito entre o pequeno e mediano burgués, o gandeiro, que exixe prezo rentable para a súa mercadoría e polo tanto máis lucro, dandolle o mesmo o prezo ao que chega ao consumidor (é dicer, ó conxunto dos asalariados), e os burgueses das envasadoras e distribuidoras, que queren baixar os custes de produccion, e así incrementar o seu lucro. O resultado deste conflito, como calquera conflito interburgués, é da concentracion da produccion en menos máns, coa desaparicion das explotacions que non esten preparadas para entrar na liberalización do mercado e o fin do sistema de cotas.

Porén, dende un punto de vista de clase, aos traballadores tanto nos ten que suban ou baixen o prezo do leite en orixe (casi mellor que non o suban), pois o que chega ó mercado non se corresponde coa suba dos salarios.

Como sempre dixemos, a Galiza de hoxe é unha Galiza asalariada e urbana. Mais é unha nacion oprimida no centro do capital imperialista, a UE, cunha contradiccion de ferro entre o seu papel imperialista a traves das grandes empresas galegas e a súa relacion de opresion co estado español, o que sen lugar a dubidas vai xerar enfrontamentos, mesmo da pequena e mediana burguesía como os gandeiros, ou outros sectores populares, co goberno central e a Xunta. O BNG apuntase a ser o seu representante politico, mais quen vai representar politicamente os intereses e as condicios da maioria asalariada da poboacion galega?.

 

A perspectiva da reconstruccion

 

Nese cadro de crise economica, e polarizacion social, os gobernos demostran o que son, xestores das necesidades dos capitalistas, para os que fan todas as politica; e atopamosnos co feito ineludible da desaparicion da esquerda institucional tradicional, como a demostracion do fin de calquer posibilidade de “reformas” cara un capitalismo de rostro humano. Non ha “xiro social” nos gobernos, diante da crise non son posibles concesions á maioria da poboacion traballadora, só politicas que abertamente defendan os lucros dos capitalistas.

Mais, tamén é un feito que os traballadores e os pobos non fican calados; respostan e loitan, fan folgas e mobilizacións contra as consecuencias da crisis, nunha perspectiva de que, coa agudizacion da crise, imos ter máis loitas e convulsións sociais.

O que esta a acontecer na America Latina, que esta a cristalizar en procesos de reagrupamentos internacionais e nacionais de organizacions politicas e sindicais. A situacion italiana, incapaces de estabilizar un goberno que leve adiante os planos da burguesía; as folgas en Grecia contra a inflacion, etc. Mesmo o que acontece nos USA, onde o “exito” de Obama só é a punta do iceberg do que esta a pasar na sociedade ianqui, con folgas obreiras contra a guerra, etc. Lembremos á pasada que Obama foi o unico representante que no Congreso dos USA votou en contra da guerra de Iraq, e no seu pasado esta a súa ligazon cos sectores radicais dos negros norteamericanos, polo que un sector da burguesía ianqui, asustada polo que pode pasar con outro Bush, aposta claramente por unha saída “popular”, polo Zapatero ianqui. E a Galiza non é “periferica” nesto; o contrario.

Fronte a crise capitalista, a maioria da poboacion traballadora faise máis receptiva aos mensaxes de loita contra as súas consecuencias. A loita polo socialismo comeza a non ser alleo á resolucion das necesidades das masas traballadoras e, mesmo, das súas aspiracions, senon que aparece como algo ligado á unha saída á crise capitalista. O problema é que isto non se corresponde co nivel de organización da esquerda, e se non se resolve ista contradiccion, todo pode ficar nun fogo de artificio e nunha nova derrota do pobo traballador. 

Por que, ha masa critica para a reconstruccion da esquerda. As consecuencias de Nunca Máis, a experiencia de loita que foi para miles de xovenes e traballadores galegos esta gravado a fogo nas conciencias; e o bloco social da manifestacion do 17 de febreiro demostrouno.

Para elo é necesario que organismos politicos como Causa Galiza, ou os foros sociais -cada  ún a súa maneira, reflicten a necesidade da reconstruccion da esquerda anticapitalista- partan das necesidades e inquedanzas da clase traballadora e o pobo, da loita contra a carestía da via e a crise, contra a privatizacion do ensino e a universidade (a LOU, a Lei de Calidade e o seu orixe, o proceso de Bolonia), a loita polos dereito democráticos (autodeterminacion, aborto, etc.), a solidariedade internacionalista cos traballadores e os pobos do mundo en loita; e sitúen no centro a denuncia e a mobilizacion social contra os gobernos do capital

Isto é, recuperen a politica como o que é, a ferramenta para a resolucion dos problemas do ser humano nunha sociedade de clases, rompendo coa “politica” da esquerda institucional, preocupada polo seu posto e o salario oficial. A crise capitalista non se vai resolver cun novo reformismo institucional, o capital non ten marxe de manobra para facer concesions, como foi na posguerra mundial; hoxe a crise do capitalismo só ten unha saída, bater duro sobre as condicions de vida dos traballadores e os pobos. Poren, a reconstruccion da esquerda anticapitalista convirtese no nú Gordiano da situacion.

 

Galiza, 20 de abril de 2008

 

 

Roberto Laxe

 

 

 

GALICIA HOXE

Hai, entre outros, tres procesos sobre os que é necesario reflexionar: a mobilización levada a cabo por milleiros de galeg@s o 17 de febreiro, a constitución e perspectivas de Causa Galiza e os resultados electorais do 9 de marzo.

A mobilización efectuada o día 17 en Compostela baixo o lema GALIZA NON SE VENDE, abre un proceso político-social novo, complexo, que é necesario analizar a fondo, pois de non ser así, pode ocorrer que non sexamos capaces de atinar cos novos elementos do mesmo.

O primeiro obxectivo político de quen apoiou a mobilización, debe ser poñerlle nome ó que se criticou, as políticas neoliberais, e os beneficiarios das mesmas, os emporios capitalistas galegos en primeiro lugar, foráneos en segundo e quen perde e esta a ser enganado pola Xunta bipartita nestes anos que culminan na mobilización GALICIA NON SE VENDE, os traballadores e traballadoras asalariados e sectores da pequena burguesía galega.

Pódese afirmar, sen medo a trabucarse, que foi unha mobilización interclasista, na que participaron traballadores industriais e de servizos, traballadores autónomos do mar e labregos, empregados públicos, profesións liberais, etc., é dicir sectores estes últimos que podemos identificar como pequena burguesía. Estaban presente os compoñentes básicos do que debe se-lo bloque social de avance cara ó socialismo.

A mobilización expresa un elemento central da situación de Galicia, a frustración, despois de tantos anos de goberno do PP, do entusiasmo de numerosos galegos e galegas pola chegada á Xunta do PSOE e BNG; frustración coas políticas, coas actitudes destas dúas formacións políticas e non dunha elite, dunha vangarda, senón dunha parte importante da poboación, que se decata que as políticas neoliberais seguen a dominar e o aguzamento da crise económica vailles endurecer as condicións de vida, sen que os que gobernan tomen medida algunha.

As declaracións de Paco Rodríguez nun diario ourensán, tentan desvia-los obxectivos da mobilización, reconvertela; de ser unha protesta contra da Xunta do bipartito, transformala nunha protesta contra as políticas das Consellerías do PSOE, cousa que non é verdade; o BNG recibiu o día 17, unha dura crítica pola súa actuación na Xunta e dende sectores moi próximos. A mobilización pon de manifesto as contradicións existentes no seo do sector maioritario do nacionalismo, que por primeira vez fanse explícitas na rúa. Contradicións que deben aumentar despois da campaña electoral última, e a renuncia expresa a presentar un programa, substituído pola proposta de liga-lo futuro do BNG no Congreso á vitoria do PSOE e a necesidade que poda ter dos seus votos.

Esta manobra “dialéctica” do dirixente nacionalista, indica o dano que produce a mobilización nas fileiras do BNG e o papel que tenta xogar Paco Rodríguez coa súa volta a Galicia. Disciplinar á UPG e adecuala á nova situación de controlar algunhas institucións do “poder galego”, para poñelas ó servizo de articular unha burguesía nacional. A miña opinión é que non volve para tentar cambia-lo rumbo á política do BNG e da Xunta, senón para cohesionar a organización da que é secretario, para poñer atrancos á crítica interna.

 

Pero esta mobilización é moi difícil que se traduza, transforme, en conciencia política que relance o proceso de loita de clases por causa da incapacidade da esquerda tradicional conectada a nivel estatal, para levar adiante este labor; sen dirección política o seu destino é o de ser unha expresión máis de cabreo, das moitas que se dan en Galicia, para finar diluíndose.

Por iso penso que Causa Galiza, como colectivo de forzas políticas galegas, onde concorren numerosos activistas, unha especie de vangarda política, ten unha enorme responsabilidade no momento de analiza-las contradicións que percorren a sociedade galega e establece-los obxectivos estratéxicos.

Hai que estudar o seu papel hoxe en Galicia, se acepta o reto de encabeza-lo movemento de frustración e darlle contido político e perspectiva, tamén orgánica, ou se mantén ó marxe do mesmo con posicións políticas que a maioría da cidadanía non comprende, que están lonxe das súas necesidades inmediatas, e nin lle levan, como colectivo de activistas, a participar nos conflitos sociais, nin axudan a facer avanzar a conciencia política.

Causa Galicia ten o risco de consolidar o que cada un dos seus compoñentes é: formacións grupusculares en moitos casos sectarias, homoxeneizadas por unha ideoloxía determinada, pero incapaces de ter influenza social; naceu con ese risco e hai que facer esforzos para que non aconteza. Como recorda sempre alguén, en política non hai ocos, non hai espazos baleiros, axiña son ocupados, por outras forzas políticas. Se Causa Galicia perde a oportunidade, de darlle a todo este movemento dirección política e estrutura orgánica é dificil que se poda atopar cunha conxuntura parecida en tempo.

Por iso creo que a determinación de constituír Causa Galiza ó redor do dereito de autodeterminación, pode chegar a ser un erro. A loita por este dereito, debe estar ligada ás necesidades da loita de clases. Introducilo coma se fixo, sen unha conciencia social, produto da loita, ligado á mesma é facelo dun xeito ó marxe da cidadanía. Ademais hoxe, nas situación de crise económica, nas que se manifestan máis descarnadamente as contradicións interburguesas, a loita polo dereito de autodeterminación, para que teña un senso proletario, debe ir ligado á loita pola superación do capitalismo e o avance cara o socialismo. De non ser así pode ser utilizado por sectores burgueses como expresión das devanditas contradicións. A loita polo control do mercado interno.

A loita polo dereito de autodeterminación hoxe é, en Galicia, un obxectivo estratéxico, a longo prazo; pero é necesario expoñer con claridade os obxectivos tácticos, a curto prazo, que nos van permitir avanzar.

Gústenos ou non, a xente entende a necesidade dun Estatuto, forma parte da súa cultura política e a pouco que se traballe politicamente, explíquese, se espalle un contido alternativo, que recolla as necesidades do pobo asalariado, que recolla o que se denunciaba o día 17, pódense abrir perspectivas de traballo político moi ligado ós devezos da maioría da poboación ca bandeira dun Estatuto para o pobo traballador. Que sería un avance incuestionable.

¿Pero enténdese do mesmo xeito a loita polo dereito de autodeterminación, entre os sectores populares? ¿Por que os traballadores asalariados galegos, os labregos, etc., precisan deste dereito hoxe e se teñen que mobilizar ata acadalo?. Sexamos realistas, na situación actual é moi dificil que os traballadores da industria, da construción, servizos, mariscadores, labregos, etc., entendan como obxectivo fundamental, central, da súa loita o dereito de autodeterminación, cando en Galicia non hai un proceso de loita de clases, só loitas espontáneas.

Por iso, o xeito como Causa Galiza fai a proposta pola autodeterminación paréceme vangardista e que a sitúa ó marxe das loitas, das inquedas e devezos do pobo traballador.

Dende o meu punto de vista Causa Galiza non debe ser unha forza autodeterminista que antepón os intereses da construción da nación ós intereses de clase; debe ser unha opción da clase traballadora asalariada. O seu obxectivo non debe ser “facer xirar á Xunta cara a esquerda”, senón construír unha forza de esquerdas. Polo tanto Causa Galiza non debe se-lo lugar de encontro de todas as forzas que loitan pola autodeterminación, senón onde conflúan todos os que loitan contra as políticas neoliberais e loiten contra do capitalismo e polo socialismo. Loitar polo socialismo é loitar polo dereito de autodeterminación dos pobos. Pero loitar polo dereito de autodeterminación, non leva indefectiblemente á superación do capitalismo e a loita polo socialismo.

E aínda que non sexa determinante, a loita dos traballadores galegos polo dereito de autodeterminación, para trunfar, debe contar co apoio das traballadoras e traballadores do estado español.

AS ELECCIÓNS DO 9-M EN GALICIA.

Se fora periodista e tivera que facer un titular co acontecido o 9 de Marzo, probablemente sería “O PSOE avanza, o PP baixa pero segue a ser maioría, o BNG mantense respecto as anteriores e EU-IU segue a perder votos”. Pero despois de contrastado o que pasou é necesario analiza-las causas e as consecuencias das devanditas afirmacións, aínda que o faga dun xeito resumido.

Unha primeira conclusión é que a esquerda, como forza que tenta un cambio de estruturas e avanzar cara a un novo tipo de sociedade superando a capitalista, ten desaparecido do panorama político galego. Os seus restos, EU-IU, non foi quen de aproveitar unha conxuntura favorable como é que o BNG deixe grandes espazos pola súa esquerda, mergullado no proceso de fabricación polo sistema da esquerda que precisa, tamén nas nacionalidades, para reafirma-lo consenso ó redor do estado capitalista, a monarquía e a “electocracia”, que non democracia, existente.

A perda de votos de EU-IU, nunha etapa sen crise interna e nunha deriva cara a dereita do BNG só se explica pola falla de dirección política que organice o traballo na sociedade, nas organizacións de base, carencia que leva a un proceso acelerado de seitarización, de pecharse sobre se mesmo.

O único traballo visible é o que se leva a cabo nos poucos concellos nos que se ten presenza. Algunhas veces preferindo gobernar, aínda que as políticas dende os equipos de goberno sexan moi dereitizadas, emprégase o argumento xustificatorio de “forzar un xiro á esquerda”, que facer unha oposición ligada ós problemas da sociedade, percorrendo os barrios, dando alternativas, facendo propostas, recollendo os problemas da maioría, forzando a participación cidadá, amosando “que hai políticas municipais de esquerda”.

Un segundo aspecto é que non se discute sobre os problemas de Galicia, que sitúe os intereses dos traballadores no centro do debate político, que chegue a conclusións e homoxenice a toda a organización.

A impresión é dunha perda de soberanía, séguense as directrices de Madrid e cando o que destila a dirección federal é seguidismo respecto á política do goberno central, en Galicia non hai política de oposición, como non sexa co tema de pedir que se abra a man para participar nas institucións; unha democracia burguesa nunca vai favorecer a presenza das forzas de esquerda nas súas institucións, só se lles permitirá participar dun xeito restrinxido, para que non se diga. E cando favoreza esta presenza dun xeito proporcional ós votos acadados, será por non representar un perigo para o sistema; indicará que esa forza política forma xa parte do propio sistema.

O BNG fixo unha aposta perigosa; centrar a súa proposta política na vitoria do PSOE sen maioría absoluta e converterse nunha “organización conseguidora” de fondos a cambio dos seus votos no Congreso. Unha proposta que lle deu en tempos, certa preponderancia a CiU de Cataluña durante uns anos. Pero conseguidora de fondos ¿para que políticas?. O autogoberno galego non permite ser impermeable ás políticas implementadas dende o centro e en segundo lugar é o partido minoritario dunha coalición no que o máximo poder o ten o mesmo partido que goberna en Madrid. Non ten nada que ver coa situación de CiU que gobernaba con maioría absoluta e a necesitaban tanto PSOE como PP, para darlle estabilidade ó goberno do estado, cando non acadaban maioría absoluta. Se o PSOE prescinde dos seus “servizos” e vai cara a un pacto que lle de maior estabilidade, co PNV por exemplo, vaise apreciar a falsidade do planteamento.

Pódese afirmar que aínda que o BNG conseguiu non perder representatividade e votos, entrou definitivamente nunha nova etapa do seu quefacer político que é a culminación dun proceso iniciado por Beiras, de abandono do campo da esquerda alternativa e aceptar ser unha “esquerda dentro do sistema”; se o diagnóstico non esta errado, nos próximos tempos, aínda que o poder homoxeneiza, veremos que as contradicións internas fanse máis evidentes.

Outro aspecto a subliñar é a perda de votos nas zonas urbanas, a ruralización da súa base electoral, continuando o proceso constatado nas eleccións municipais.

O PSOE non conseguiu despraza-lo PP do primeiro posto a pesares da perda importante de votos e da mingua constante nas áreas urbanas. Iso pon en evidencia a dificultade para derrotar un bloque de poder como o configurado nos anos en que o PP dominou a Xunta e a maior parte das institucións galegas, con fortes alicerces sociais, institucionais, culturais e orgánicos. Se a isto engadímoslle que non hai unha política alternativa, só perspectivas de alternancia, que sectores populares non atopan na actual Xunta solución ós seus problemas, a cuestión de votar PSOE ou PP, para unha grande parte dos electores, aínda non esta tanto en función do programa político como no costume, fidelidades personais, a amizade, a dependencia da rede caciquil, etc. Para derrota-lo PP é condición necesaria a súa derrota electoral, pero non é suficiente; é preciso derrota-las políticas que o PP asentou en Galicia nos anos en que controlou as institucións e para iso é imprescindible a reconstrución da esquerda galega.

Galicia marzo 2008

Carlos Dafonte

SOBRE LOS RESULTADOS ELECTORALES DEL 9-M

De los resultados del 9-M sacaría dos  conclusiones fundamentales; la primera que certifican  la culminación de la derrota de la izquierda  iniciada en la transición política y la segunda y muy unido a la anterior,  y que políticamente se expresa en el bipartidismo, el dominio  absoluto de la oligarquía financiero –industrial en las próximas Cortes. La clase dominante española por medio de los dos partidos estatales que la representan, PSOE y PP, acumulan mas del 83 % del número de votos y se encuentra en una situación privilegiada  para hacer frente a la agudización de la crisis estructural del modelo de explotación español,  que coincide con una nueva etapa recesiva a nivel mundial.

El triunfo del PSOE va a permitir que la recomposición del modelo de explotación se haga sobre las espaldas de los trabajadores asalariados, con una oposición pequeña por parte de los afectados. Si “el partido de la izquierda” toma determinadas medidas con un marcado carácter antisocial, serán menos contestadas que si las aprueba  “el partido de la derecha”; el típico juego en el sistema bipartidista. Si a esto le unimos la estrategia de calma social llevada a cabo por las cúpulas sindicales, completamos el cuadro a corto plazo.

Sólo la lucha espontánea de los trabajadores, repito espontánea, puede introducir hoy, alguna piedra en el mecanismo de dominación diseñado para el período próximo.

El descalabro electoral de IU estaba anunciado; es el resultado de una trayectoria política deplorable, de apoyo a las políticas neoliberales del PSOE y no hacer nada por defender un espacio electoral propio, de centrar toda su actividad en la acción institucional, de abandono de la movilización social e instrumentalización de los movimientos, de pérdida de identidad fagocitada por Iniciativa per Cataluña,  la organización que más hizo por destruir IU cuando sí tenía un proyecto de sociedad, un programa electoral y un discurso nítidamente diferenciado del PSOE. La izquierda solo puede avanzar electoralmente si se confronta con la derecha, pero también con la organización diseñada y financiada por la clase dominante para jugar ese papel. Que susto se llevó la oligarquía, cuando en un determinado congreso, el PSOE se negó a abandonar el marxismo; que espectáculo más deprimente el ofrecido por  sus medios informativos y sus intelectuales orgánicos, funcionando a plena máquina, hasta conseguir revocar el acuerdo y la resurrección de Felipe González cual ave fénix, de entre las cenizas de la traición al proletariado español. Ya estaba preparado para el pacto con los poderes fácticos, Iglesia, dinero y ejército y el camino allanado para el triunfo de 1982.

Aunque parezca una afirmación derrotista, de la izquierda del estado español solo quedan escombros; las causas hunden sus raíces en la derrota de las clases populares frente a la sublevación militar y en los años de dictadura; no es fácil reconstruir las organizaciones en una situación de carencia de libertades y aquellas que durante la dictadura encabezaron y lucharon  durante muchos años en solitario por las libertades y el socialismo, iniciaron el periodo de la transición política hacia la democracia burguesa, lastrados por una honda crisis, que lleva a su desmoronamiento político y organizativo en muy pocos años.

Las causas de esta situación hay que buscarlas, entre otros aspectos,  en primer lugar en su desarme ideológico durante los años de la dictadura, mal endémico de la izquierda española, que carece de elaboraciones teóricas, de análisis de la realidad desde un punto de vista revolucionario, marxista; quizá por las condiciones de clandestinidad, pero la realidad es que  no hay izquierda europea que tenga teorizado menos, escrito menos, que menos tenga elaborado políticamente. Estas circunstancias se agigantan cuando la democracia interna es débil, la discusión y la información restringida y el concepto piramidal del partido crece.

En segundo lugar y muy unido a lo anterior, se encuentra la deriva que se le va a dar a la llamada “política de reconciliación nacional”; planteada en un principio como la necesidad de unir sectores populares, con independencia del bando con el que participaran en la guerra civil, para hacer frente a las políticas franquistas que golpeaban a todos ellos, se convierte en un acercamiento a sectores de la burguesía y del gran capital, que comenzaba a considerar al franquismo como un obstáculo para su integración plena en el capitalismo internacional. Una política que buscaba en principio, el fortalecimiento de la lucha de clases, se convierte en una política de conciliación de clases y sitúa al PC, como un elemento más, y en ciertos aspectos clave, del sistema político nacido en la transición.

Un tercer aspecto, tiene que ver con la transformación del PC en un frente antifranquista que lo llevó a la quiebra de la necesaria cohesión ideológica y la sustitución de cuadros obreros por “intelectuales y profesionales de prestigio”, que solo buscaban un cauce para expresarse políticamente. En este frente antifranquista se produjo un solapado proceso de luchas internas donde sectores radicales, antimarxistas,  alcanzaron importantes posiciones en la dirección y que más tarde abandonaron la organización para buscar amparo bajo las siglas del PSOE. La mayoría de las veces produciendo hondas crisis y divisiones internas.

Un cuarto aspecto, que tiene mucho que ver con la falta de elaboración teórica, la discusión y la debilidad de las posiciones marxistas, es una visión de la estrategia de la toma del poder, del análisis del estado capitalista y de la “vía hacia el socialismo” basada en una visión parcial y tergiversada del pensamiento gramsciano, para justificar la posibilidad de una vía exclusivamente parlamentaria, colofón de la política de conciliación de clases y aceptación de la neutralidad del estado capitalista.

En las circunstancias de crisis comunista, nace en 1986 IU; para una parte de sus fundadores, como la nueva fuerza política  que sustituya al PC, avance en la colaboración con el PSOE y cuando este objetivo no lo consiguen, e IU inicia una política de confrontación con el PSOE que permite que en 1996 se alcance el mayor número de votos y superar el 10%, algo inaudito en una fuerza de la izquierda alternativa, que se confronta con el sistema y sitúa la necesidad del combate político cultural contra el pensamiento único y el neoliberalismo, sectores de la organización, con fuerte apoyo mediático, la conducen hacia  una nueva crisis a partir de 1997, de la que ya no fue capaz de recuperarse.

Es indispensable la reconstrucción de la izquierda en el estado español, para hacer frente a la clase dominante y avanzar hacia una sociedad más justa,  pero sobre todo de la pieza básica de la misma, el movimiento obrero, en sus dos acepciones, política y sindical. Pero para ello hay que romper con viejas inercias, sectarismos, infantilismos varios.

Es posible la revolución en los países del centro del sistema, pero se necesita estudio, debate, organizar, unir, imbricarse en los problemas y conseguir que la teoría revolucionaria sea asumida por amplias capas de la sociedad.

 

Carlos Dafonte

 

 

O DEBATE

¿Serven para algo os debates na campaña electoral? Mellor dito ¿Serve para informa-los electores sentar a dúas persoas diante das cámaras de televisión para facer un debate do que previamente se pactaron tantas circunstancias que é imposible que a cidadanía teña elementos de xuízo para determina-lo seu voto?.

Observando o que esta a pasar na presente campaña, lémbrome das verbas de Anthony Howard, escritas en 1968 sobre os dous líderes que aspiraban á presidencia norteamericana, recollidas polo profesor da Universidade de Pricenton Freed Greenstein, que consideraba que “calquera europeo ten que aprender acerca da política norteamericana...que a división existente entre eles non é ideolóxica, nin filosófica, é só persoal. É unha discusión entre dous homes para ver quen deles esta mellor capacitado para ir a Casa Branca”. Pois ben, á vista do contemplado no debate entre Rodríguez e Rajoy, teño a impresión de que do que se trata nas campañas actuais é de ofrecer personaxes que transmitan confianza ós electores; confianza que está ó marxe dun proxecto de sociedade, dun programa e polo tanto da busca das políticas adecuadas para solucionar os problemas que a sociedade padece. Era estremecedor escoitar a un asesor de imaxe falando nos prolegómenos do impacto que podía ter que o candidato suara, que o colleran coa mirada perdida e toda outra serie de sandeces. ¿Pero será certo que hai electores que deciden o seu voto en función do funcionamento dunha glándula sudorípara?

Coñecemos a capacidade do capitalismo para transformalo todo en mercadoría, os candidatos non deben escapar a esta lei; o marketing encárgase do resto, pero os “consumidores” xa comezamos a estar fartos das mercadorías falsificadas, e o debate entre os dous candidatos situou en primeiro plano a falsificación política que significa o bipartidismo.

Rajoy situou algúns problemas sobre a mesa, suba dos prezos, das hipotecas, aumento do paro, inmigración, terrorismo, informe Pisa sobre a educación, memoria histórica, creba de España a causa da tramitación do estatuto catalán e do referendum anunciado polo presidente Ibarreche, etc.. Os temas que veu expoñendo nos últimos catro anos nas Cortes, engadíndolle o da suba dos prezos e a posible entrada en “desaceleración” da economía española. Fixo de periodista, non de político, constatou uns feitos, pero non expuxo as razóns dos feitos nin as alternativas para modificalos. O presidente Rodríguez fronte a aquela avalancha contestou sacando cifras e estadísticas da época de cando o seu vehemente opoñente era ministro. Reproduciron os debates que tiveron ó longo da lexislatura, e os que somos espectadores atentos do que acontece, a cada intervención dun, coñecíamos a resposta do outro, todo previsible e aburrido; e así rematou.

No tinteiro quedaron as reformas laborais, a precariedade dos empregos, a enorme taxa de temporalidade, a maior da U.E., en 2007, 9 de cada 10 contratos foron de carácter temporal, saen a 5 contratos ano por traballador; os baixos salarios mentres os empresarios acadan fabulosos beneficios; ¿que vai pasar coas pensións diante da suba xeneralizada dos prezos?; os enormes gastos militares que se comen case a totalidade presupostaria da investigación; os miles e miles de millóns de euros que os contribuíntes do estado temos que poñer para “salvar” as trampas dos bancos; a nosa presenza militar en numerosos países en apoio da política imperialista dos EEUU, a represión desmesurada contra o movemento obreiro e popular nos últimos meses, a necesidade de mellora-los servizos, a presión fiscal sobre os traballadores asalariados que subiu 3 puntos do PIB mentres que o número de millonarios medra ó maior ritmo de Europa, despois da Rusia de Putin; que van facer para sacarnos da cola da U.E. en gasto social?; o tema do Imposto de Patrimonio; que a illa de Aruba que pertence a Holanda, sexa un paraíso fiscal ou que o Banco de España vai conceder autorización a oito entidades bancarias españolas para que fixen elas as “normas de control” ¡¡¡en plena crise financeira!!!. E podíamos seguir poñendo sobre a táboa, toda unha serie de problemas que non queren tocar, que afecta á cidadanía e sobre os que nada teñen que dicir pois están de acordo.

Senteime diante do televisor con papel e lapis cun obxectivo tripla, constatar a existencia de dous proxectos económicos en confrontación, ese foi o remate de Solbes no seu cara a cara con Pizarro, se analizaban os problemas dos cidadáns e por último se lles daban solucións. Teño que recoñecer que non acabei frustrado, pois nada esperaba, só confirmaron o que veño dicindo dende hai anos.

Creo ademais, que os debates deben ter outra dimensión; se todo indica que non vai conseguir ningún dos dous partidos maioritarios, maioría absoluta, é lóxico que os que van decidi-lo goberno, IU, ERC, BNG, CiU, etc., estiveran presentes para coñece-los puntos de encontro e de disenso. Creo é o máis democrático.

Unha vez finado o debate, entrouse no “mellor do espectáculo”, a intervención de numerosas mesas en diferentes medios, constituídas por comentaristas e periodistas e nalgúns casos o espectáculo foi bochornoso. Algúns, máis que periodistas, condición que debe levar a un compromiso coa verdade, amosaron que son “hooligans” ó servizo dos intereses empresariais que representan cada un dos dous partidos maioritarios e tentaron por todos os medios, as veces rachando coas normas máis elementais de educación, convencernos de algo distinto do que todos vimos.

Esa actitude é resultado dos intentos de implanta-lo bipartidismo, o que leva á deriva de determinados medios e periodistas a actuar como verdadeiros “intelectuais orgánicos”, dispostos a conculcar calquera verdade co obxectivo de “leva-la auga o seu muíño”, neste caso da empresa, defende-los intereses do seu patrón.

Non debemos esquecer que na democracia, aínda que sexa burguesa, a información e o papel dos medios de comunicación é fundamental. Na súa ausencia o sistema convértese nunha poliarquía.

En Galicia Febreiro de 2008

Carlos Dafonte

 

CAMPAÑA ELECTORAL E CRISE ECONÓMICA E POLÍTICA

            Lenin afirmaba que nas crises revolucionarias era cando máis estupideces se escoitaban. Pois ben, facendo un simil, podemos dicir que nas campañas electorais e cando maior número de falsedades e parvadas se airean.

            A campaña electoral discorre nun marco dominado por dous procesos moi determinantes; en primeiro lugar nun contexto de deterioro sistemático do estado de dereito, froito do pacto entre os dous grandes partidos como consecuencia do que xa denunciamos hai anos, da necesidade do sistema e dos partidos que o garanten, de reducir o marco democrático para afogar as manifestacións de repudio a unha situación económica que cada vez se deteriora máis e que se carga sobre as costas dos asalariados, e en segundo lugar, por  celebrarse coincidindo cun repunte moi fondo da crise económica que sacude ata os alicerces do sistema capitalista. Situación esta última que debe permitir a aquelas forzas alternativas, facer unha análise fonda da realidade do sistema capitalista, das súas crises, e tentar levar a una parte dos traballadores galegos a posición da esquerda, ausente da campaña electoral.

Estas peculiaridades acrecentan o triste espectáculo, que as veces lindaría ca comicidade  senon fora porque afecta a millóns de traballadores, dos políticos neoliberais que ocupan as tribunas, pasándose a bola duns a outros, como nenos a quen collíches facendo una falcatruada; incapaces de facer unha análise  da grave situación. Actuando como se o problema non fora con eles. Como se en todos estes anos non tomaran decisión alguna que poidera influir na situación actual. Como se a crise fora xenerada polas hipotecas con risco dos EEUU ou pola suba dos prezos. Esa é a febre, algúns dos síntomas dunha grave enfermidade, consecuencias da crise, pero non a xénese da mesma.

            Os mesmos políticos que hai medio ano, no debate do “Estado da Nación”,  cando xa se tiña coñecemento do que estaba a ocurrir no outro lado do Atlántico coas hipotecas sen garantías, e o setor da construcción do estado desacelerándose a marchas forzadas, repitían machaconamente que a economía marchaba a toda máquina dende as bancadas do  goberno e os seus aliados, e a oposición matizaba que si a economía ía tan ben, era grazas  ós gobernos de Aznar. E con esta cantinela seguiron uns meses máis.

¿E agora que, inútiles? ¿Pero podemos chamarlles inútiles a quen garantiron nestos últimos 20 anos,  grazas ás medidas tomadas dende o goberno, de carácter económico, laboral, social, e de todo tipo, a sobreexplotación dos traballadores para que as grandes empresas e emporios económicos, acadaran enormes beneficios?. Hai que recoñecer que fixeron un bo traballo a favor dos inimigos dos traballadores. E as campañas electorais serven  para que as crases sociais expresen por medio do seu voto, o acordó ou desacordo coas políticas realizadas. E dende o punto de vista dos asalariados non debe darse ningún voto a quen fixo todo o posible para que banqueiros, especuladores e grandes empresarios fixeran “o agosto” nestes anos. E tampouco á oposición, que contemplou complacida nestes catro anos como o goberno levaba adiante políticas económicas e reformas sociais que eles planearon cando foron goberno.

Confírmase nesta campaña a inexistencia dunha confrontación de programas; só hai confrontación de consinias, anécdotas e como dixen ó principio, un relatorio entusiasta de parvadas acollidas con entusiasmo por uns futuros votantes cada vez máis despolitizados.

Pero cando falamos de crise ¿de que crise estamos a falar e padecer e que sen remedio se vai a extender polo planeta nos próximos anos?. A crise é xerada pola caída da taxa de ganancia do capital produtivo dende hai anos, a súa marcha cara á especulación financieira, concretada en numerosos “produtos” e propiciada polas medidas tomadas polos políticos que nos gobernan tanto na Unión Europea, os EEUU e outros centros económicos, a falla de controis da, como alguén chamou, “economía casino”, ata chegar á situación actual, resultado de todo tipo de irregularidades consentidas por Bancos Centrais, Ministerios de Economía, etc. E agora hai que recurrir a inxecta-lo sistema millóns e millóns de millerios de euros de todos os contribuíntes, para defender os intereses duns poucos, a iso chámanlle protexe-la liquidez, que se apropiaron e dilapidaron a enorme cantidade de riqueza producida nestes anos polos traballadores.

            O capitalismo atópase na encrucillada de estar exposto a constantes crises cada vez máis fondas, seguidas de recuperacións cada vez máis curtas. Xa non poden recurrir a unha guerra xeneralizada para destruir forzas produtivas e iniciar un periodo expansionista, como ocurriu dende o final da segunda guerra mundial ata finais  da década dos sesenta do século pasado.

Esta crise financieira ten como nó central á gran potencia mundial, os EEUU, que se unen a Xapón, que aínda non superou o estalido da súa burbulla financieira de principio dos anos 90 e o desastre dos chamados “tigres asiáticos”, nos  anos finais da mesma década. Salvo no caso xaponés a periferia do sistema foi onde se produciron as crises, Brasil por dúas veces, México, Rusia, Sureste de Ásia, pero agora afecta a outro país central.

Unha potencia mundial que ven dando síntomas de febleza dende hai anos; non debemos esquece-la desaceleración da súa economía dende principios de século, estoupido da “burbulla das punto.com” e o comezo da recesión dos anos 2000-2001,   que o seu déficit comercial, aínda que pareza un paradoxo, o maior do mundo,  é un dos  motores da economía mundial. Dicir como dixo o comisario europeo Almunia, nunha entrevista televisada, que os problemas económicos afectan só ós EEUU, é ter un desprezo absoluto pola intelixencia dos demáis e o sentido común. A crise xa é global e se vai aguzar.

            PSOE e PP, en plena precampaña amosan a súa cobardía para dirixirse ós afectados e explicarlles a verdade sobre a situación e as previsibles consecuencias; síntense cómplices da realidade e tentan distrae-la atención con outros temas, se ó non ir Gallardón representa un “xiro á dereita” do PP ou o debate ca Igrexa …,  acompañadas estas falsas polémicas de medidas absurdas, como dar 400 euros que non se aclara como se vai facer nin a quen beneficiar, para sair da crise, caso do PSOE, ou fichar a un tal Pizarro, apresentado como un “gurú” das finanzas, con fortes ligazóns co capital financiero, para garantirlles, supoño,  ós que se enriqueceron fraudulentamente nestes anos, que a “festa vai continuar” e que a crise, coma sempre a pagarán os asalariados, e repitir machaconamente que os prezos aumentan e cada vez hai máis paro, no caso do PP, algo que é obvio, pero incapaz este partido de dar solución alguna, ou que se van plantar 500 millóns de árbores en catro anos. ¿Alguén pode pensar que a suba dos prezos, das hipotecas e o aumento do paro pódese solucionar con entregar 400 euros; ou que os temas medioambientais coa plantación dun número desorbitado de árbores?

            E o BNG ó seu, a converterse nun “grupo conseguidor” nas Cortes do Estado, cunha mensaxe neutra, “conseguir para Galiza”, esquecendo un principio básico de todo o que se quera considerar de esquerdas, que a sociedade esta dividida en crases sociais, que hai explotados e explotadores e os que dende o goberno controlan a administración central do estado, fan políticas a favor dos explotadores e o seu socio na Xunta tamén. O voto afirmativo ós Orzamentos Xerais do Estado, nos que se plasma una política económica  de carácter neoliberal,  foi un paso máis que alonxa ó BNG do campo da esquerda. E os cartos conseguidos non van ir a beneficiar ós traballadores asalariados, á maioría dos galegos, senón para pagar obras que serven para que algúns empresarios sigan a recibir prevendas pola construcción de megaproxectos, que non solucionan a carencia das infraestruturas necesarias.

            As cifras que afectan os bolsos da maioría dos galegos como do resto dos habitantes do estado, son inecuestionables, enormes subas dos prezos dos artigos de primeira necesidade, tasa de inflación moi alta, aumento do paro, gran número de contratos lixo e de traballadores con salarios inferiores ós mil euros ó mes, enorme déficit comercial, o segundo con relación ó PIB dempois dos EEUU, o índice de produción industrial descendeu nestes anos, pinchazo da burbulla inmobiliaria, un proceso acelerado de deslocalización de empresas, o turismo, o segundo gran vector do crecemento do PIB afectado por este repunte da crise mundial; redución do consumo interno; o estado español é o único país da OCDE onde nos últimos dez anos os salarios perderon poder adquisitivo, a renda media do 20% dos fogares con menores ingresos reduciuse nun 23,6%, mentres a do 10% máis rico aumentou nun 15 %. Mentres na última década os beneficios empresariais aumentaron un 73 % , os salarios baixaron un 4 %. Según o Banco de España no 2005 o 70,9 % das familias adicaban o 40 % da súa renda a pagar as débedas contraídas pola compra da vivenda…E podíamos seguir dando datos, cifras e tantos por cento ¿Pero estase a falar destes temas con fondura na campaña?

Nestas circunstancias bótase en falla que na campaña non haxa una voz que plantee una política alternativa, dende o punto de vista dos asalariados, que formule una política económica dende a esquerda, que sirva de enganche para os millóns de mulleres e homes que levan anos soportando as medidas neoliberais e sobre os que a crise se vai abatir con maior virulencia. Se cando dicían que estabamos nunha economía de “primeira división”, os asalariados tivemos que apreta-lo cinto, perdendo poder adquisitivo, sufrindo reformas laborais que precarizaban o emprego e toda outra serie de medidas por todos coñecidas,  o que nos espera na época de “vacas fracas” só poderemos enfrontalo se nos aprestamos ó combate e reconstruimos o tecido social e as organización propias dos traballadores.

            E para poñer atrancos a esta necesidade, dende o poder, coa axuda da oposición e a complicidade  silenciosa doutros, empréndese una campaña contra os movementos populares, reprimindo, multando e tentando aillar todo o que poña en cuestión a situación actual. Para evitar que as mobilizacións, polo de agora espontáneas dos traballadores, cristalicen en conciencia política.

            A nivel político, o malestar exprésase poñendo en cuestión a monarquía, en principio por capas de traballadores novos que observan como o “sistema democrático”, a pesares de manterse sobre a base do propagandístico “un home una muller un voto”, e ser na sociedade maioría os traballadores asalariados, nunca se levan adiante por parte dos elixidos políticas que verdadeiramente lles favorezan.

E os partidos do sistema teñen que pechar filas á redor da monarquía, dun xeito moi similar ó que se levaba a cabo nos tempos da ditadura. Pero todo esto amosa a febleza do sistema que non pode soportar a queima dunha ducia de fotos e catro críticas, moitas veces mal orientadas e un incipiente movemento de masas pola III ª República.

A dureza da represión actual indica que o sistema  prefire curarse en saúde e poñerlle atrancos ó movemento popular cando está no comenzó da súa reconstrución, que ter que enfrontarse ó mesmo cando sexa máis poderoso. E faino sen importarlle conculcar os máis elementais principios do estado de dereito.

            Por iso, para as xentes da esquerda, a campaña electoral é o momento de dicir con claridade que NON NOS REPRESENTADES e que é preciso iniciar a RECONSTRUCIÓN e o xeito activo de amosar este obxectivo, e o VOTO EN BRANCO.

Galicia febrero de 2008

Carlos Dafonte

           

           

A QUEDA DO GOBERNO PRODI. DECLARACIÓN DO PARTIDO DE ACCIÓN COMUNISTA

 

 

 

1. Logo de case dous anos de ataques sen precedentes aos traballadores, aos xovenes, aos parados, aos inmigrados, o goberno Prodi quizas chegou o final do seu percorrido. A causa do fin deste goberno o choque intestino entre grupos politicos, sectores e aparellos do Estado burgues (maxistrados e parlamentarios), un choque entre bandoleiros alimentado pola falta de acordo ao redor dun mecanismo electoral diferente, capaz de garantir, de xeito máis eficaz, a estabilidade parlamentaria das coalicións de alternancia burguesa. A incriminacion do ministro da Xustiza Mastella, e de toda a súa familia parental e politica (faísca que levou ao actual estalido), saca a luz, por enesima vez, o entrelazamento inextricable entre negocios licitos e ilicitos nun sistema social, o capitalismo, baseado pola súa natureza sobre a explotacion do traballo asalariado e sobre a corrupcion que florece nos aparellos politicos e estatais destinados a administrar os beneficios da burguesia. Esta crise politica colócase no escenario da crise financeira mundial e no cadro máis xeral da podremia deste sistema que, para aumentar os lucros dun puñado de persoas continua producindo matanzas, tanto nas fábricas como nas frontes das guerras coloniais.

 

2. Varias son as hipotesis da conclusion desta crise: a adquisicion dalgun senador para sosten do goberno, na usual compravenda parlamentaria; un goberno "tecnico" ou "institucional" para sancionar unha nova, e todavia mais estafadora, lei electoral; novas eleccións dentro de poucos meses. A conclusion dependera do resultado do choque en curso no parlamento, hoxe mais que nunca acorde coa definicion feita por Rosa Luxemburg de "galiñeiro da democracia burguesa”.

 

Ningunha destas conclusións é vantaxosa para os traballadores. A continuidade deste goberno permitiria a Prodi levar adiante aquelas medidas de guerra social e guerra militar (deica pouco sera votado a refinanciacion das misións militares) que o imperialismo italiano impón ao goberno. Un goberno de transicion continuaria con estas politicas e só serviria para preparar novos mecanismos electorais para garantir ao proximo goberno burgues unha mais adoitada base parlamentaria para evitar contratempos e asi poder concentrarse mellor no seu traballo anti-obreiro. Novas eleccións levarian á vitoria dun dos dous polos da alternancia burguesa e á constitucion dun executivo que, prescindindo de quen o dirixa, recolleria o "exemplo" de Prodi e desenvolvería as politicas solicitadas pola patronal para facer pagar a crise economica do capitalismo aos traballadores.

 

3. Neste marco, resultan grotescas as declaracións dos dirixentes de Refundacion Comunista. Despois de votar e apoiado cada medida anti-popular de Prodi, mesmo as medidas racistas e a persecucion dos inmigrados, os dirixentes de Refundacion declararon hoxe que a interrupcion prematura da lexislatura impediria aquela "gran redistribucion social" que anuncian como " inminente ", de dous anos a esta parte, para facer tragarlles aos traballadores os sacrificios. Giordano[1] tamen dixo que a posible caida de Prodi seria debido á conspiracion de presuntos sectores " reaccionarios" da burguesia, asustados pola influencia exercida por Refundacion sobre este goberno.

 

A realidade é ben diferente: a burguesia, os seus sectores principais, non conxuraron contra o goberno. Hoxe en coro toda a gran prensa burguesa (da Repubblica ao Correr della Sera, da Stampa a Il Sole 24 Ore), definen "irresponsable" o paso de Mastella[2]. A gran burguesia apoiou desde o principio a este goberno porque sabia que levaría adiante un violento ataque aos traballadores sen producir unha adecuada reaccion social, por medio do papel de colchon desenvolvido polas burocracias sindicais (Cgil á cabeza) e das burocracias socialdemocratas (Prc, Sd, Pdci, Verdi[3]). O que prefire hoxe a gran burguesia non é, polo tanto, unha volta de Berlusconi (ao cal, con todo, aceptaria, se é necesario, como fixo nos anos pasados), senón mais ben un menor espiritu pendenciero no “galiñeiro parlamentario”, (conseguido por unha lei electoral diferente) e, se é posible, o relanzamento desta mesma formula de goberno, eventualmente cunha nova coalicion entre o recien nado Partido Democrata[4] de Veltroni e o futuro partido socialdemocrata para cuxa fundacion traballan os catro partidos da esquerda, o Arcoiris[5].

 

Todos os gobernos son bos para a patronal sempre que sexan capaces de tutelar os lucros das empresas: e a formúla do centroesquerda revelouse, ata agora, a mais eficaz en tal sentido, pois é aquela preferible no xogo da alternancia entre os dous polos. Xogo que, en todo caso, garante á burguesia vencer sexa como sexa, como un xogador de ruleta que apunta ao mesmo tempo sobre o vermello e sobre o negro, sobre o par e sobre o impar.

 

4. Os feitos destes meses e os desenvolvementos destes dias confirman a leccion de toda a historia do movemento obreiro; leccion que recuperamos e defendimos desde o nacemento da nosa organizacion, a partir dunha escision de Refundacion Comunista, en abril de 2006 (saímos mentres outros dirixentes daquel partido preparáronse para a reparticion dos cargos): non hai goberno amigo dos traballadores no capitalismo, non hai posibilidade de "condicionar" os gobernos da burguesia, o papel dos comunistas é desenvolver a oposicion a cada un destes gobernos para preparar as relacións de forza necesarias para derrocar este sistema social e os seus gobernos e abrir paso a un goberno dos obreiros para os obreiros. É un camiño longo e dificil pero, como se ve, non hai atallos.

 

Poren, hoxe corroboramos que ningunha das solucións que pode saír do galiñeiro do parlamentarismo burgues pode satisfacer as esixencias, tamen inmediatas, das masas populares. O epicentro do choque non esta entre as cadeiras de brazos aterciopelados de Mastella, Dini e D´Alema: o epicentro esta na loita de clases nas rúas e nos lugares de traballo, na reanudacion da conflitividade obreira que foi afogada nestes dous anos (cunha disminucion historica das horas de folga) pola ausencia dun gran sindicato de clase e un partido comunista con influencia de masas.

 

Fai falta entón partir das loitas e das experiencias xa en curso de oposicion de clase ao goberno, para construír un gran sindicado combativo e non pactista, e un partido comunista revolucionario. Fai falta unir aos traballadores, os precarios, os parados, os traballadores inmigrados, ao redor dunha plataforma reivindicativa que derroque todas as politicas sociais e militares dos gobernos de centrodereita e centroesquerda que se alternaron nestes anos. E, sobre estas bases, tambien construír, onde sexa posible, unha representacion do mundo do traballo nas institucións burguesas, para utilizalas como tribuna das loitas. Aquela tribuna que ata agora falta non só pola responsabilidade das burocracias socialdemocratas, senón tambien polas oscilacións daquelas organizacións como Esquerda Critica de Turigliatto[6] (que se define non ao azar "tendencialmente á oposicion") ou como as minorias do PRC que, cos seus parlamentarios, ata hoxe apoiaron as principais medidas do goberno ou non avanzaron mais aló dunha loxica de abstencións, non participacións ao voto. Ou, como máximo, mais aló dalgun raro voto contrario (pero só cando foi irrelevante na aritmetica parlamentaria).

 

5. O epicentro da loita de clases esta fora do parlamento e dos seus choques interiores, esta no desenvolvemento das mobilizacións dos traballadores. En canto ás eleccións, case indubidablemente anticipadas (a proxima primavera ou, no caso de gobernos de transicion, á seguinte), constituiran, neste marco, un momento secundario pero en todo caso posible de batallar polos comunistas. Como PdAC estamos dispostos, na autonomia do noso proxecto revolucionario global, á constitucion de bloques electorais con todas as forzas que se colocasen estratexicamente fora dos dous polos da alternancia burguesa e estaran listas a construír unha firme e real oposicion de clase á burguesia nos lugares de traballo, nas rúas e tamen no parlamento.

 

 

 

Roma, o 22 de xaneiro de 2008.

 

 

 

[1] O secretario de Refundacion Comunista.

 

[2] Cuxo partido - Udeur - quitoulle a confianza ao goberno.

 

[3] Partido da Refundacion Comunista, Esquerda Democrata, Partido dos Comunistas Italianos, Verdes.

 

[4] Resultado da unificacion dos herdeiros do vello Partido Comunista e da vella Democracia Cristiá.

 

[5] Ver nota 3.

 

[6] Franco Turigliatto é un senador do O seu elixido por Refundacion Comunista

 

 

SOBRE O REFERENDUM CONSTITUCIONAL EN VENEZUELA

Se o debate producido e as informacións dadas no estado español sobre o referendum celebrado en Venezuela o día 2 de decembro, serviran de termómetro para establece-lo grao de saúde do sistema democrático, habería que chegar a conclusión de que se atopa enfermo, en situación agónica.

O mesmo diagnóstico que se puido facer con ocasión do golpe de estado de 2002, que contou , segundo dixo o actual ministro de asuntos exteriores señor Moratinos, co apoio do goberno do PP e foi recibido con alborozo pola maior parte dos medios de comunicación e partidos políticos, que presentaron aquela asonada de corte fascista, como un trunfo da democracia no país sudamericano.

A Chávez, aínda que non guste a súa personalidade, a política que pula, ou o xeito de expresarse, haille que recoñecer que é posiblemente o presidente do mundo que gañou máis votacións, dentro do marco do estado democrático burgués,  dun xeito limpo e transparente e someteuse a un referendum de carácter revogatorio. É certo que tentou dar un golpe de estado pero non contra un sistema democrático, senón contra un sistema de poder corrupto en todas as súas institucións, que mantiña a máis do 70% da poboación na pobreza e excluida da participación política.

Desde meses antes do referéndum, os medios de comunicación acrecentaron a campaña de desinformación permanente, sobre o que acontece en Venezuela e a figura de Chávez. Os insultos son norma en diferentes medios, “gorila vermello” o máis común, e nun programa deportivo referíronse ó presidente venezolano coa expresión “ ese homínido”, o que deixa ver o racismo e a xenofobia existente, pois tamén son comúns expresións vexatorias e insultos cando se refiren a Evo Morales. Decenas de periodistas, personaxes coñecidos da literatura e todo canto necesita para vivir estar no “pesebre” dos grandes medios de comunicación, escribiron, escreben e seguirán escribindo barbaridades, infamias e todo tipo de acusacións contra de Chávez, mentres esquecen os fraudes electorais en EEUU, o de México, Marrocos ou a recente elección de Musharraf en Pakistán que nin pasou polas urnas e os nosos democráticos dirixentes non dixeron “nin pío”, sobre un país que conta co arma nuclear. Sen esquecer o golpe militar en Tailandia, de hai poucos meses, ante a indiferenza mundial.

Tamén é costume facelo culpable, a mesma estratexia que con Fidel Castro, de todo canto acontece en calquera lugar do seu país; como se non houbera división de poderes e todo un conxunto de leis que forman parte da superestrutura xurídico-política do réxime bolivariano; nese senso, hai poucos meses culparon a Chávez de que un cantante de “tres ó cuarto” español, manexado polos círculos de Miami, non puidera dar un concerto en Caracas. Pero eses mesmos medios, non culparon ó rei ou ó presidente Rodríguez, de que Manu Chao e Muguruza non puideran cantar en Murcia, Madrid ou Valencia.  Nin a Esperanza Aguirre ou Rajoi, Aznar ou outro calquera dirixente do PP, posto que nesas comunidades goberna ese partido.

Pero o momento culminante desta campaña chegou á redor do exabrupto proferido polo xefe do estado español no recen clausurado cumio latinoamericano celebrado en Chile. Calquera demócrata sentiríase avergoñado pola actitude do rei. Calquera cargo político ou institucional que levara a cabo unha acción como a do rei, sería obrigado a dimitir de inmediato, pero a nosa constitución exime de toda responsabilidade política ó monarca e os medios, como bos súbditos, adicáronse a aplaudir unha intervención irresponsable, impropia dun personaxe que ocupa a máis alta representación do país e que se lle supón, pola súa traxectoria política, que debe ter certa experiencia.¡¡Canta necesidade temos da República!!

Neste cumio ó marxe da actuación do rei, que descualifícase por se mesma, púxose en evidencia que algo cambiou en Latinoamérica e xa non se pode ir, como fixo o presidente Rodríguez, co vello discurso neocolonialista dando leccións de democracia, cando desde altas instancias do estado español apoiase un golpe de estado de corte fascista, nin a encomiar e apoiar ás empresas transnacionais de matriz hispana, pois te podes atopar con determinados mandatarios elixidos polo pobo, que expresan a realidade do que pensan os seus electores: que non se pode ser demócrata no propio país e inducir fora ó fascismo, iso é unha contradición insuperable, e que as empresas de matriz española en Latinoamérica van a facer negocio, aumenta-los seus beneficios a calquera prezo, non a realizar un labor social, e polo tanto nada hai que agradecerlles, e a maioría das veces, os servizos que teñen contratados, nos os levan a cabo coa dilixencia que deberían.

Teño a impresión de que tamén a campaña contra Chávez é unha cortiña de fume, para non falar, e manter @s habitantes do estado español ó marxe dos problemas reais que si lles afectan, a suba dos prezos, o endebedamentos das familias, a precariedade laboral, e sobre todo algo que queren aprobar sen que se saiba nada dos seus contidos, cando nos vai afectar a tod@s: o novo texto de Constitución Europea, ou Tratado, ou o que sexa, aprobado en Lisboa hai uns meses e do que tanto o presidente Rodriguez, como o seu opositor Rajoi, non queren dicir nin verba e están disposto a seguir neste mutismo coa complicidade de todos os medios de comunicación da oligarquía económica que domina este país. É curioso, preocupante e antidemocrático, falar máis de Chávez e Venezuela que da Constitución Europea, de cuxo texto dixo o antigo presidente do Parlamento Europeo e destacado membro do PSOE, Enrique Barón, que era incapaz de entender nada. ¡¡¡Pois figúrese a xente de a pe!!!

Pero a campaña contra a chamada revolución bolivariana, ten un cerebro e uns obxectivo claros, os imperialistas, xenófobos e practicantes do terror cotiá contra numerosos pobos do planeta, que dirixen a administración dos EEUU de Norteamérica que consideran ameazado o seu control no “seu patio traseiro”, pola política do presidente Chávez.

E hai varios vectores desa política bolivariana que deben preocupar ós imperialistas. En primeiro lugar o rexeite do ALCA, un tratado de “libre comercio” proposto polos EEUU que, entre outros beneficios permitiría “ós do norte” vender produtos no sur e impedir que os producidos no sur foran vendidos no norte. Que os gobernos tanto dun estado como dunha provincia ou municipio non poderían esixir a un inversor estranxeiro, ianqui por suposto, transferencia de tecnoloxía, nin que cree postos de traballo, ou que utilice insumos ou servizos de produción nacional, nin que poda poñer límites á repatriación de capitais ou remesa de utilidades e dividendos, e ademais concede ós inversionistas, de EEUU esta claro, a facultade para demandar diante de tribunais estranxeiros ós gobernos dos estados, provinciais ou municipais que aproben normas que rebaixen as súas ganancias, por exemplo se tentan impoñer o salario mínimo.

Estes son algúns dos aspectos leoninos que os EEUU de Norteamérica tentaban impoñer a centro América e o cono sur. Pois ben Chávez conseguiu liderar a oposición ó ALCA e que algúns países non o asinaran, máis que nada porque moitos pobos coñeceron grazas a Chávez o que os seus gobernos estaban dispostos a aceptar. E entre Cuba e Venezuela lanzaron o ALBA, Alternativa Bolivariana para Las Américas, que representa un exemplo de comercio xusto. En abril de 2006 sumouse Bolivia, no 2007 Nicaragua e Ecuador esta en tratos para tamén incorporarse.

Comeza a establecerse unha liña divisoria entre os países que firmaron acordos cos EEUU, hipotecando o seu futuro, e calquera posibilidade de controlar a economía, México, Perú, Chile e Colombia e aqueles outros que potencian unha integración rexional e que se opoñen ás políticas neoliberais, debilitando a hexemonía dos imperialistas.

Un segundo aspecto e o intento de rachar coa hexemonía informativa da que gozan os EEUU, por medio das súas “empresas de desinformación” e a busca dunha información alternativa. Nesta idea xurde TELESUR como alternativa ás empresas neoliberais que dominan os canles informativos. Por iso a campaña pola non renovación da concesión administrativa á emisora golpista venezolana Radio Caracas Televisión, foi tan dura e global. Do que se trata e de crear estruturas informativas ó servizo dos diferentes pobos, liberadoras, capaces de mantelos alerta e informados, a verdade segue a ser revolucionaria, transmisores de cultura popular. Tanto os EEUU como a Unión Europea saben o que se xogan, os intereses económicos son moi importantes, habería que falar por exemplo das alianzas económicas de PRISA co grupo de Cisneros, un dos principais opositores a Chávez e o control sobre numerosos medios de comunicación de América Latina, o papel de Filipe Gonzalez como asesor de Slim e outros magnates latinoamericanos das comunicacións, a venda, en tempos do seu goberno a Cisneros de Galerias Preciados.

Outros proxectos preocupantes para os imperialistas son o Banco do Sur, que se fixo realidade o 9 de decembro en Bós Aires, o Gasoduto do Sur, Petrosur ou o ingreso de Venezuela en Mercosur. Demasiados proxectos que poñen en cuestión a hexemonía dos EEUU como para que non intenten, xunto cos gobernos subordinados a súa política, poñer fin ó único goberno democrático, aínda que non socialista, que tivo Venezuela nos últimos anos. Xa o dixen hai tempo, o neoliberalismo e o mercado, non soportan a democracia.

Tampouco hai que esquecer que Venezuela asinou 11 convenios con China nos últimos tempos, en materia financeira, enerxética e tecnolóxica. É sintomático que aqueles países que manteñen relacións amigables con China, en África, Asia ou América, teñen problemas interno e acusacións dos que reparten os papeis de demócratas no mundo. Tampouco estan ben visto polos “amos do mundo” que Venezuela manteña relacións amigables con Irán.

Pero falemos do referendum celebrado o día 2. En primeiro lugar salientar a manipulación informativa a que se someteu @s cidadáns do estado español. Grazas a mesma, a idea máis estendida era que Chávez como presidente quería modifica-la constitución de xeito que podería perpetuarse no cargo, sen volver a ser elixido, sen someterse a novas eleccións. Dicíase, quérese converter en presidente vitalicio.

Pero a realidade do referendum, que non era único, tentaba modificar 69 artigos da constitución, aspecto sobre o que ningún medio informou en profundidade. Entre eles o 230, que ficaría: “O período presidencial é de sete anos. O Presidente ou Presidenta da República pode ser reelixido ou reelixida”. Nada contrario á democracia; o mesmo que pode facer o presidente do estado español, coa única diferencia de que en Venezuela ó presidente elíxeno directamente @s cidadáns e aquí, o Congreso dos Deputados, pois non é unha elección directa.

Pero ademais no referendum do día 2, entre outras cuestións, segundo as informacións que atopei en diferentes portais de internet, @s venezolan@s debían decidir sobre:

• 
  

  Que todos os mozos e mozas podan exerce-lo dereito de voto a partir dos 16 anos.

  
  


• 
  

  Que 5 millóns de traballador@s, ata o de agora desprotexidos, podan acceder á seguridade social.

  
  


• 
  

  Un salario mínimo para traballador@s independentes e un bono de vacacións de 22 días, con cargo a un fondo estatal.

  
  


• 
  

  Que máis de medio millón de traballador@s maiores de 75 anos que traballan na economía mergullada, podan ter unha pensión.

  
  


• 
  

  A redución da xornada diaria a 6 horas, o que permitiría a cerca de 300.000 traballadores da economía mergullada, ter un novo emprego.

  
  


• 
  

  Unha nova estrutura do estado que permita un maior control do poder por parte da sociedade civil.

  
  


• 
  

  Prohibición da especulación inmobiliaria, artigo 18.

  
  


• 
  

  Que a vivenda de cada cidadán non poda ser ameazada por medidas de carácter xudicial.

  
  


• 
  

  Prohibición do latifundio, artigo 307

  
  


• 
  

  A existencia de cinco tipos de propiedade: pública, social, colectiva, privada e mixta

  
  


• 
  

  Modificación do artigo 158 no senso de falar de Democracia Socialista onde antes se falaba de Democracia Participativa.

  
  


• 
  

  Modificación do artigo 318 no senso de falar de Estado Socialista onde antes só facíase referencia a estado Democrático e Social de Dereito.

  
  


• 
  

  O Banco Central deixaba de ser autónomo, artigo 318.

  
  

Só destaco algunhas modificacións, para que se vexa a heteroxeneidade das propostas, que teño entendido votábanse en dous bloques.

A realidade dos datos acadados polas dúas posturas, permiten dicir que a oposición, partidaria do NON, obtén un curto avance respecto ás eleccións presidenciais últimas, un 7% aproximadamente, e prodúcese unha perda considerable dos apoios ó bolivarianismo, que non se van ó bando do NON, que se quedan en casa, que van a engorda-la abstención.

¿Cales son as razóns da derrota?. Dende o meu punto de vista hai varios aspectos que poden explicala.

En primeiro lugar que o bloque bolivariano rachou; sectores posiblemente moi minoritarios mantiveron unha postura crítica e non chamaron a votar SI. Pero calquera creba é importante cando a situación é de enfrontamento e bipolaridade. No Chile de Allende, esta situación dentro da U.P. era unha realidade e hai que aprender do pasado, para non comete-los mesmos erros. Por outra banda, a construción do partido do presidente, o Partido Socialista Unificado de Venezuela, é tamén motivo de liortas e desencontros.

En segundo, creo que hai sectores sociais que non consideraban necesaria unha reforma constitucional; para levar adiante algúns aspectos propostos a consulta, podíanse modificar por medio de leis aprobadas no parlamento.

Sospeito que outros aspectos da reforma, os que teñen relación coas novas formas de propiedade, nova definición e estrutura do estado, o tema do socialismo, etc., non estan aínda maduros en sectores da sociedade venezolana, que non ten dificultade en apoia-lo bolivarianismo cotiá, pero senten certa prevención a “unha nova declaración da Habana”, nuns momentos de forte acoso internacional do imperialismo contra o proxecto, que tentaba consolidarse e dar un avance, a partires do día 2 de decembro. E é razoable habida conta de que hai prevención polas experiencias levadas a cabo na URSS e outros países, e as dificultades económicas e intentos involucionistas na próxima Cuba.

Sería importante, neste senso, coñecer socioloxicamente a abstención, a que capas do bolivarianismo afectou, se a sectores populares que consideran que nunca chegan as promesas, ou a aqueles outros máis partidarios dun “capitalismo con faciana humana”. En todo caso, polo que sigo de Venezuela nos medios que desexan informar, teño a impresión de que non houbo o debate necesario, en profundidade, na sociedade civil, sobre aqueles aspectos que afectan a estrutura e que ó meu entender poden ser os que decidiron a moita xente bolivariana, máis de tres millóns, a ficar na casa.

¿Houbo interferencias exteriores? Seguro. O diario The Washinton Post, revelou que unha axencia gobernamental dos EEUU, financiaba numerosas accións dos estudantes venezolanos co obxectivo de crear problemas ó goberno. Falouse tamén dunha chamada “operación tenazas” que aparecía nun memorandum da CIA para desestabilizar o país. Se os imperialistas son capaces de montar unha campaña de desinformación tan poderosa, a nivel mundial, a desestabilización é a segunda parte. Os EEUU son mestres neste tipo de accións. O problema é “o silencio dos cordeiros”; case todo o resto do mundo mirando para outro lado,

Pero nada esta perdido en Venezuela se hai unha análise fonda do que pasou, recoñécense os erros cometidos, e tómanse as medidas necesarias para soluciona-los, recomponse e amplíase a unidade sobre o programa de reformas e avance cara ó socialismo, e sobre todo se a xente beneficiada polo proxecto bolivariano, decátase dos límites do capitalismo e ven o socialismo como unha perspectiva necesaria.

E os que nos consideramos internacionalistas e revolucionarios, a poñer o noso saber e esforzo o servizo da loita dos pobos, que a loita do bolivarianismo tamén é a nosa loita.

Galicia Decembro 2007

Carlos Dafonte